Dù đã chuyển đổi mô hình quản lý sang cấp phường và tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, Chương Mỹ vẫn duy trì đặc trưng của một vùng sản xuất nông nghiệp ven đô. Tận dụng lợi thế này, nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp trên địa bàn đã chủ động ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp tuần hoàn, đa giá trị nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
Điển hình tại Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn, tổ chức sản xuất theo chuỗi và ứng dụng công nghệ được xác định là giải pháp cốt lõi để kiểm soát chất lượng và tiết kiệm tài nguyên. Hợp tác xã đã xây dựng khu xử lý rộng hơn 500m² để phối trộn, ủ lên men hiếu khí lá rau, cuống rau cùng phân bò, phân gà. Mỗi năm, khoảng 500 tấn phụ phẩm nông nghiệp được chuyển hóa thành phân bón hữu cơ quay trở lại nuôi dưỡng vùng rau chuyên canh.
Bên cạnh đó, Hợp tác xã Sản xuất và Kinh doanh cây cảnh Thụy Hương tận dụng 12.000m² đất thuê lại của người dân để đầu tư 7.000m² nhà kính hiện đại trang bị hệ thống điều hòa, điều tiết ánh sáng và tưới tự động. Việc kiểm soát các điều kiện sinh trưởng giúp đơn vị chủ động điều khiển thời điểm ra hoa của lan hồ điệp, đáp ứng nhu cầu thị trường, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán. Trung bình mỗi năm, hợp tác xã cung ứng ra thị trường hơn 90.000 giỏ lan, đạt doanh thu hơn 10 tỷ đồng và tạo việc làm cho lực lượng lao động địa phương. Thực tế cho thấy, các mô hình trên đều tập trung nâng cao chất lượng, hàm lượng công nghệ, mức độ chế biến và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường, thay vì chạy theo sản lượng đơn thuần.
Hướng đến nền kinh tế nông nghiệp hiện đại
Dù đạt được những kết quả tích cực, thực trạng phát triển nông nghiệp tại Chương Mỹ vẫn đối mặt với không ít thách thức. Theo Trưởng phòng Kinh tế, hạ tầng và đô thị phường Chương Mỹ Lê Duy Khang, các kết quả hiện nay chủ yếu tập trung ở một số hợp tác xã, doanh nghiệp nòng cốt; việc mở rộng quy mô gặp khó khăn do vướng mắc về đất đai, nguồn vốn, nhân lực và hạ tầng. Bên cạnh đó, thời tiết bất lợi như mưa lớn, úng ngập nguy cơ làm đứt gãy nguồn cung, trong khi liên kết tiêu thụ ở một số mô hình chưa thực sự bền vững.
Nhằm giải quyết các điểm nghẽn, địa phương xác định việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi, lựa chọn sản phẩm có lợi thế và nâng cao năng lực quản trị là yêu cầu cấp thiết. Việc ứng dụng khoa học - công nghệ sẽ được triển khai toàn diện từ khâu canh tác, tưới tiết kiệm, kiểm soát vật tư đầu vào đến sơ chế, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.
Thông tin về định hướng phát triển, Chủ tịch UBND phường Chương Mỹ Trịnh Duy Oai cho biết, dù trở thành phường, hiện nay đất nông nghiệp vẫn chiếm hơn 60% diện tích địa bàn. Trong bối cảnh quy hoạch đô thị hóa có thể đạt khoảng 80-85%, chính quyền địa phương đặt mục tiêu phát triển song song giữa nông nghiệp và đô thị. Việc này vừa giúp khai thác hiệu quả tài nguyên đất, vừa duy trì các vùng sản xuất giá trị cao, bảo đảm sinh kế cho người dân và giữ vững không gian xanh.
Hiện tại, phường Chương Mỹ đang tiến hành rà soát các vùng sản xuất để xác định lợi thế từng khu vực. Phương thức tổ chức tập trung tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và doanh nghiệp. Trong mô hình liên kết này, người dân trực tiếp sản xuất trên diện tích đất của mình, còn doanh nghiệp đảm nhận vai trò tổ chức chuỗi giá trị và kết nối thị trường tiêu thụ.
Theo định hướng kinh tế đến năm 2030, Chương Mỹ xác định từng bước hình thành "vành đai xanh thông minh", ưu tiên sản xuất an toàn, công nghệ cao, tuần hoàn và phát thải thấp. Các nhóm sản phẩm cốt lõi như rau an toàn, hoa chất lượng cao, cây dược liệu và thực phẩm chế biến tiếp tục được tập trung phát triển. Song song đó, địa phương củng cố liên kết từ vùng nguyên liệu đến khâu sơ chế, bảo quản và phân phối.
Cùng với việc hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và chuyển đổi số, chính quyền địa phương sẽ tháo gỡ các vướng mắc thuộc thẩm quyền và kiến nghị cấp trên xử lý các vướng mắc về đất đai, hạ tầng. Địa phương cũng định hướng khai thác dư địa từ nông nghiệp trải nghiệm kết hợp giáo dục, giúp gia tăng giá trị dịch vụ, tạo việc làm và bảo vệ môi trường sống trong quá trình đô thị hóa.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.
