Vốn là loài động vật hoang dã có giá trị thương phẩm cao, dúi má đào những năm gần đây thu hút sự quan tâm của nhiều người làm nông nghiệp Thủ đô nhờ chi phí thức ăn thấp và giá bán đầu ra hấp dẫn. Nhận thấy tiềm năng thị trường lớn trong khi nguồn cung thịt đặc sản còn khan hiếm, từ năm 2018, anh Phan Đức Chính đã quyết định khởi nghiệp với chỉ vài cặp giống sinh sản ban đầu.
Thời gian đầu, do chưa nắm vững tập tính sinh học của loài vật này, anh Chính gặp không ít khó khăn trong việc chăm sóc khiến vật nuôi chậm lớn, thậm chí hao hụt đàn non. Không nản lòng trước thất bại bước đầu, anh kiên trì vừa làm vừa tự mày mò tài liệu chuyên ngành, đồng thời chủ động đi thực tế học hỏi kinh nghiệm từ các trang trại chăn nuôi hiệu quả ở nhiều địa phương khác. Sau 6 năm kiên trì tích lũy kiến thức và cải tiến phương pháp nuôi, cơ sở chăn nuôi của gia đình anh đã đi vào quỹ đạo vận hành ổn định. Đến nay, trang trại thường xuyên duy trì tổng đàn quy mô 300 con, bao gồm cả đàn giống bố mẹ và đàn thương phẩm gối lứa liên tục.
Để tối ưu chi phí đầu tư ban đầu, trên diện tích chuồng trại gần 200 m², anh Chính không làm lồng sắt đắt đỏ mà chọn giải pháp ghép các tấm gạch men kích thước 50 x 50 cm thành từng ô vuông nuôi riêng biệt. Thiết kế này mang lại nhiều ưu điểm vượt trội: bề mặt gạch men trơn bóng giúp ngăn dúi cắn phá đào bới, dễ dàng cọ rửa, giữ nền chuồng luôn khô ráo và đặc biệt là ngăn chặn triệt để sự xâm nhập của các loài thiên địch nguy hại như chuột cống hay rắn độc.
Chia sẻ về kinh nghiệm thực tế, anh Chính cho biết nuôi dúi không tốn nhiều sức lao động như chăn nuôi gia súc, gia cầm truyền thống nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ trong việc thiết lập môi trường sống. Dúi là loài hoạt động chủ yếu về đêm, thị lực kém nhưng khứu giác và thính giác đặc biệt nhạy cảm với tiếng ồn và ánh sáng. Do đó, khu vực chuồng trại bắt buộc phải được bố trí ở nơi yên tĩnh, kín gió, có hệ thống che chắn kỹ lưỡng nhằm hạn chế tối đa ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp.
Về khẩu phần dinh dưỡng, thức ăn của dúi má đào rất mộc mạc, chủ yếu gồm tre, nứa bánh tẻ, thân cây mía và bắp ngô hạt. Đây đều là những loại nguyên liệu sẵn có, dồi dào và giá thành rất rẻ tại vùng ngoại thành Hà Nội. Dù vậy, nguyên tắc quan trọng nhất là toàn bộ thức ăn đưa vào chuồng phải đảm bảo sạch sẽ, tuyệt đối khô ráo, không bị ẩm mốc để phòng ngừa bệnh tiêu chảy – nguyên nhân chính gây tử vong hàng loạt ở loài động vật này. Nhờ sức đề kháng tự nhiên tốt cùng chế độ ăn đơn giản, mỗi ngày chủ trại chỉ cần dành khoảng 3 giờ đồng hồ vào buổi chiều tối để dọn vệ sinh chuồng và cho ăn, giúp giải phóng phần lớn sức lao động cho các công việc đồng áng khác của gia đình.
Mở hướng thoát nghèo, nâng cao thu nhập cho nông dân
Nhờ áp dụng nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật từ khâu tuyển chọn con giống đến quy trình chăm sóc hàng ngày, đàn dúi sinh sản của gia đình anh Chính phát triển rất đồng đều. Trung bình mỗi năm, một con dúi cái sinh sản 3 lứa, mỗi lứa dao động từ 2 đến 3 con non. Sau khoảng 2 đến 3 tháng được mẹ nuôi dưỡng và tách đàn, khi cá thể con đã cứng cáp, tự ăn được các loại thức ăn thô cứng, trang trại bắt đầu xuất bán con giống cho các hộ dân có nhu cầu gây đàn.
Bên cạnh việc cung ứng con giống, phân khúc nuôi thương phẩm cũng ghi nhận hiệu quả kinh tế rất khả quan. Sau chu kỳ nuôi kéo dài từ 7 đến 8 tháng, mỗi cá thể dúi đạt trọng lượng trung bình từ 1,2 đến 1,5 kg. Nhờ chất lượng thịt thơm ngon, giàu dinh dưỡng và được xếp vào hàng đặc sản, sản phẩm thịt dúi của trang trại luôn trong tình trạng cung không đủ cầu, được các nhà hàng, khách sạn lớn tại Hà Nội và các vùng lân cận thu mua tận nơi.
Hiện nay, giá bán dúi thịt trên thị trường duy trì ổn định ở mức từ 800.000 đến 1.200.000 đồng/kg tùy từng thời điểm. Nhờ phương thức gối đàn liên tục và chủ động hoàn toàn nguồn giống tại chỗ, mô hình mang về cho gia đình anh Chính nguồn thu nhập và lợi nhuận hàng trăm triệu đồng mỗi năm sau khi đã trừ toàn bộ chi phí vật tư, thức ăn.
Ghi nhận nỗ lực sáng tạo trong phát triển kinh tế gia đình, lãnh đạo xã Phú Xuyên đã trao tặng anh Chính giấy chứng nhận "Hộ hội viên nông dân có mô hình sản xuất tiêu biểu, hiệu quả phù hợp nhân rộng trên địa bàn xã Phú Xuyên". Đây được xem là động lực tinh thần to lớn để cơ sở tiếp tục đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất trong các giai đoạn tiếp theo.
Theo đánh giá của đại diện Hội Nông dân xã Phú Xuyên, mô hình nuôi dúi của hộ anh Chính là một điển hình tiêu biểu về chuyển đổi cơ cấu vật nuôi phù hợp với điều kiện thực tế ở nông thôn hiện nay. Ưu điểm nổi bật nhất của mô hình là mức vốn đầu tư ban đầu vừa phải, không đòi hỏi diện tích đất đai quá lớn, không gây ô nhiễm môi trường và tận dụng triệt để các nguồn phụ phẩm nông nghiệp địa phương.
Trong thời gian tới, Hội Nông dân xã sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đồng thời phối hợp tổ chức các buổi tham quan thực tế, tập huấn chuyển giao kỹ thuật cho các hội viên có nguyện vọng học hỏi. Việc từng bước nhân rộng mô hình chăn nuôi đặc sản này được kỳ vọng sẽ giúp nhiều hộ nông dân tại địa phương có thêm sinh kế bền vững, vươn lên làm giàu chính đáng trên chính mảnh đất quê hương.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.
