Thảm họa phim truyền hình, vì đâu?

Thảm họa phim truyền hình, vì đâu?
TP - “Thảm hoạ phim Việt giờ vàng”, “Rùng hết cả mình vì phim Việt”... những tiêu đề báo chí, cũng là nội dung tranh luận trên các diễn đàn văn hóa, xã hội không chỉ thời gian gần đây. Nhà phê bình điện ảnh Đoàn Tuấn lý giải sự yếu kém có tính chất hệ thống, kéo dài này của phim truyền hình Việt Nam.

> Diễn viên Hứa Vĩ Văn: Tôi cảm thấy bị xúc phạm ghê gớm!

“Xin thề anh nói thật” nằm trong dòng phim truyền hình Việt đang tra tấn khán giả
“Xin thề anh nói thật” nằm trong dòng phim truyền hình Việt
đang tra tấn khán giả.

Nhìn ra châu Á

Tham khảo hệ thống sản xuất phim của các đài truyền hình Hàn Quốc như KBS, SBS hay MBC, thấy quy trình sản xuất phim vận hành rất khoa học. Họ đều có dây chuyền sản xuất kịch bản, đội ngũ đạo diễn và các thành phần khác trong đoàn làm phim hoàn chỉnh.

Đặc biệt, các khóa đào tạo diễn viên mở thường xuyên và hiệu quả. Mỗi đài đều có tiêu chí của mình. Chẳng hạn MBS có thế mạnh về phim cổ trang, hay KBS làm nhiều phim thần tượng. Và dù làm phim gì đi chăng nữa thì đài truyền hình cả nhà nước lẫn tư nhân đều hướng tới lợi ích cao nhất, đó là đồng tâm hiệp lực quảng bá hình ảnh Hàn Quốc ra nước ngoài.

Tương tự, hệ thống sản xuất phim truyền hình của Hồng Kông, cụ thể là đài TVA và TVB cũng liên tục hoàn thiện quy trình sản xuất phim, nhằm phục vụ cho hàng triệu khán giả người Hoa trẻ toàn thế giới.

Nhiều quan chức và nhà làm phim Việt Nam được tham quan những nơi này, nhưng hầu như họ chỉ biết ca ngợi, khâm phục chứ không thể tác động gì đến việc sản xuất phim ở nước mình.

“Anh chàng vượt thời gian” cũng nằm trong dòng phim truyền hình Việt đang tra tấn khán giả
“Anh chàng vượt thời gian” cũng nằm trong dòng phim truyền hình Việt đang tra tấn khán giả.

5 Không của phim truyền hình Việt

Cái khác nhau căn bản là hệ thống sản xuất phim của ta khác nước ngoài. Chúng ta có một đài trung ương và hơn 60 đài địa phương, nhưng chỉ có hai đài có bộ phận sản xuất phim truyền hình. Đó là VTV và HTV (TPHCM). Còn HTV ở Hà Nội sản xuất không đều. Các đài truyền hình cáp thì không đài nào làm được phim TH, dù là phim một tập. Hầu hết thi nhau chiếu phim Hàn Quốc, Trung Quốc.

Hiện có bốn phim tài liệu thuộc dạng khám phá của ta đang được chiếu trên kênh Discovery, các báo đài đưa tin cổ động hân hoan. Trong khi đó, các đài của ta, từ trung ương đến địa phương toàn chiếu (hầu như quảng cáo không công) phim nước ngoài, có báo nước ngoài nào hoan hô đâu!

So sánh hệ thống sản xuất phim truyền hình của ta với Hàn Quốc và Hồng Kông để thấy một điều, các đài của ta hầu như chỉ đảm bảo nhận đầu ra (sản xuất phim). Việc này đã có các hãng phim tư nhân lo. Trong khi các hãng phim tư nhân ở nước ta đều có chung những điểm sau:

- Không có bộ phận sản xuất kịch bản chuyên nghiệp.

- Không có đạo diễn chuyên nghiệp.

- Không có diễn viên.

- Không có hệ thống thiết bị, máy móc.

- Không có bộ phận làm hậu kỳ.

Nhưng tất cả vẫn thi nhau sản xuất phim. Ông Nguyễn Hồ, cựu giám đốc hãng phim TFS nói: “Hiện ở Sài Gòn mỗi ngày có tới 9, 10 đoàn phim đang quay.” Đạo diễn Nguyễn Quang vừa từ Đà Lạt về cho biết: “Quanh chợ Đà Lạt nhỏ như vậy mà có tới 4 đoàn phim đang hoạt động”.

