Bất cập từ VAT
Theo Bộ NN&MT, ngành chăn nuôi đã được hưởng một số chính sách ưu đãi, trong đó có ưu đãi về VAT đối với thức ăn chăn nuôi (TACN) và giống vật nuôi. Đây là yếu tố quan trọng giúp duy trì đà tăng trưởng, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa, xuất khẩu. Tuy nhiên, việc áp dụng thuế hiện nay lại chưa thống nhất, dẫn tới nhiều tranh cãi và khó khăn cho doanh nghiệp.
Khoản 3 Điều 5, Luật Thuế giá trị gia tăng quy định rõ TACN không chịu thuế. Thức ăn truyền thống với nguyên liệu có nguồn gốc thực vật là sản phẩm cây trồng chưa qua chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường như thóc, gạo, cám, ngô, khoai, sắn… thuộc đối tượng không chịu thuế.
Thế nhưng, tại một số địa phương, cơ quan thuế lại đang áp dụng mức thuế suất 5% (theo điểm d khoản 2 Điều 9) đối với những nguyên liệu này.
Sự chồng chéo này đặc biệt gây bất lợi cho doanh nghiệp nhỏ, hộ chăn nuôi. Họ không thể nhập khẩu trực tiếp hay thu mua nguyên liệu từ nông dân mà phải mua các sản phẩm đã qua sơ chế như ngô, thóc. Vì TACN không chịu thuế nên thuế đầu vào không được khấu trừ, buộc doanh nghiệp phải tính vào chi phí sản xuất, làm giá TACN tăng. Chi phí tăng sẽ đẩy giá sản phẩm chăn nuôi lên, cuối cùng người tiêu dùng chịu thiệt.
Không chỉ TACN, tình trạng tương tự cũng diễn ra với giống và sản phẩm chăn nuôi. Theo Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng, lợn con cai sữa, gia cầm con một ngày tuổi và các sản phẩm khai thác từ vật nuôi như thịt, trứng, sữa, mật ong… đều thuộc nhóm không chịu thuế. Tuy nhiên, một số địa phương vẫn áp dụng mức thuế 5% với lý do căn cứ điểm d khoản 2 Điều 9 của luật này.
Hệ quả là các đơn vị phân phối giống phải trả thêm thuế, làm tăng giá con giống và đẩy chi phí chăn nuôi lên cao. Trong bối cảnh thị trường thực phẩm cạnh tranh khốc liệt, bất ổn về giá và chi phí đầu vào cao khiến nhiều hộ chăn nuôi gặp khó, thậm chí phải giảm đàn hoặc ngừng sản xuất.
Đề xuất sửa luật và đưa ra giải pháp tạm thời
Trước những bất cập trên, Bộ NN&MT có văn bản báo cáo và kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp các bộ ngành liên quan trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung điểm d khoản 2 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng theo hướng thống nhất với Điều 5 của luật này. Cụ thể đưa nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, giống và sản phẩm chăn nuôi về diện không chịu thuế.
Theo Bộ NN&MT, nếu quy định này được làm rõ, doanh nghiệp sẽ giảm được gánh nặng chi phí, hộ chăn nuôi có thể hạ giá thành sản phẩm, người tiêu dùng hưởng lợi từ mức giá thực phẩm hợp lý hơn. Ngoài ra, chính sách thuế đồng bộ còn giúp ngành chăn nuôi tăng sức cạnh tranh, đặc biệt, khi Việt Nam tham gia sâu hơn vào các hiệp định thương mại tự do, nơi quy định về giá và chất lượng luôn khắt khe.
Trong khi chờ sửa luật, Bộ NN&MT kiến nghị Chính phủ ban hành nghị quyết để áp dụng ngay nội dung sửa đổi, tránh để doanh nghiệp và người chăn nuôi tiếp tục bị ảnh hưởng. Bộ NN&MT cho rằng, việc này không chỉ là hỗ trợ trước mắt mà còn là bước đi chiến lược để củng cố nền tảng sản xuất nông nghiệp, giữ ổn định an sinh xã hội và kiểm soát lạm phát.
