Những ngày gần đây, câu chuyện xoay quanh MAYonair (Mai Âm Nhạc) tiếp tục trở thành chủ đề gây tranh luận trên mạng xã hội. Không phải một sản phẩm âm nhạc mới hay một màn trình diễn nổi bật, điều khiến nữ nghệ sĩ được nhắc đến nhiều lại là cách nữ rapper phản hồi những bình luận tiêu cực về sự nghiệp của mình.
Việc nghệ sĩ trực tiếp đáp trả khán giả không còn là chuyện hiếm trong thời đại mạng xã hội. Tuy nhiên, mỗi lần người nổi tiếng lựa chọn phản pháo thay vì im lặng, dư luận lại đặt ra câu hỏi quen thuộc: Quyền tự vệ chính đáng hay đang vô tình làm tổn hại hình ảnh của chính mình?
Khi nghệ sĩ không còn im lặng
MAYonair gây chú ý khi loạt tin nhắn đáp trả khán giả bị lan truyền trên mạng xã hội. Theo nội dung được chia sẻ, nữ nghệ sĩ phản ứng gay gắt trước nhận xét chê nhạc dở, thậm chí sử dụng những lời lẽ bị cho là thiếu chuẩn mực. Vụ việc nhanh chóng gây tranh cãi. Nhiều người bày tỏ sự thất vọng trước cách ứng xử của cô, trong khi một số ý kiến cho rằng nghệ sĩ có quyền lên tiếng để bảo vệ bản thân trước bình luận mang tính công kích.
Không ít ý kiến nhận định người nổi tiếng cần kiểm soát cảm xúc tốt hơn, bởi những cuộc khẩu chiến với anti-fan không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân, gây mất thiện cảm với phần đông công chúng. Cái tôi nghệ sĩ quá lớn cũng có thể "vùi lấp" tài năng âm nhạc trong ồn ào.
"Mất cảm tình. Ai chả có anti, cứ suốt ngày đi chửi nhau với anti vậy hả", "Nghệ sĩ mà đi cãi nhau với người qua đường", "Không hiểu sao phải cay cú tới mức vậy", "Trần đời đu idol mười mấy năm chưa từng thấy nghệ sĩ cãi tay đôi với công chúng vì bị chê nhạc dở", "Nhìn cách bạn ý trả lời bình luận là hiểu phần nào vì sao chưa được đón nhận rộng rãi. Nhiều khán giả chỉ góp ý nhẹ nhàng, mang tính xây dựng nhưng phản hồi lại khá gay gắt", "Nếu đã hỏi lý do thì khi nhận được câu trả lời, Mai nên tiếp nhận thay vì phản ứng gay gắt. Cách ứng xử này thật khó hiểu"... là những bình luận của khán giả xoay quanh sự việc.
Câu chuyện của MAYonair không phải trường hợp cá biệt. Nhiều năm qua, showbiz Việt liên tục chứng kiến những màn đấu khẩu giữa nghệ sĩ và khán giả trên mạng xã hội. Không ít người nổi tiếng từng công khai đáp trả các bình luận tiêu cực, từ nhận xét về chuyên môn, ngoại hình đến những tin đồn đời tư, thậm chí có trường hợp mất bình tĩnh và công kích ngược người chỉ trích.
Một số nghệ sĩ nhận được sự đồng cảm vì dám thể hiện cái tôi, tự bảo vệ bản thân trước những lời chỉ trích, công kích của khán giả, nhưng cũng có trường hợp vấp phải phản ứng ngược khi cách ứng xử bị đánh giá là nóng nảy hoặc thiếu kiềm chế. Trước đó, ca sĩ Lệ Quyên không ít lần trở thành tâm điểm khi phản ứng gay gắt trước các bình luận tiêu cực. Nữ ca sĩ nhiều lần gây tranh cãi vì cách phản hồi bình luận trên mạng xã hội.
Tự vệ là chính đáng, nhưng cần có ranh giới
Trao đổi về vấn đề này, PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội - cho rằng cần nhìn nhận câu chuyện một cách công bằng. Theo ông, nghệ sĩ trước hết cũng là con người bình thường. Họ có cảm xúc, có lòng tự trọng và có quyền bảo vệ danh dự trước những lời xúc phạm vô căn cứ.
"Cần nói công bằng rằng nghệ sĩ cũng là con người. Họ có cảm xúc, có tổn thương, có quyền bảo vệ danh dự của mình trước những lời xúc phạm, miệt thị hay công kích vô căn cứ. Công chúng không thể nhân danh 'quyền nhận xét' để chà đạp nhân phẩm người khác. Phê bình nghệ thuật là cần thiết, nhưng phê bình phải dựa trên thiện chí, lý lẽ và giới hạn văn minh", PGS.TS Bùi Hoài Sơn nói.
Tuy nhiên, quyền tự vệ không đồng nghĩa với quyền buông lời cay nghiệt. Khi đã là người của công chúng, mỗi phát ngôn của nghệ sĩ không còn mang tính cá nhân đơn thuần mà luôn có khả năng trở thành thông tin công khai.
"Trong môi trường số, cảm xúc nhất thời có thể để lại hệ quả lâu dài. Điều nguy hiểm nhất không chỉ là cuộc cãi vã, mà là sự đổ vỡ niềm tin giữa nghệ sĩ và công chúng. Nghệ sĩ sống bằng tài năng, nhưng được nâng đỡ bởi tình yêu của khán giả. Khán giả có thể khen, có thể chê, có thể rời đi. Nghệ sĩ có thể phản hồi, có thể giải thích, có thể im lặng. Nhưng trong mọi trường hợp, văn hóa ứng xử vẫn là thước đo bản lĩnh. Một phản hồi điềm tĩnh có thể biến phê bình thành đối thoại. Một lời nóng giận, nghệ sĩ có thể tự làm xấu mình", ông Sơn nhận định.
Trong nghệ thuật, cái tôi cá nhân luôn được xem là yếu tố quan trọng tạo nên bản sắc sáng tạo. Bởi một nghệ sĩ không có cá tính khó tạo dấu ấn giữa thị trường giải trí ngày càng cạnh tranh. Sự thẳng thắn, khác biệt và dám bộc lộ quan điểm cá nhân đôi khi lại là điều giúp nghệ sĩ xây dựng cộng đồng người hâm mộ trung thành.
"Cái tôi mạnh mẽ chỉ được công chúng đón nhận khi đi cùng tài năng, sự tử tế và trách nhiệm. Nghệ sĩ càng nổi tiếng càng cần hiểu rằng mình không chỉ được đánh giá qua sản phẩm, mà còn qua cách ứng xử trước khen chê. Một nghệ sĩ trưởng thành không phải là người không biết đau trước phê bình, mà là người biết biến tổn thương thành động lực sáng tạo, thay vì biến nó thành cuộc đôi co làm xấu chính hình ảnh của mình", ông Sơn nhận định.
Vì vậy, trong thời đại mọi tương tác đều có thể công khai, nghệ sĩ cần học thêm một kỹ năng mới là quản trị cảm xúc trước công chúng. Đôi khi, điều làm nên sự trưởng thành của một nghệ sĩ không chỉ là sản phẩm hay hơn, sân khấu lớn hơn, mà là khả năng giữ được sự tử tế ngay cả khi bị tổn thương.
