Cô giáo trẻ khơi khát vọng vươn lên cho học sinh vùng cao

TPO - Từ bục giảng đến các hoạt động Đoàn, cô giáo Vy Thị Hồng Ly (SN 2002), Trường THPT Tương Dương 1 (Nghệ An), nỗ lực khơi dậy khát vọng học tập, ý chí vươn lên và tinh thần sẻ chia trong học sinh miền núi, góp phần tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững.

Là người dân tộc Thái, tốt nghiệp loại Giỏi Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, được tuyên dương Thanh niên dân tộc thiểu số tiêu biểu tỉnh Nghệ An năm 2026, Vy Thị Hồng Ly lựa chọn trở về quê hương giảng dạy. Trên cương vị giáo viên Ngữ văn, Phó Bí thư Đoàn trường THPT Tương Dương 1, cô không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn đưa văn hóa dân tộc vào trường học, khích lệ học sinh vượt qua mặc cảm, chủ động lựa chọn tương lai.

Phóng viên Báo Tiền Phong có cuộc trò chuyện với cô giáo trẻ Vy Thị Hồng Ly về vai trò của giáo dục, thanh niên và học sinh trong công cuộc giảm nghèo bền vững.

tp-22-2.jpg
Cô giáo Vy Thị Hồng Ly được tuyên dương thanh niên dân tộc thiểu số tiêu biểu tỉnh Nghệ An năm 2026.

PV: Sinh ra và lớn lên tại miền núi, chị hiểu những khó khăn của học sinh nơi đây. Theo chị, đâu là những rào cản lớn nhất khiến một bộ phận học sinh vùng cao khó vươn lên?

Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Tôi sinh ra, lớn lên ở Tương Dương, từng học tại Trường PTDTNT THCS Tương Dương và Trường PTTH DTNT Nghệ An nên hiểu những khó khăn, thiếu thốn của học sinh miền núi. Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy hoàn cảnh kinh tế gia đình ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý, kết quả học tập và lựa chọn tương lai của các em.

Có những em học tốt nhưng lo lắng vì gia đình không đủ điều kiện cho con học đại học. Một số em chưa xác định được hướng đi sau khi tốt nghiệp THPT, thiếu thông tin nghề nghiệp hoặc chưa nhận được sự đồng hành thường xuyên từ phụ huynh. Những khó khăn này khiến các em dễ thu hẹp ước mơ, thậm chí nghĩ rằng hoàn cảnh gia đình sẽ quyết định tương lai.

Theo tôi, giảm nghèo bền vững không chỉ là hỗ trợ các gia đình vượt qua khó khăn trước mắt mà còn phải giúp thế hệ trẻ có kiến thức, kỹ năng và khả năng tự chủ cuộc sống. Vì vậy, cần duy trì việc học cho học sinh khó khăn, tăng cường hướng nghiệp và tạo cơ hội tiếp cận những lựa chọn phù hợp. Không phải học sinh nào cũng nhất thiết phải vào đại học; có em phù hợp với giáo dục nghề nghiệp, có em có thể theo đuổi các ngành kỹ thuật, dịch vụ, nông nghiệp gắn với tiềm năng địa phương.

Với giáo viên miền núi, bên cạnh truyền đạt kiến thức, chúng tôi cần gần gũi, lắng nghe và giúp học sinh nhận ra giá trị bản thân. Tôi mong các em hiểu rằng hoàn cảnh xuất phát có thể tạo ra trở ngại nhưng không nên trở thành lý do để từ bỏ ước mơ.

tp-20.jpg
Cô giáo trẻ đưa văn hóa Thái vào bài giảng, khơi dậy tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc cho học sinh.

PV: Để việc học thực sự trở thành con đường thoát nghèo, theo chị, cần những giải pháp cụ thể nào từ nhà trường, gia đình, tổ chức Đoàn và địa phương?

Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Trước hết, cần nhận diện sớm những học sinh có nguy cơ bỏ học hoặc gặp khó khăn trong quá trình học tập. Giáo viên, nhà trường và tổ chức Đoàn cần phối hợp với gia đình để tìm hiểu hoàn cảnh, kết nối học bổng, quỹ khuyến học và các chính sách an sinh phù hợp.

