Phương án được đưa ra lấy ý kiến cộng đồng cư dân sau khi công ty CP Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed hoàn tất nghiên cứu sơ bộ. Doanh nghiệp này đang đầu tư tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ và đã được UBND TPHCM chấp thuận tổ chức lập đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 khu vực công viên 23/9 theo hướng phát triển không gian ngầm.
Theo đề xuất, khu vực quy hoạch có diện tích hơn 9,3 ha tại phường Bến Thành, nằm ngay lõi trung tâm lịch sử - hành chính - thương mại của TPHCM. Không gian ngầm được bố trí dưới công viên 23/9, kéo dài đến ga Bến Thành hiện hữu và kết nối với các trục giao thông quan trọng như Lê Lợi, Hàm Nghi, Cách Mạng Tháng Tám,…
Toàn bộ phân khu ngầm được tổ chức tối đa 4 tầng với tổng diện tích sàn gần 318.000 m². Trong đó gần 145.000 m² dành cho thương mại, dịch vụ và tiện ích công cộng. Khoảng 147.000 m² bố trí bãi đỗ xe ngầm. Phần còn lại dành cho nhà ga, văn phòng điều hành, khu kỹ thuật và các chức năng vận hành.
Hình thành “không gian ngầm” dưới công viên 23/9
Điểm nhấn của phương án là trung tâm thương mại ngầm nằm dưới công viên 23/9, được kết nối liên hoàn với ga Bến Thành, bãi đỗ xe, thang cuốn, thang máy và các lối lên xuống mặt đất. Không gian được tổ chức theo mô hình mở, gồm khu mua sắm, ẩm thực, giải trí, dịch vụ và tiện ích công cộng.
Đơn vị lập quy hoạch đề xuất tích hợp hệ thống giếng trời, khoảng thông tầng và mảng xanh nhằm tăng cường ánh sáng tự nhiên, thông gió và tạo trải nghiệm không gian hiện đại cho người sử dụng. Dọc hành lang trung tâm thương mại sẽ bố trí mái kính và các giếng trời lớn để kết nối trực quan giữa mặt đất và các tầng ngầm bên dưới.
Các lối xuống trung tâm thương mại được thiết kế dạng mở, thông thoáng, giúp người đi bộ dễ nhận diện và tiếp cận từ công viên, quảng trường Bến Thành và các tuyến phố xung quanh.
Khu dịch vụ vận tải cũng được tổ chức đồng bộ với phòng bán vé, khu thông tin chỉ dẫn, phòng gửi đồ, phòng y tế và không gian chờ cho hành khách. Theo đơn vị tư vấn, mục tiêu là tạo luồng di chuyển mạch lạc, giảm xung đột giữa người đi metro, khách thương mại và người dân sử dụng công viên.
Bãi đỗ xe ngầm được bố trí ở các tầng dưới trung tâm thương mại, đáp ứng nhu cầu của hành khách metro, khách thương mại và người dân khu vực trung tâm. Hệ thống dự kiến ứng dụng công nghệ quản lý thông minh, biển báo chỉ dẫn tự động và hạ tầng sạc xe điện.
Từ bãi xe, người sử dụng có thể đi thẳng lên trung tâm thương mại hoặc ga Bến Thành thông qua thang máy, thang cuốn và hành lang đi bộ ngầm. Thành phố kỳ vọng giải pháp này sẽ bổ sung đáng kể quỹ đỗ xe cho khu vực trung tâm, giảm áp lực chiếm dụng mặt đường và vỉa hè.
Theo phương án quy hoạch, công viên 23/9 tiếp tục giữ chức năng công viên công cộng. Công trình xây dựng trên mặt đất được khống chế tối đa một tầng nhằm bảo đảm không gian xanh cho khu vực trung tâm.
Trong tổng diện tích hơn 9,3 ha, đất cây xanh chiếm hơn 87.400 m², còn đất giao thông khoảng 5.600 m².
Hạt nhân TOD
Theo định hướng điều chỉnh quy hoạch chung TP HCM đến năm 2045, tầm nhìn 2060, phường Bến Thành được xác định là ga đầu mối trung tâm của hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn và được xem là “trái tim” của hệ thống metro TPHCM. Việc phát triển tổ hợp ngầm tại đây nhằm cụ thể hóa mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD).
Phương án cũng gắn với chiến lược phát triển hướng biển của TPHCM. VinSpeed đang xây tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ dài 52,92 km, kết nối trực tiếp lõi trung tâm hiện hữu với khu kinh tế biển Cần Giờ. Khi các dự án đô thị lấn biển và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ hình thành, nhu cầu di chuyển từ trung tâm về phía Nam được dự báo tăng mạnh.
Trong bối cảnh đó, ga Bến Thành không chỉ là điểm trung chuyển của mạng lưới metro hiện hữu mà còn có thể trở thành cửa ngõ của tuyến giao thông xanh, tốc độ cao kết nối trung tâm TPHCM với Cần Giờ.
Nếu được thông qua và triển khai, tổ hợp ngầm dưới công viên 23/9 sẽ là một trong những dự án không gian ngầm quy mô lớn nhất khu vực trung tâm TP HCM, đồng thời đánh dấu bước chuyển từ tư duy mở rộng mặt đất sang khai thác chiều sâu đô thị để giải quyết đồng thời bài toán giao thông và không gian công cộng.
