Nhân kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên TPHCM (2/7/1976 - 2/7/2026), Nhà xuất bản Tổng hợp TPHCM ra mắt ấn phẩm “Ngày 2-7-1976 rạng rỡ Thành phố Hồ Chí Minh” do tác giả Nam Bộ tuyển chọn.
Sách tập hợp tin, bài từ báo chí TPHCM từ tháng 7/1976 đưa tin về những hoạt động, sự kiện đánh dấu thời khắc lịch sử quan trọng trong thời khắc lịch sử ý nghĩa TPHCM vinh dự mang tên Bác. Việc tuyển chọn tư liệu báo chí TPHCM được thực hiện với mong muốn truyền tải trọn vẹn tình cảm của Đảng bộ, chính quyền và người dân với sự kiện lịch sử trọng đại này.
Theo đó, ngay thời điểm tháng 7/1976, các tờ báo của TPHCM như Sài Gòn giải phóng, Công nhân giải phóng (Người lao động), Phụ nữ Sài Gòn (Phụ nữ TPHCM), Tuổi trẻ, Công giáo và dân tộc, Tin sáng đã có những tin, bài đầy đủ, theo dòng sự kiện về sự kiện Kỳ họp thứ nhất Quốc hội nước Việt Nam thống nhất (diễn ra từ ngày 24/6 đến 3/7/1976) quyết định đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành TPHCM vào ngày 2/7/1976.
Cuốn sách Ngày 2-7-1976 rạng rỡ Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm các phần chính: 1946 - 1976 - 2026 (thay Lời nói đầu), 1946: Từ ước mong của đồng bào Nam Bộ, 1976: Ngày lịch sử 2-7, 1976: Ngày hội Thành phố, 11-7, 2026: Năm mươi năm ấy.
Trong cuốn sách này, ngay từ năm 1946, tên của Bác Hồ đã được đề xuất đặt cho thành phố Sài Gòn - Gia Định. Theo báo Cứu quốc số 329 ra ngày 27/8/1946, trong buổi họp mặt tại Hà Nội vào ngày 25/8/1946, nhân ngày kỷ niệm 1 năm Cách mạng tháng Tám thành công, phòng Nam bộ Trung ương có buổi gặp những người Việt miền Nam.
Tại đây bác sĩ, nhà giáo nhân dân Trần Hữu Nghiệp sau khi kể một vài ví dụ ở những nước lớn hay lấy tên những vị anh hùng để đặt tên cho những thành phố lớn, bác sĩ Nghiệp đề nghị, để ghi lấy công đức của Hồ Chủ tịch, thành phố Sài Gòn đổi tên là TPHCM. Toàn thể mọi người tán thành đề nghị của bác sĩ Nghiệp và ký vào bản quyết nghị thay tên thành phố Sài Gòn gửi lên Chính phủ.
Bản quyết nghị gửi Quốc hội và Chính phủ Trung ương, xin Quốc hội và Chính phủ trung ương đổi ngay tên thành phố Sài Gòn thành tên TPHCM để tượng trưng sự chiến đấu, hy sinh và tấm lòng của nhân dân Nam bộ đối với Bác Hồ.
Sài Gòn chính là nơi mà năm 1911, người thanh niên Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh) vào học tại trường Bách nghệ - chuyên đào tạo nhân viên hàng hải, công nhân Ba Son. Ngày 5/6/1911, trên chiếc tàu đô đốc Amiral Latouche-Tréville, với tên Nguyễn Văn Ba, người thanh niên yêu nước ấy đã ra đi tìm đường cứu dân, cứu nước.
Bến Nhà Rồng - đầu cầu cảng Sài Gòn - đã chứng kiến bước đi đầu tiên trên con đường cách mạng của vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc. Cuốn sách Ngày 2-7-1976 rạng rỡ Thành phố Hồ Chí Minh cũng có bài viết trích từ báo Sài Gòn Giải phóng số 360 ra ngày 4/7/1976, từ những năm đầu kháng chiến chống Pháp, nhân dân Sài Gòn đã có nguyện vọng tha thiết đặt tên cho thành phố của mình là TPHCM. Đúng ngày 2/7/1976, Nghị quyết của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa VI, kỳ họp thứ nhất đã thông qua việc đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là TPHCM.
Sau đó, vào sáng 11/7/1976, hơn 20.000 người thuộc đủ mọi tầng lớp, đại diện cho 3,5 triệu nhân dân TPHCM đã tham dự mít tinh để long trọng đón nhận quyết định của Quốc hội đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là TPHCM.
Năm 2026, trải qua 50 năm, từ ngày thành phố chính thức mang tên Người, TPHCM đã định vị là một trung tâm phát triển năng động của đất nước. TPHCM hôm nay mở rộng địa giới hành chính, có thêm những xung lực phát triển mới.
Ông Trần Đình Ba, Phó Giám đốc kiêm Phó tổng Biên tập Nhà xuất bản Tổng hợp TPHCM cho biết, nhà xuất bản thực hiện ấn phẩm này với dung lượng mỏng, khổ bỏ túi để độc giả tiện đọc, lưu giữ một sự kiện trọng đại của thành phố - 50 năm thành phố mang tên Bác.
“Tác phẩm được tuyển chọn từ những bài viết của báo chí thành phố ngay thời điểm sự kiện diễn ra năm 1976, giúp bao quát toàn cảnh sự kiện trọng đại của thành phố ngày 2/7/1976, phản ánh đầy đủ tình cảm, ý chí, nguyện vọng và niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân TPHCM với sự kiện trọng đại này”, ông Trần Đình Ba nói.
