Trước yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, việc ứng dụng tem truy xuất nguồn gốc điện tử trên bao bì sản phẩm không còn là giải pháp kỹ thuật đơn thuần mà đã trở thành công cụ khẳng định năng lực quản trị, uy tín thương hiệu và trách nhiệm xã hội của các đơn vị sản xuất đối với người tiêu dùng.
Tại xã Yên Lãng, Hợp tác xã Nông nghiệp Khánh Phong đã sớm xác định canh tác theo hướng hữu cơ gắn liền với truy xuất nguồn gốc bằng mã QR là điều kiện tiên quyết để gia tăng giá trị thương phẩm. Đại diện hợp tác xã cho biết, việc quét mã giúp người tiêu dùng chủ động tiếp cận đầy đủ quy trình canh tác, thời gian chăm sóc và các chứng nhận tiêu chuẩn liên quan. Sự minh bạch này không chỉ tạo dựng niềm tin bền vững với khách hàng mà còn trực tiếp hỗ trợ hợp tác xã mở rộng kênh phân phối, đưa nông sản tiếp cận các thị trường tiêu thụ cao cấp.
Xu hướng số hóa này cũng đang lan tỏa mạnh mẽ sang các đơn vị phát triển bán hàng trên nền tảng trực tuyến. Điển hình như tại xã Quảng Oai, Hợp tác xã Rau quả sạch Huy Hùng đã chủ động đưa các dòng rau, củ, quả gắn mã truy xuất nguồn gốc lên hệ thống mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử như Facebook, Zalo, TikTok. Việc số hóa toàn bộ dữ liệu sản phẩm trước khi đưa ra thị trường giúp người tiêu dùng an tâm đối soát thông tin, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh rõ nét cho hợp tác xã giữa bối cảnh giao thương trực tuyến bùng nổ.
Đào tạo 10.000 nông dân làm chủ kỹ năng số và hạ tầng dữ liệu
Để giải pháp truy xuất nguồn gốc đi vào thực chất thay vì hình thức, thành phố Hà Nội đang tập trung nguồn lực xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ và nâng cao năng lực công nghệ cho lực lượng sản xuất cơ sở.
Cụ thể, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 290/KH-UBND nhằm triển khai Quyết định số 110/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030”. Mục tiêu trọng tâm đặt ra đến năm 2030 là đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng số chuyên sâu cho 10.000 hội viên nông dân, thành viên các hợp tác xã và tổ hợp tác trên toàn địa bàn. Nội dung tập huấn tập trung vào các công cụ quản trị hiện đại gồm: vận hành sổ nhật ký điện tử, tạo lập mã QR truy xuất nguồn gốc, ứng dụng Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát mùa vụ và quản trị chuỗi cung ứng.
Song song với đào tạo nguồn nhân lực, các cơ quan chức năng thành phố tập trung hướng dẫn, định hướng các chủ thể kinh tế xây dựng mô hình gian hàng chuyên nghiệp trên không gian mạng và các sàn giao dịch trực tuyến. Thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động đăng bán đơn thuần, các hợp tác xã được hỗ trợ thiết lập hệ thống hiển thị thông tin bài bản từ quy trình sản xuất, chứng nhận kiểm định chất lượng đến thời gian thu hoạch thực tế. Việc chuẩn hóa diện mạo và dữ liệu số giúp kết nối thông suốt chuỗi cung ứng từ đồng ruộng đến bàn ăn, đồng thời tạo thói quen giao thương minh bạch, nâng cao uy tín cho nông sản địa phương khi tiếp cận trực tiếp với thị trường tiêu dùng số.
Từ thực tiễn vận hành chuỗi liên kết, các hợp tác xã nông nghiệp nhấn mạnh rằng giá trị cốt lõi của mã QR phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống dữ liệu số phía sau. Nếu không có hệ thống cơ sở dữ liệu được cập nhật liên tục, chính xác và có sự thẩm định của cơ quan quản lý, mã QR sẽ chỉ mang tính chất đối phó.
Để giải bài toán này, các cơ sở sản xuất kiến nghị thành phố tiếp tục đồng hành, hỗ trợ chi phí chuyển giao công nghệ, hướng dẫn chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu và đồng bộ hóa các nền tảng số. Việc hoàn thiện hệ thống dữ liệu truy xuất nguồn gốc từ gốc đồng ruộng đến khâu bán lẻ chính là nền tảng để nông sản Thủ đô nâng cao sức cạnh tranh, bảo vệ thương hiệu và giữ vững niềm tin của người tiêu dùng trong dài hạn.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.