Một đạo diễn khá nổi tiếng (xin được giấu tên) nhận xét: “Phim truyền hình của ta, không phim nào được gọi là phim, mà tất cả đều na ná như phim”. Trong một phim của chính đạo diễn này, có cảnh một thanh niên trèo lên đồi cát. Anh ta phải trèo lên lại tụt xuống, ngã, bò, lại tụt... đến 5 phút. Cảnh này ngoài đời, con nít trèo 30 giây là xong, nhưng anh thanh niên phải trèo 5 phút. “Nhà sản xuất yêu cầu thế để kéo dài phim” – đạo diễn giải thích.

Ngoài 5 điểm “không” ở trên, các hãng tư nhân còn giống nhau ở mấy điểm khác nữa: Không có tiền, và phải tranh nhau lobby nhà đài mới được xếp giờ chiếu.

Hầu như các hãng phim tư nhân khi bắt tay vào sản xuất phim đều phải vay tiền ngân hàng. Mỗi lần vay thì “bôi trơn” nhiều cửa, chịu lãi suất cao. Dẫn đến việc nhà sản xuất buộc các đoàn phim phải quay càng nhanh càng tốt. Khi phim làm xong rồi, họ lại phải “chạy” giờ chiếu, ngày chiếu.

Rồi lại phải tính tỉ lệ ăn chia quảng cáo với nhà đài. Nếu hãng nào hợp tác được với công ty quảng cáo thì phần quảng cáo được các công ty này lo. Tỷ lệ ăn chia quảng cáo phần lớn do nhà đài thu cả. Các hãng phim tư nhân và công ty quảng cáo chỉ được hưởng phần trăm cố định như thỏa thuận.

Vì thế, để tiết kiệm, các hãng và các nhà làm phim có sáng kiến dùng cây nhà lá vườn. Biên kịch: Người nhà; đạo diễn: Người quen; hóa trang: Người nhà; diễn viên: Người quen; dựng cảnh: Người quen; đạo cụ: Người nhà v.v và v.v... Câu trả lời vì sao phim ta chỉ “na ná phim” một phần cũng ở đây.

Nội dung phim - thảm họa

Bởi không ai quan tâm hết. Tất cả đều sáng tác kiểu tự phát. Một dạo rộ lên phim đề tài tuổi teen. Thế là các hãng rủ nhau làm. Lại một dạo rộ lên phim mẹ chồng nàng dâu như Trung Quốc. Rồi đổ xô làm phim về nông thôn, gái quê lên thành phố... Ai định hướng cho các nhà sản xuất này? Một nữ giám đốc hồn nhiên: “Nghe nói thị trường sẽ lên cơn sốt đề tài này thế là làm”.

Còn chất lượng thì sao?

Cũng không ai quan tâm hết. Đạo diễn chưa làm phim bao giờ lẫn đạo diễn 70 tuổi, gạo cội, giải thưởng quốc gia, danh hiệu đầy mình v.v... đều được đánh đồng như nhau bởi cùng ra một chợ. (Tuy vậy đạo diễn có số má được trả nhiều hơn). Nhà đài không cần biết phim này của ai, do ai đạo diễn. Chiếu được vào giờ ngon lành là do các mối quan hệ.

Hệ thống sản xuất phim TH của ta hiện nay được vận hành như vậy. Không có kinh nghiệm làm phim sao cho hay nhưng kinh nghiệm chụp giật, bớt xén, bôi trơn có thừa. Và đều không rút kinh nghiệm từ bài học phim mì ăn liền chết yếu những năm 90 của thế kỷ trước.

Cùng chuyên mục

Ngày mai, tôi sẽ là tôi khác

Ngày mai, tôi sẽ là tôi khác

Tôi đã từng rất sợ tiếng động. Chỉ một tiếng thìa khẽ chạm vào thành bát cũng khiến tôi giật mình. Tiếng tivi từ phòng bên, tiếng người trò chuyện hay tiếng chuông điện thoại đều làm tôi khó chịu. Có những ngày, tôi chỉ nằm im trong phòng, đóng kín cửa, không muốn gặp gỡ hay nói chuyện với bất kỳ ai.

Sắc màu văn hóa hội tụ trong ngày hội đoàn kết ở Lan Thượng

Sắc màu văn hóa hội tụ trong ngày hội đoàn kết ở Lan Thượng

Giữa không khí rộn ràng của Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam, người dân các dân tộc ở thôn Lan Thượng, xã Tam Tiến, thành phố Bắc Ninh cùng chung niềm vui, gắn bó và khát vọng xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Ngắm hoàng hôn ở Chùa Tháp có lịch sử 1.000 năm tại Đồ Sơn

Ngắm hoàng hôn ở Chùa Tháp có lịch sử 1.000 năm tại Đồ Sơn

TPO - Chùa Tháp Tường Long được tôn tạo, phục dựng trên nền móng của tòa tháp được xây dựng từ thế kỷ XI trên đỉnh núi Long Sơn, phường Đồ Sơn (TP Hải Phòng). Khu vực này là điểm cao nhất trong 9 ngọn núi với phong cảnh sơn thủy hữu tình, bao quát toàn bộ vùng Đông Nam Hải Phòng và vùng biển Đồ Sơn.

