Thưa chị, thực trạng thanh niên thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn xã Tương Dương hiện nay như thế nào? Đâu là những khó khăn lớn nhất khiến nhiều người chưa thể vươn lên phát triển kinh tế?
Chị Lô Thị Lan: Tương Dương là xã miền núi, địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, nhiều thành phần dân tộc cùng sinh sống. Đời sống của một bộ phận người dân, trong đó có thanh niên thuộc hộ nghèo, cận nghèo, vẫn còn nhiều khó khăn.
Hiện nay, một bộ phận thanh niên chưa có việc làm ổn định, chủ yếu làm nông nghiệp, lao động tự do, đi làm thuê theo mùa vụ hoặc đi làm ăn xa. Nhiều người có mong muốn phát triển kinh tế tại quê hương nhưng thiếu vốn, tư liệu sản xuất, đất sản xuất và điều kiện để xây dựng mô hình kinh tế.
Bên cạnh đó, trình độ chuyên môn, tay nghề của một số thanh niên còn hạn chế; khả năng tiếp cận thông tin thị trường, khoa học kỹ thuật và chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh chưa cao. Không ít người còn thiếu kinh nghiệm quản lý kinh tế, chưa mạnh dạn khởi nghiệp, lập nghiệp và còn lúng túng trong việc lựa chọn mô hình phù hợp.
Những khó khăn này càng rõ hơn khi địa bàn rộng, giao thông đến một số bản còn cách trở, chi phí vận chuyển cao, đầu ra nông sản thiếu ổn định. Sản xuất chủ yếu nhỏ lẻ, thiếu liên kết giữa các hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Bên cạnh đó là thiếu việc làm ổn định, thiếu vốn và khó tiếp cận nguồn lực. Đây là những rào cản cần tháo gỡ để thanh niên có thể phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương và vươn lên thoát nghèo.
Trước thực tế đó, Đoàn xã đã triển khai những hoạt động cụ thể nào để đồng hành với thanh niên giảm nghèo? Những mô hình sinh kế nào đang được hỗ trợ trên địa bàn?
Chị Lô Thị Lan: Đoàn xã xác định đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp, phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi.
Trước hết, chúng tôi phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội tuyên truyền, hướng dẫn đoàn viên, thanh niên tiếp cận các chương trình tín dụng ưu đãi. Thông qua hoạt động ủy thác cho vay và các tổ tiết kiệm, vay vốn, thanh niên có thêm điều kiện đầu tư sản xuất, chăn nuôi, kinh doanh dịch vụ và tạo việc làm. Đoàn xã cũng thường xuyên nắm bắt tình hình, hướng dẫn sử dụng nguồn vốn đúng mục đích, phát huy hiệu quả.
Một hoạt động thiết thực khác là Đoàn - Hội xã Tương Dương phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam xã triển khai các mô hình “Nuôi dúi sinh sản”, “Nuôi lợn đen sinh sản”, với tổng kinh phí hỗ trợ 300 triệu đồng dành cho các hộ gia đình, đoàn viên, thanh niên có hoàn cảnh khó khăn. Đây là những mô hình hướng đến tạo sinh kế tại chỗ, tận dụng điều kiện tự nhiên và khả năng sản xuất của người dân miền núi.
Cùng với hỗ trợ nguồn lực ban đầu, chúng tôi chú trọng tuyên truyền, vận động thanh niên thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện gia đình. Đoàn xã cũng tăng cường quảng bá các sản phẩm địa phương, giới thiệu những gương thanh niên làm kinh tế hiệu quả trên các nền tảng mạng xã hội, từng bước hỗ trợ kết nối thị trường và thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh.
Tương Dương có những tiềm năng, lợi thế nào để thanh niên phát triển kinh tế? Đoàn xã định hướng ra sao để người trẻ khai thác hiệu quả những lợi thế này?
