Lãi suất cao bào mòn lợi nhuận
Ông Phạm Trường Giang, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Trang Linh (phường Tam Thắng, TPHCM) với mô hình kinh tế tuần hoàn khép kín cho biết, DN hiện có nhu cầu vốn khoảng 7.000-8.000 tỷ đồng để phát triển song song chăn nuôi và trồng trọt. Công ty đang có đàn heo khoảng 45.000 con, xuất bán 5.000-6.000 con heo thịt/tháng.
Hiện Công ty Trang Linh đang vay khoảng 120 tỷ đồng tại một ngân hàng thuộc nhóm Big4 với lãi suất khoảng 9,3%/năm. Đây là mức tương đối ưu đãi với DN quy mô lớn, trong khi cơ sở nhỏ lẻ có thể phải vay trên 10-11%/năm, thậm chí một số ngân hàng thương mại cổ phần có lãi vay lên tới 13-14%/năm.
Theo ông Giang, áp lực vốn đặc biệt lớn với ngành chăn nuôi do thời gian quay vòng kéo dài. Một con heo thịt phải nuôi khoảng 5,5 tháng mới xuất chuồng. Trong thời gian đó, DN còn liên tục đầu tư con giống, thức ăn, nhân công, điện nước, thuốc và vắc-xin nhưng chưa thể thu hồi vốn.
“Với mặt bằng chi phí và lãi suất hiện nay, lợi nhuận trên mỗi con heo xuất chuồng rất thấp, chỉ khoảng 5-7%. Lợi nhuận mỏng khiến việc mở rộng sản xuất trở thành bài toán khó”, ông Giang nói.
Bà Lâm Thúy Ái, Tổng giám đốc Công ty CP Mebi Farm cho biết, DN luôn cần vốn cho sản xuất, đầu tư dự án, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Phần lớn nguồn vốn này vẫn dựa vào tín dụng ngân hàng. “Ngân hàng huy động vốn lãi suất cao thì cho vay cao nhưng trước đây lãi suất khoảng 8-9%/năm, hiện tại lên đến 11-12%, thậm chí 14-15%/năm. Nếu DN không đủ khả năng trả lãi vay, sẽ phải thu hẹp kinh doanh hoặc hy sinh bớt lợi nhuận”, bà Ái cho hay.
Ông Nguyễn An Hoài, chủ một cơ sở chế biến gỗ (xã Củ Chi) nói rằng, với lãi suất vay trung và dài hạn phổ biến 9-11%/năm, chi phí tài chính đã tăng gần gấp đôi so với trước. “Chúng tôi gần như không còn dư địa để xoay xở. Nếu tiếp tục vay mới để duy trì sản xuất, áp lực trả nợ sẽ rất lớn trong những năm tới”, ông Hoài chia sẻ.
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh khu vực 2 cho biết, dòng vốn đang tập trung vào ba động lực tăng trưởng là xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng. Tại TPHCM và Đồng Nai, dư nợ cho vay DN nhỏ và vừa đạt 156.000 tỷ đồng, tăng 4,5% so với cuối năm 2025. Nhiều gói tín dụng ưu đãi đang được triển khai, song DN vẫn phải chứng minh phương án kinh doanh khả thi và dòng tiền ổn định để tiếp cận vốn.
Tìm lối đi riêng
Khi lãi vay trở thành một phần đáng kể trong chi phí sản xuất, DN buộc phải tìm cách giảm chi phí ngay từ bên trong.
Để tiết giảm chi phí, Công ty Trang Linh đã thực hành sản xuất khép kín, tận dụng phụ phẩm trong chăn nuôi để tạo thêm giá trị mới. Cụ thể, áp dụng mô hình đệm lót sinh học, hướng tới hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn kết hợp chăn nuôi và trồng trọt. Nguồn phân bón hữu cơ vi sinh từ chăn nuôi được sử dụng để phát triển vùng trồng dược liệu và nguyên liệu công nghiệp, phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu thay thế gỗ.
Công ty Mebi Farm thì đã đầu tư vào chuyển đổi xanh và chuyển đổi số từ nhiều năm trước. Năng lượng mặt trời được sử dụng để giảm chi phí; máy móc được tự động hóa và quản lý theo thời gian thực nhằm tiết kiệm nhiên liệu, nhân công. Theo bà Ái, việc đầu tư sớm vào sản xuất xanh và chuyển đổi số đã tạo nền tảng cho tăng trưởng. Trong 6 tháng đầu năm, doanh thu DN tăng hơn 20%.
TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia cho rằng, ngân hàng và DN cần cùng tìm phương án tài chính tối ưu, kết hợp các nguồn vốn và công cụ phòng ngừa rủi ro. Về dài hạn, DN cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và đa dạng hóa nguồn vốn. Nhiều quỹ đầu tư đang sẵn sàng giải ngân. Tuy nhiên để tiếp cận được, DN phải có phương án kinh doanh rõ ràng và quản trị chuyên nghiệp.
“Nếu chúng ta vay bằng ngoại tệ và sử dụng các công cụ bảo hiểm tỷ giá, tổng chi phí vẫn rẻ hơn mức vay tiền đồng hiện nay. Nhà đầu tư nước ngoài rất sẵn lòng nếu DN chúng ta công khai, minh bạch và quản trị chuyên nghiệp hơn”, TS Lực nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM nhìn nhận, nguồn vốn và thủ tục hành chính là hai điểm nghẽn lớn hiện nay. DN muốn tăng trưởng hai con số cần nguồn vốn dài hạn cho những dự án có chu kỳ 10-30 năm, trong khi hệ thống ngân hàng chủ yếu dựa vào tiền gửi kỳ hạn ngắn.
Ông Hòa đề xuất, cần phát triển thêm các kênh huy động vốn, đẩy mạnh cổ phần hóa DN nhà nước, sớm đưa Trung tâm Tài chính Quốc tế vào hoạt động, phát hành trái phiếu Chính phủ cho các dự án hạ tầng và khai thác hiệu quả nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội.
