Cần “đòn bẩy” để thanh niên miền núi làm giàu trên quê hương
Chị Đặng Thị Quý - Bí thư Đoàn Thanh niên xã Tân Kỳ (Nghệ An), trăn trở về bài toán làm sao để thanh niên miền núi có thể lập nghiệp, làm giàu ngay trên quê hương, thay vì phải rời làng đi làm ăn xa.
Theo chị Quý, thanh niên nông thôn, miền núi hiện nay không thiếu ý chí, khát vọng và tinh thần đổi mới. Nhiều người trẻ mạnh dạn phát triển nông nghiệp sạch, xây dựng sản phẩm OCOP, đưa các đặc sản địa phương như mật mía, tinh bột nghệ, cam đồi lên các nền tảng số để mở rộng thị trường. Tuy nhiên, hành trình khởi nghiệp vẫn gặp không ít trở ngại do thiếu vốn đầu tư, hạn chế về công nghệ chế biến sâu và thiếu kiến thức về thương mại hiện đại.
Từ thực tiễn cơ sở, chị Quý kiến nghị Chính phủ chỉ đạo xây dựng các gói tín dụng ưu đãi chuyên biệt cho thanh niên nông thôn, miền núi; nâng hạn mức vay, kéo dài thời gian vay phù hợp với chu kỳ sản xuất nông nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để các dự án khởi nghiệp ứng dụng công nghệ cao tiếp cận nguồn vốn ban đầu.
Bên cạnh vốn, nữ cán bộ Đoàn đề xuất hình thành mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp nông nghiệp số, kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp với tổ chức Đoàn cơ sở. Qua đó, thanh niên được đào tạo thực hành về chuẩn hóa sản phẩm OCOP, truy xuất nguồn gốc, thiết kế bao bì và xúc tiến thương mại trên các nền tảng số.
Một giải pháp khác là xây dựng các không gian đổi mới sáng tạo cấp xã, liên xã, cung cấp dịch vụ dùng chung về sơ chế, đóng gói nông sản, hỗ trợ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và hoàn thiện sản phẩm. Đây sẽ là điểm tựa giúp các mô hình kinh tế trẻ giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh và vượt qua giai đoạn đầu đầy khó khăn.
Theo chị Quý, khởi nghiệp ở miền núi không chỉ là câu chuyện làm giàu của mỗi cá nhân, mà còn góp phần đánh thức tiềm năng bản địa, tạo việc làm và giữ chân nguồn nhân lực trẻ. Muốn vậy, thanh niên cần được trao cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ, tri thức thị trường cùng những chính sách đủ thực chất để biến ý tưởng thành sinh kế bền vững.
Đưa AI về bản
Cùng mối quan tâm về phát triển thanh niên miền núi, anh Lương Văn Hợp - Bí thư Đoàn xã Tam Quang (Nghệ An) cho rằng, địa bàn rộng sau sáp nhập, giao thông chia cắt và điều kiện tiếp cận công nghệ còn hạn chế đang tạo ra nhiều thách thức cho hoạt động Đoàn ở cơ sở.
Vào mùa mưa bão, nhiều tuyến đường liên bản, đường dân sinh dốc cao, thường xảy ra sạt lở, ngập lụt, khiến cán bộ Đoàn khó xuống địa bàn tổ chức sinh hoạt, nắm bắt tình hình và triển khai phong trào. Trong khi đó, lực lượng cán bộ Đoàn còn mỏng, khối lượng công việc hành chính và nhiệm vụ chính trị tại địa phương lớn, ảnh hưởng đến thời gian dành cho cơ sở.
Việc củng cố tổ chức Đoàn ở các bản cũng gặp khó khi một bộ phận thanh niên đi làm ăn xa, nhiều Bí thư chi đoàn xin nghỉ để tìm việc làm, khiến phong trào thiếu tính liên tục. Không ít Bí thư chi đoàn còn thiếu thiết bị công nghệ, đường truyền Internet và điều kiện tiếp cận các nền tảng số, dẫn đến khó khăn trong quản lý đoàn viên, tham gia các cuộc thi trực tuyến và học tập kỹ năng số.
Theo anh Hợp, nguồn vốn vay ưu đãi dành cho thanh niên phát triển kinh tế chưa đáp ứng hết nhu cầu; đầu ra của các sản phẩm nông, lâm nghiệp và dịch vụ du lịch sinh thái chưa ổn định. Kinh phí tổ chức hoạt động Đoàn cũng hạn chế, trong khi việc huy động nguồn lực xã hội hóa tại địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn.
Từ thực tế đó, anh Hợp kiến nghị nghiên cứu cung cấp tài khoản hoặc xây dựng phiên bản công cụ AI miễn phí, phù hợp với nhu cầu của cán bộ Đoàn cơ sở miền núi. Công cụ cần có khả năng hỗ trợ soạn thảo văn bản, tổng hợp thông tin, dịch thuật và từng bước hỗ trợ tiếng dân tộc như tiếng Thái, tiếng Khơ Mú, góp phần tháo gỡ rào cản ngôn ngữ trong công tác tuyên truyền, vận động.
Anh cũng đề xuất ưu tiên bổ sung các điểm Wifi cộng đồng tại nhà văn hóa và những bản xa trung tâm xã; tổ chức các khóa đào tạo trực tiếp hoặc trực tuyến về kỹ năng ứng dụng AI cho Bí thư chi đoàn bản, làng. Khi được trang bị kiến thức và công cụ phù hợp, cán bộ Đoàn sẽ có thêm điều kiện nâng cao hiệu quả công việc, tiếp cận thanh niên và đổi mới phương thức tổ chức phong trào.
Thủ tướng Chính phủ sẽ gặp mặt, đối thoại với thanh niên năm 2026 với chủ đề: “Phát huy vai trò thanh niên Việt Nam trong khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo việc làm”. Chương trình dự kiến sẽ diễn ra vào chiều 15/10, tại Hà Nội.
Tham gia đối thoại có gần 300 đại biểu thanh niên đại diện thanh niên là công chức, viên chức; lực lượng vũ trang; doanh nhân trẻ; công nhân; học sinh, sinh viên; thanh niên nông thôn; thanh niên đô thị; thanh niên dân tộc thiểu số; thanh niên tín đồ tôn giáo; thanh niên khuyết tật.