Cùng với hỗ trợ kinh phí, công tác hướng nghiệp cần được thực hiện sớm, thường xuyên, sát với điều kiện miền núi. Nhà trường có thể phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp tổ chức tư vấn, trải nghiệm, giúp học sinh hiểu yêu cầu của từng ngành nghề và cơ hội việc làm. Các em cũng cần được trang bị kỹ năng số, giao tiếp, làm việc nhóm và quản lý tài chính cá nhân để thích ứng với môi trường lao động.

Gia đình cần đồng hành cùng con trong lựa chọn nghề nghiệp, còn tổ chức Đoàn có thể kết nối thanh niên với các chương trình đào tạo nghề, việc làm, khởi nghiệp và những mô hình kinh tế hiệu quả. Khi được định hướng đúng, có kỹ năng và cơ hội việc làm phù hợp, người trẻ sẽ có thêm điều kiện ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ tái nghèo.

tp-26-2.jpg
Cô Ly gắn kiến thức với thực tiễn, giúp học sinh miền núi rèn kỹ năng và định hướng nghề nghiệp.

PV: Chị thường lồng ghép văn hóa dân tộc vào các tiết học. Trong bối cảnh nhiều địa phương miền núi phát triển du lịch cộng đồng, cần làm gì để văn hóa bản địa trở thành nguồn lực tạo sinh kế?

Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Bên cạnh môn Ngữ văn, tôi còn giảng dạy Giáo dục địa phương và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. Tôi cố gắng đưa phong tục, tập quán, trang phục, ẩm thực và làn điệu dân ca của đồng bào Thái cũng như các dân tộc ở Tương Dương, Nghệ An vào bài học bằng hình ảnh, video và hoạt động trải nghiệm.

Tôi quan niệm muốn học sinh yêu văn hóa dân tộc, trước hết phải giúp các em hiểu giá trị của những điều gần gũi trong cuộc sống. Khi tìm hiểu trang phục truyền thống của người Thái, các em không chỉ biết về màu sắc, kiểu dáng mà còn khám phá ý nghĩa họa tiết, quá trình dệt vải và sự khéo léo của những người bà, người mẹ. Qua đó, các em thêm tự hào và có ý thức gìn giữ bản sắc.

Những giá trị như nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực, dân ca, lễ hội và phong tục truyền thống có thể tạo nên nét riêng cho du lịch cộng đồng, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập nếu được khai thác phù hợp.

Để làm được điều đó, cần sự phối hợp giữa nhà trường, chính quyền, tổ chức Đoàn, nghệ nhân và người dân. Học sinh có thể tìm hiểu, giới thiệu những câu chuyện văn hóa của bản làng; thanh niên học kỹ năng làm du lịch, truyền thông số, quảng bá sản phẩm và tổ chức hoạt động trải nghiệm. Người dân cần được hỗ trợ kỹ năng phục vụ du khách, xây dựng sản phẩm và kết nối thị trường.

tp-23.jpg
Cô Ly tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện.

Theo tôi, phát triển du lịch không thể chỉ dừng ở biểu diễn văn nghệ hay giới thiệu văn hóa trong các dịp lễ hội. Sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu thực tế, có chất lượng và mang lại lợi ích cho cộng đồng sở hữu những giá trị ấy. Quá trình phát triển cũng cần gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc, tránh thương mại hóa làm mất ý nghĩa nguyên bản của văn hóa.

Tôi mong học sinh miền núi vừa có tri thức hiện đại, vừa hiểu và trân trọng cội nguồn. Dù ở lại quê hương hay đi nơi khác học tập, làm việc, các em đều có thể đóng góp cho cộng đồng bằng kiến thức và kỹ năng của mình.

PV: Với vai trò Phó Bí thư Đoàn trường, chị đã tham mưu thành lập Câu lạc bộ Nghệ thuật với 60 thành viên. Hoạt động Đoàn cần đổi mới thế nào để thanh niên, học sinh trở thành lực lượng tích cực trong công cuộc giảm nghèo?

Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Câu lạc bộ Nghệ thuật là nơi học sinh được phát hiện năng khiếu, rèn luyện sự tự tin và phát huy khả năng sáng tạo. Các em tham gia xây dựng chương trình văn nghệ, biểu diễn trong những sự kiện của nhà trường và địa phương, qua đó học cách phối hợp, làm việc nhóm và chịu trách nhiệm với công việc chung.

