ĐBQH Tạ Văn Hạ (Đoàn Đà Nẵng): Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp hành động
Điều doanh nghiệp cần trước hết là một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo và đủ không gian để sáng tạo, phát triển. Doanh nhân có thể chấp nhận những rủi ro vốn có của thị trường, công nghệ hay cạnh tranh, nhưng không nên để họ phải gánh thêm những rủi ro không đáng có xuất phát từ sự thiếu rõ ràng, thiếu ổn định của thể chế.
Hoàn thiện thể chế không đơn thuần là làm thêm luật, sửa thêm luật, mà quan trọng hơn là kiến tạo một hệ thống pháp luật thực sự mở đường cho phát triển. Thể chế phải tạo điều kiện để các nguồn lực được vận động thông suốt; đất đai được khơi thông, dòng vốn được đưa tới những nơi có khả năng tạo ra giá trị, nguồn nhân lực được giải phóng, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển.
“Hoàn thiện thể chế không đơn thuần là làm thêm luật, sửa thêm luật, mà quan trọng hơn là kiến tạo một hệ thống pháp luật thực sự mở đường cho phát triển”. ĐBQH Tạ Văn Hạ
Chúng ta cần nhìn nhận doanh nghiệp, doanh nhân bằng một tâm thế cởi mở hơn: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp hành động. Nhà nước không làm thay doanh nghiệp, mà tập trung xây dựng luật chơi công bằng, minh bạch; phát triển hạ tầng; bảo đảm quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh theo pháp luật và tạo điều kiện để doanh nghiệp cạnh tranh bằng chính năng lực của mình.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp và doanh nhân cũng phải tự vươn lên bằng năng suất, chất lượng, công nghệ, năng lực quản trị và khả năng chinh phục thị trường. Khi mỗi bên làm tốt phần việc của mình, thể chế sẽ trở thành bệ phóng thay vì rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tinh thần “chung bước vươn xa” vì thế trước hết phải bắt đầu từ sự đồng hành: Nhà nước đồng hành cùng doanh nghiệp; doanh nghiệp đồng hành với người lao động; doanh nghiệp lớn đồng hành với doanh nghiệp nhỏ; và các doanh nghiệp Việt Nam cùng đồng hành để vươn ra thị trường thế giới.
ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt (Đoàn Hà Nội): Doanh nhân cần “sân chơi” rõ ràng, công bằng
Điều doanh nghiệp cần nhất hiện nay không hẳn là thêm những ưu đãi, mà là một môi trường chính sách có thể dự báo được - nơi các quy tắc rõ ràng và việc thực thi ổn định. Doanh nghiệp sẵn sàng chấp nhận rủi ro của thị trường, nhưng điều khó chấp nhận hơn là không biết chính sách sẽ thay đổi ra sao, hoặc cùng một quy định nhưng mỗi nơi lại có cách hiểu và cách thực hiện khác nhau.
“Tôi cho rằng, điều tạo dựng niềm tin lớn nhất cho doanh nhân vẫn là an toàn pháp lý: quyền tài sản được tôn trọng, hợp đồng được bảo vệ, chính sách có tính ổn định và khi có những thay đổi lớn thì doanh nghiệp có đủ thời gian chuyển tiếp để thích ứng”. ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt
Có ba điểm nghẽn lớn cần được tháo gỡ. Trước tiên là sự chồng chéo giữa các luật và thủ tục. Một dự án đầu tư thường đồng thời liên quan đến đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng, môi trường, phòng cháy, thuế... Mỗi quy định đều có lý do và mục tiêu riêng, nhưng khi đặt cạnh nhau, doanh nghiệp có thể phải đi qua quá nhiều “cửa”. Vì vậy, cần rà soát từ góc nhìn của một dự án cụ thể, thay vì chỉ nhìn từng đạo luật riêng lẻ; đồng thời xác định một đầu mối chịu trách nhiệm chính đối với từng nhóm thủ tục.
Bên cạnh đó, chi phí tuân thủ còn lớn. Chi phí này không chỉ là những khoản doanh nghiệp phải nộp vào ngân sách Nhà nước, mà còn bao gồm chi phí tư vấn, thời gian chờ đợi và cả chi phí cơ hội phát sinh khi dự án bị chậm tiến độ.
Theo tôi, cần chuyển từ cách kiểm soát đồng loạt sang quản lý theo mức độ rủi ro: những lĩnh vực có rủi ro cao thì kiểm tra chặt chẽ hơn, còn những doanh nghiệp có quá trình tuân thủ tốt thì nên được giảm bớt thủ tục.
Cuối cùng là khâu thực thi pháp luật. Điều doanh nghiệp e ngại nhất là tình trạng luật quy định một cách nhưng mỗi địa phương, mỗi cán bộ lại có cách hiểu khác nhau. Cần tăng cường giám sát việc thi hành pháp luật dựa trên dữ liệu thực tế, đồng thời số hóa toàn trình các thủ tục để hồ sơ đi đến đâu, ai đang xử lý, vì sao chậm đều có thể được theo dõi, minh bạch và gắn với trách nhiệm cụ thể.
Doanh nhân không mong một sân chơi dễ dàng, mà cần một sân chơi rõ ràng, công bằng và có thể dự báo được. Khi nghĩa vụ được biết trước, quyền lợi được bảo vệ và pháp luật được thực thi nhất quán, doanh nghiệp sẽ tự tin hơn trong việc bỏ vốn, làm những việc lớn hơn và làm giàu chính đáng, qua đó tạo thêm nguồn lực căn bản cho một nền kinh tế phát triển bền vững.
ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng): Doanh nghiệp phải biết rõ mình được làm gì
Để doanh nghiệp, doanh nhân yên tâm đầu tư, kinh doanh và làm giàu chính đáng, trước hết phải tạo được một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo. Doanh nghiệp không chỉ cần chính sách thông thoáng mà quan trọng hơn là phải biết rõ mình được làm gì, phải đáp ứng điều kiện gì, chi phí tuân thủ ra sao và rủi ro pháp lý ở đâu.
Vì vậy, cải cách thể chế cần chuyển mạnh từ tư duy tiền kiểm, “xin – cho” sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và hậu kiểm phù hợp; đồng thời tăng trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước và bảo đảm nguyên tắc doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm.
“Một chính sách có thể rất tiến bộ nhưng nếu doanh nghiệp phải xin nhiều loại giấy phép, hoặc mỗi cơ quan hiểu và áp dụng quy định theo một cách khác nhau thì chi phí kinh doanh vẫn rất lớn”. ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh
Một vướng mắc khác cần được tháo gỡ là chi phí tiếp cận nguồn lực còn cao. Doanh nghiệp phải được tiếp cận đất đai, vốn, nhân lực chất lượng cao, hạ tầng số và dữ liệu một cách minh bạch, bình đẳng và theo cơ chế thị trường. Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được tạo điều kiện tiếp cận công nghệ, tín dụng và nguồn nhân lực để tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp lớn.
Đặc biệt, đối với khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chúng ta cần một cách tiếp cận khác: không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp “làm đề tài” mà phải tạo điều kiện để công nghệ được nghiên cứu, thử nghiệm, thương mại hóa và mở rộng thị trường.
Cần hoàn thiện cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho R&D, đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực; kết nối thực chất hơn giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; đồng thời có cơ chế chia sẻ rủi ro trong hoạt động đổi mới sáng tạo.
