Xe điện, xe buýt… đổi nhịp sống TPHCM

Đổi xe vì môi trường

Trưa cuối tuần, tại cửa hàng xe điện trên đường Nguyễn Tri Phương (phường An Đông, TPHCM), khách ra vào liên tục. Người đến xem mẫu, hỏi giá, đặt cọc… Không ít mẫu xe “cháy hàng”, nhân viên làm giấy hẹn có xe sẽ gọi đến nhận ngay.

Sau nhiều lần đến tham khảo giá, chị Thiên Lý (ngụ phường An Lạc) quyết định “lên đời” xe máy điện, thay thế chiếc xe xăng đã sử dụng gần 20 năm. “Tôi ở chung cư. Trước đây không có trạm sạc nên dù muốn đổi cũng chưa dám. Mới đây, ban quản trị lắp đặt khu vực sạc cho cư dân nên tôi thấy yên tâm hơn. Xe cũ thì ngày càng hao xăng, hỏng vặt liên tục, đổi xe lúc này cũng hợp lý. Đi xe điện vừa tiết kiệm tiền xăng, vừa góp phần bảo vệ môi trường”, chị Lý chia sẻ.

Không chỉ lựa chọn xe điện, nhiều người dân đã thay đổi thói quen đi lại bằng cách sử dụng phương tiện công cộng. Hơn nửa năm nay, chị Minh Trang (ngụ phường Thủ Đức) đều đặn đi làm bằng metro kết hợp xe buýt thay vì xe máy. “Đi metro không còn cảnh chen chúc giữa khói bụi hay lo kẹt xe. Tôi có thêm thời gian nghe nhạc, đọc tin tức và tinh thần cũng thoải mái hơn trước”, chị Trang nói.

Trong khi đó, gia đình anh Văn Hiền (35 tuổi) lại có thêm một thói quen mới vào mỗi dịp cuối tuần. Thay vì chạy xe máy quanh trung tâm, cả nhà thường thuê xe đạp điện tại khu vực phố đi bộ Nguyễn Huệ (phường Sài Gòn) rồi thong thả dạo quanh những tuyến đường lân cận. “Các con rất thích trải nghiệm này. Chỉ cần quét mã trên ứng dụng là có xe để sử dụng. Người lớn cũng thấy thoải mái vì không phải gửi xe hay chen chúc, cảm nhận thành phố yên bình hơn khi có thêm nhiều phương tiện xanh”, anh Hiền kể.

Thêm động lực để người dân đi xe buýt

Từ ngày 1/7 đến hết năm 2026, TPHCM sẽ miễn phí 100% giá vé trên 134 tuyến xe buýt đang hoạt động. Thông tin này khiến không ít người dân TPHCM hào hứng và chờ đợi. Thường xuyên sử dụng xe buýt để di chuyển, chị Minh Thư (ngụ xã Hưng Long) nói rằng, do buôn bán ở phường Chợ Lớn nên mỗi ngày đều đi 2 tuyến xe buýt 101 và 102 đến nơi làm việc. Mỗi tuyến 7.000 đồng. Cả đi và về hết 28.000 đồng/ngày. Nếu được miễn phí vé xe buýt sẽ tiết kiệm được gần cả triệu đồng/tháng, đủ để cho con đi học.

Anh Trần Văn Bình (nhân viên văn phòng) cho biết, sẽ sử dụng xe buýt để đưa các con đi chơi vào ngày cuối tuần. “Miễn phí vé sẽ giúp nhiều người mạnh dạn đi xe buýt hơn, nhất là học sinh, sinh viên và người lao động. Nhưng điều tôi mong nhất vẫn là xe đúng giờ, sạch sẽ và thuận tiện để người dân gắn bó lâu dài”, anh Bình chia sẻ.

Hiện TPHCM có 2.432 xe buýt đang hoạt động, trong đó 1.649 xe sử dụng điện hoặc năng lượng xanh, chiếm gần 68% tổng số phương tiện. Năm 2026, TPHCM dự kiến chuyển đổi thêm 624 xe buýt sang sử dụng điện. Cùng với đó, hệ thống vé điện tử liên thông giữa xe buýt và metro đã được đưa vào vận hành giúp hành khách thanh toán bằng thẻ ngân hàng, ví điện tử, căn cước công dân gắn chip, ứng dụng VNeID hoặc mã QR.

Theo lộ trình, đến năm 2027, toàn bộ xe buýt hoạt động tại TPHCM sẽ sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đến năm 2029, xe buýt liên tỉnh hoạt động trên địa bàn cũng sẽ hoàn tất chuyển đổi.

Hạ tầng bắt nhịp nhu cầu

Việc ngày càng nhiều người lựa chọn phương tiện xanh cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về hạ tầng phục vụ. Theo Sở Xây dựng TPHCM, TPHCM hiện có gần 200.000 xe máy điện đang lưu thông nhưng phần lớn người dân vẫn sạc xe tại nhà hoặc tại chung cư. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng xe điện được dự báo sẽ tăng rất nhanh trong vài năm tới.

Dự báo đến năm 2030, TPHCM sẽ có khoảng 1,2 triệu xe máy điện lưu thông. Để đáp ứng nhu cầu này, TPHCM sẽ phải phát triển hàng chục nghìn điểm sạc và đổi pin công cộng.

Hiện TPHCM đã lắp đặt hơn 100 trạm sạc cùng khoảng 5.000 tủ đổi pin. Theo kế hoạch, đến cuối năm 2026, số lượng tủ đổi pin sẽ tăng lên khoảng 20.000, đồng thời tiếp tục mở rộng mạng lưới trạm sạc trên nhiều khu dân cư, trung tâm thương mại và các bãi đỗ xe. Việc đầu tư hạ tầng được xem là điều kiện quan trọng để người dân yên tâm chuyển đổi phương tiện, thay vì chỉ dựa vào các chương trình khuyến khích.

Bên cạnh đó, TPHCM cũng đang chuẩn bị triển khai vùng phát thải thấp và lộ trình chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu sạch. TPHCM hiện có gần 1,2 triệu ô tô và hơn 11,6 triệu xe máy, chưa kể lượng lớn phương tiện từ các tỉnh, thành khác lưu thông mỗi ngày. Giao thông đường bộ được xác định là nguồn phát sinh khoảng 88% lượng bụi mịn từ hoạt động giao thông. Vì vậy, việc chuyển đổi sang phương tiện xanh được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện chất lượng không khí và giảm áp lực giao thông đô thị.

Để tăng tốc chuyển đổi xanh và giao thông xanh, theo TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM, thay vì dàn trải nguồn lực để hỗ trợ toàn bộ phương tiện cá nhân (nhóm chỉ chiếm khoảng 20% lượng phát thải CO₂ từ hoạt động giao thông hằng ngày), Nhà nước nên ưu tiên áp dụng lộ trình chuyển đổi bắt buộc 100% đối với ba nhóm phương tiện gồm xe buýt công cộng, xe taxi và tài xế công nghệ.

"Nếu giải quyết được ba nhóm đối tượng này thì có thể cắt giảm ngay khoảng 80% lượng khí CO₂ phát thải từ hoạt động giao thông đô thị" - ông Thuận nhấn mạnh.