Trong hoạt động tình nguyện, tôi thường chia sẻ với học sinh rằng tham gia phong trào Đoàn không chỉ để có hình ảnh truyền thông hay cộng điểm rèn luyện mà quan trọng là biết quan tâm đến người khác, có trách nhiệm với cộng đồng.

Tại chương trình Tiếp sức mùa thi, tôi xúc động khi thấy học sinh tự tay chuẩn bị nước uống, suất cơm hỗ trợ thí sinh và gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Khi vận động ủng hộ đồng bào vùng thiên tai hoặc hỗ trợ người khuyết tật, có em cẩn thận vuốt phẳng từng tờ tiền lẻ tiết kiệm để đóng góp. Tôi cũng nhớ một học sinh lớp 11 tự nguyện cắt tóc miễn phí cho bạn cùng lớp trong suốt ba năm học THPT vì thấu hiểu hoàn cảnh của bạn.

tp-21.jpg
Cô giáo Vy Thị Hồng Ly nhận được nhiều Bằng khen, Giấy khen.

Những việc làm bình dị ấy nuôi dưỡng tinh thần tương thân tương ái. Tuy nhiên, hoạt động Đoàn cần đi xa hơn hỗ trợ trước mắt, hướng đến nâng cao năng lực và tạo cơ hội để thanh niên đóng góp cho địa phương. Tổ chức Đoàn có thể phối hợp tập huấn kỹ năng số, hướng nghiệp, khởi nghiệp; kết nối thanh niên với mô hình sản xuất hiệu quả; tổ chức các hoạt động quảng bá sản phẩm đặc trưng, cảnh quan và văn hóa địa phương.

Theo tôi, hiệu quả hoạt động Đoàn không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng chương trình hay người tham gia, mà cần nhìn vào những thay đổi thực chất: học sinh trưởng thành hơn, có thêm kỹ năng, biết sẻ chia và tạo ra lợi ích cụ thể cho cộng đồng.

PV: Chị đề xuất giải pháp nào để thanh niên vùng cao phát huy vai trò trong phát triển kinh tế địa phương, hạn chế nguy cơ tái nghèo?

Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Muốn thanh niên góp sức giảm nghèo bền vững, cần tạo điều kiện để các bạn tiếp cận tri thức, nghề nghiệp, việc làm và cơ hội phát triển kinh tế. Thanh niên không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn có thể trực tiếp tạo ra giá trị mới cho gia đình và cộng đồng.

Trước hết, cần đào tạo nghề gắn với nhu cầu tuyển dụng và tiềm năng từng địa phương, chú trọng kỹ năng thực hành, kết nối với doanh nghiệp để người học có cơ hội thực tập, tìm việc sau tốt nghiệp. Với thanh niên muốn phát triển kinh tế tại quê nhà, cần hỗ trợ tiếp cận thông tin thị trường, kỹ thuật sản xuất, kiến thức quản lý, vốn vay ưu đãi theo chính sách và phương pháp quảng bá sản phẩm.

Những mô hình kinh tế hiệu quả cần được giới thiệu để người trẻ học hỏi, tránh đầu tư theo phong trào hoặc phát triển sản phẩm khi chưa xác định được đầu ra. Ở những địa phương có tiềm năng văn hóa và du lịch cộng đồng, thanh niên có thể tham gia xây dựng sản phẩm trải nghiệm, phát triển dịch vụ, quảng bá đặc sản trên nền tảng số. Việc phát triển cần có sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân để bảo đảm chất lượng, thị trường tiêu thụ và lợi ích cộng đồng.

Đối với thanh niên có hoàn cảnh khó khăn, chưa có việc làm ổn định hoặc thiếu kỹ năng nghề nghiệp, các chương trình hỗ trợ cần đi kèm tư vấn, hướng dẫn và theo dõi để giúp các bạn từng bước ổn định cuộc sống.

tp-28.jpg
Câu lạc bộ Nghệ thuật giúp học sinh phát huy năng khiếu, rèn sự tự tin và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.

Tôi mong mỗi học sinh vùng cao luôn tin rằng hoàn cảnh xuất phát không quyết định toàn bộ tương lai. Các em có thể học đại học, học nghề, làm việc tại quê hương hoặc đến nơi khác lập nghiệp. Điều quan trọng là không ngừng học hỏi, có trách nhiệm với lựa chọn của mình và biết đóng góp cho cộng đồng.