Sau biến cố, tôi tìm thấy hạnh phúc từ những điều bình thường

Sau biến cố, tôi tìm thấy hạnh phúc từ những điều bình thường

Tôi vẫn nhớ rất rõ cảm giác khi bị chiếc xe tải cán qua người. Cơn đau đến tê dại chạy dọc cơ thể, hơi thở yếu dần và đôi chân tôi không thể cử động. Khoảnh khắc đó, tôi chẳng còn nghĩ đến công việc còn dang dở hay những điều mình từng cố gắng để đạt được. Tôi bàng hoàng tự hỏi: Lẽ nào mình sẽ chết?

Chuyện về nghệ sĩ cải lương Thanh Nga

Chuyện về nghệ sĩ cải lương Thanh Nga

TPO - Trước ngày giỗ nghệ sĩ cải lương Thanh Nga, con trai bà xúc động nhận bằng Tổ quốc ghi công của mẹ sau 47 năm có quyết định công nhận liệt sĩ. Với nhiều khán giả, đây cũng là dịp biết thêm về cuộc đời người nghệ sĩ được gọi là “Nữ hoàng sân khấu”, tài hoa nhưng bạc mệnh.

Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan tại chùa Tam Chúc

Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan tại chùa Tam Chúc

TPO - Đại lễ dâng y Kathina Hoàng gia Thái Lan được tổ chức trang trọng tại chùa Tam Chúc (Ninh Bình) vào chiều 14/11, với sự tham dự của đại diện Bộ Ngoại giao Thái Lan, Đại sứ quán Thái Lan tại Việt Nam, lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam cùng đông đảo tăng ni, phật tử.

Cựu Phó Thủ tướng Đức đóng phim quảng bá Việt Nam

Cựu Phó Thủ tướng Đức đóng phim quảng bá Việt Nam

TPO - Cựu Phó Thủ tướng Đức Philipp Rösler vừa nhận lời tham gia "Profile Đất nước của tôi", bộ phim quảng bá hình ảnh Việt Nam. Đây là bộ phim do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Cục Điện ảnh phối hợp và bảo trợ.

'Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027' tìm kiếm nhan sắc có chiều sâu văn hóa

'Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027' tìm kiếm nhan sắc có chiều sâu văn hóa

Không chỉ tôn vinh nhan sắc, “Hoa hậu Văn hóa Việt Nam 2027 – Miss Multicultural Vietnam 2027” hướng tới tìm kiếm người phụ nữ hội tụ trí tuệ, bản lĩnh, tâm hồn đẹp và sự am hiểu văn hóa dân tộc. Người đăng quang được kỳ vọng không chỉ đại diện cho vẻ đẹp phụ nữ Việt Nam mà còn mang sứ mệnh gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa đến bạn bè quốc tế.

NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ

NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ

TPO - Sáng 14/11, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và trao bằng Tiến sĩ năm 2026. Trong khuôn khổ buổi lễ, NSND Tự Long nhận bằng Tiến sĩ chuyên ngành Lý luận và lịch sử sân khấu.

Tranh cãi vì… bò biết bay

Tranh cãi vì… bò biết bay

TPO - Bò Sữa Bay có lẽ là bộ phim Việt phân cực khán giả nhất trong năm nay. Phim trở thành đề tài bàn tán sôi nổi của giới mộ điệu điện ảnh trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là Threads. Những cuộc tranh luận sôi nổi trải dài từ các tầng sâu ý nghĩa của hình ảnh con bò biết bay, về việc phim có cần phải “dễ hiểu”, và cả về độ tuổi chính xác của chàng đạo diễn.

Phó Trưởng Ban tổ chức: 'Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi'

Phó Trưởng Ban tổ chức: 'Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi'

TPO - Phát biểu chào mừng Top 3 Hoa hậu Việt Nam 2026 trong sự kiện chào đón Hoa hậu, Á hậu và dàn người đẹp sáng 13/11, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, Phó Trưởng Ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam 2026 - bày tỏ mong muốn các người đẹp luôn giữ sự giản dị, chân thành, đồng thời trân trọng giá trị cốt lõi của cuộc thi.