Với tôi, giảm nghèo bền vững không chỉ là câu chuyện về thu nhập mà còn là quá trình giúp mỗi người có thêm năng lực, cơ hội và quyền chủ động quyết định tương lai. Khi thanh niên được trang bị tri thức, có nghề nghiệp phù hợp và môi trường để cống hiến, các bạn sẽ trở thành nguồn lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xây dựng quê hương miền núi ngày càng phát triển.

Xin cảm ơn chị!

Cùng chuyên mục

Trao sinh kế, tiếp sức thanh niên miền núi Tương Dương vượt khó

Trao sinh kế, tiếp sức thanh niên miền núi Tương Dương vượt khó

TPO - Trước thực trạng nhiều thanh niên miền núi còn khó khăn về vốn, việc làm và sinh kế, Đoàn xã Tương Dương (Nghệ An) đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ, trong đó có các mô hình nuôi dúi sinh sản, nuôi lợn đen. Trao đổi với Tiền Phong, chị Lô Thị Lan – Bí thư Đoàn xã Tương Dương chia sẻ về những cách làm, kết quả và định hướng đồng hành cùng thanh niên vươn lên thoát nghèo, phát triển kinh tế trên quê hương.

Hồ Cấm Sơn ở xã Tân Sơn.

Tân Sơn đánh thức 'kho báu' văn hóa và tiềm năng du lịch, mở lối thoát nghèo bền vững

TPO - Với lợi thế cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, quần thể nhà cổ hàng trăm năm tuổi, bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo cùng không gian sinh thái hồ Cấm Sơn rộng lớn, xã Tân Sơn (Bắc Ninh) đang từng bước định hình hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa và kinh tế nông nghiệp.

Khơi sức trẻ, tạo sinh kế bền vững từ những mô hình kinh tế

Khơi sức trẻ, tạo sinh kế bền vững từ những mô hình kinh tế

TPO - Từ những vườn cà phê được tái canh đến các mô hình trồng xen canh, chăn nuôi, nhiều thanh niên dân tộc thiểu số tại Đắk Lắk đang từng bước phát triển kinh tế gia đình. Sự tiếp sức từ nguồn vốn tín dụng chính sách và các chương trình hỗ trợ của tổ chức Đoàn đã góp phần mở rộng cơ hội khởi nghiệp, tạo động lực để người trẻ vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng trên quê hương.

Thái Nguyên: Livestream bán nông sản, mở hướng sinh kế giảm nghèo ở vùng quê

Thái Nguyên: Livestream bán nông sản, mở hướng sinh kế giảm nghèo ở vùng quê

TPO - Từ những sản phẩm của quê nhà, chị Bùi Thị Hải Yến, Giám đốc HTX Sản xuất và Thương mại dịch vụ Bản Việt đã đưa nông sản địa phương lên các sàn thương mại điện tử. Bên cạnh đó, nữ giám đốc trẻ còn kết nối, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho các hộ dân, mở thêm hướng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông thôn.

Cà phê giúp người dân Sơn La vươn lên thoát nghèo

Cà phê giúp người dân Sơn La vươn lên thoát nghèo

TPO - Từ những nương ngô, sắn cho thu nhập bấp bênh, nhiều hộ dân ở Sơn La chuyển sang trồng cà phê, học kỹ thuật và tham gia hợp tác xã. Sinh kế mới giúp một số gia đình cải thiện thu nhập, từng bước ổn định cuộc sống và thoát nghèo.

Đổi đời nhờ rẽ hướng trồng cam trên đất đồi

Đổi đời nhờ rẽ hướng trồng cam trên đất đồi

TPO - Từ những triền đồi từng chỉ trồng keo, bạch đàn hoặc canh tác kém hiệu quả, nhiều hộ dân ở xã Đồng Lộc (Hà Tĩnh) đã mạnh dạn chuyển sang trồng cam. Hơn 30 năm bén rễ trên vùng đất này, cây cam không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn mở ra hướng sinh kế mới, giúp nhiều gia đình vươn lên thoát nghèo, từng bước làm giàu trên chính quê hương mình.

Ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 2.

Xã vùng sâu Lâm Đồng: Lấy nông nghiệp làm bệ đỡ, tạo sinh kế bền vững

TPO - Từ những mô hình chuyển đổi cây trồng, vật nuôi đến hỗ trợ vốn vay, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xã Đam Rông 2 (Lâm Đồng) đang từng bước tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trao đổi với báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Chính - Phó Chủ tịch UBND xã nhấn mạnh việc thay đổi tư duy sản xuất, phát huy nội lực người dân là yếu tố quan trọng để giảm nghèo bền vững.

Hồi sinh nghề xưa, đánh thức tiềm năng du lịch

Hồi sinh nghề xưa, đánh thức tiềm năng du lịch

TPO - Từ nghề dệt thổ cẩm, làm giấy dó từng đứng trước nguy cơ mai một, phụ nữ Dao Tiền ở xóm Sưng Bai, xã Cao Sơn, tỉnh Phú Thọ đang tạo ra sản phẩm phục vụ du khách và thị trường. Các tổ hợp tác giúp chị em, trong đó có người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, có thêm việc làm, thu nhập bên cạnh sản xuất nông nghiệp.

Người trẻ đánh thức giá trị cây chè, mở lối làm giàu dưới chân Tam Đảo

Người trẻ đánh thức giá trị cây chè, mở lối làm giàu dưới chân Tam Đảo

TPO - Không bắt đầu từ một sản phẩm xa lạ, Trần Ánh Việt lựa chọn khởi nghiệp bằng chính cây chè đã nuôi sống bao thế hệ người dân quê mình. Từ những đồi chè dưới chân Đông Tam Đảo đến các sản phẩm trà sáng tạo và du lịch cộng đồng, La Bằng (Thái Nguyên) đang từng bước đánh thức những giá trị bản địa, mở thêm sinh kế cho người dân.

Khơi dậy sức mạnh cộng đồng trong hành trình giảm nghèo bền vững

Khơi dậy sức mạnh cộng đồng trong hành trình giảm nghèo bền vững

TPO - Từ tiền tiết kiệm mỗi ngày nuôi heo đất đến mô hình “Mỗi chi bộ đồng hành cùng hộ dân thoát nghèo”, xã Ea M’Droh (tỉnh Đắk Lắk) đang biến tinh thần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành những hành động thiết thực. Không chỉ hỗ trợ nhà ở, cây trồng, vật nuôi, các mô hình còn tạo điểm tựa sinh kế, tiếp thêm động lực để người nghèo chủ động vươn lên, hướng đến giảm nghèo bền vững.

Nghề thêu, dệt giúp phụ nữ Mông ở Tà Xùa vươn lên thoát nghèo

Nghề thêu, dệt giúp phụ nữ Mông ở Tà Xùa vươn lên thoát nghèo

TPO - Từ những nét vẽ sáp ong, sắc chàm trên vải lanh đến những đường thêu tỉ mỉ, nghề thủ công truyền thống của người Mông ở Tà Xùa (tỉnh Sơn La) đang dần được hồi sinh. Với tâm huyết và sự sáng tạo, chị Mùa Thị Tháy, Chủ tịch Hội LHPN xã Tà Xùa, đã vận động hội viên gìn giữ nghề, phát triển sản phẩm phục vụ du lịch, tạo sinh kế, giúp phụ nữ vươn lên thoát nghèo.

Đoàn viên trẻ đưa mô hình nuôi dúi về bản, giúp người dân thoát nghèo

Đoàn viên trẻ đưa mô hình nuôi dúi về bản, giúp người dân thoát nghèo

TPO - Từng thất bại khi gần một nửa đàn dúi đầu tiên bị chết, Vi Quang Đạt (SN 1992, trú bản Lưu Kiền, xã Tương Dương, Nghệ An) vẫn kiên trì tìm tòi, học hỏi để gây dựng mô hình nuôi dúi sinh sản. Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, đoàn viên trẻ còn hướng dẫn 14 hộ dân trên địa bàn cùng xây dựng mô hình, mở ra hướng sinh kế mới ở vùng miền núi.

Đưa cây táo thành sinh kế giúp thanh niên xã Đại Sơn thoát nghèo.

Đưa cây táo thành sinh kế giúp thanh niên thoát nghèo

TPO - Với hơn 299 ha, sản lượng khoảng 8.000 tấn mỗi năm, cây táo mở ra cơ hội để thanh niên xã vùng cao xã Đại Sơn, thành phố Bắc Ninh lập nghiệp, giảm nghèo và phát triển kinh tế ngay trên quê hương.