Chị Lô Thị Lan: Với diện tích tự nhiên 330,95km2, địa hình miền núi đa dạng, hệ sinh thái phong phú cùng bản sắc văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái, Khơ Mú, Mông, Ơ Đu và Kinh, Tương Dương có nhiều tiềm năng để phát triển các mô hình kinh tế gắn với lợi thế bản địa.
Trong đó, chăn nuôi là lĩnh vực có nhiều dư địa. Thanh niên có thể phát triển các mô hình nuôi trâu, bò, dê, lợn đen bản địa, gia cầm và những vật nuôi có giá trị kinh tế như dúi. Nếu được đầu tư đúng kỹ thuật, kiểm soát tốt dịch bệnh và có đầu ra ổn định, đây sẽ là hướng sinh kế phù hợp với điều kiện của nhiều hộ gia đình.
Đối với trồng trọt và kinh tế rừng, địa phương có lợi thế về đất đai, khí hậu và diện tích rừng, tạo điều kiện phát triển cây dược liệu, cây lâm nghiệp, cây ăn quả và các loại cây bản địa có giá trị. Thanh niên có thể tham gia trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng, phát triển kinh tế dưới tán rừng, vừa tạo thu nhập vừa góp phần bảo vệ môi trường sinh thái.
Ngoài ra, du lịch cộng đồng cũng là hướng đi đáng quan tâm. Những nếp nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực truyền thống, dân ca, dân vũ, lễ hội và phong tục tập quán của đồng bào các dân tộc là những giá trị có thể khai thác để phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái. Thanh niên có thể tham gia xây dựng homestay, dịch vụ ăn uống, hướng dẫn trải nghiệm văn hóa, quảng bá điểm đến và giới thiệu sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương.
Tuy nhiên, chúng tôi không khuyến khích thanh niên phát triển kinh tế theo phong trào mà phải căn cứ vào điều kiện thực tế của từng gia đình, khả năng đầu tư và nhu cầu thị trường. Đoàn xã sẽ tiếp tục đồng hành, định hướng để thanh niên lựa chọn đúng mô hình, tránh đầu tư dàn trải, thiếu hiệu quả.
Thời gian tới, Đoàn xã sẽ có những giải pháp, định hướng gì để tiếp tục hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp, nhân rộng các mô hình kinh tế hiệu quả, góp phần giảm nghèo bền vững?
Chị Lô Thị Lan: Thời gian tới, Đoàn xã Tương Dương tiếp tục xác định hỗ trợ thanh niên phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ quan trọng. Mục tiêu không chỉ giúp thanh niên thoát nghèo trước mắt mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để họ có việc làm ổn định, sinh kế lâu dài, từng bước vươn lên làm giàu chính đáng trên quê hương.
Để thực hiện mục tiêu này, chúng tôi tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là đẩy mạnh tuyên truyền, khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, khát vọng khởi nghiệp, lập nghiệp trong thanh niên; giới thiệu những gương vượt khó, mô hình sản xuất, kinh doanh hiệu quả để tạo động lực cho các bạn trẻ.
Đoàn xã sẽ tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội và các tổ chức liên quan tạo điều kiện để thanh niên tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, nhất là vốn giải quyết việc làm, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, tăng cường tư vấn hướng nghiệp, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, cung cấp thông tin về thị trường lao động và xuất khẩu lao động an toàn, phù hợp với năng lực của thanh niên.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng, nhân rộng các mô hình kinh tế phù hợp với lợi thế địa phương, ưu tiên chăn nuôi, trồng trọt, cây dược liệu, kinh tế rừng và các vật nuôi bản địa. Chúng tôi cũng khuyến khích thanh niên hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm để nâng cao giá trị kinh tế.
Bên cạnh đó, Đoàn xã sẽ phát huy vai trò của các tổ chuyển đổi số cộng đồng, lực lượng thanh niên tình nguyện trong hướng dẫn ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử. Đồng thời, từng bước hình thành mạng lưới thanh niên làm kinh tế giỏi để chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật, kết nối đầu ra và tạo việc làm cho những thanh niên có hoàn cảnh khó khăn.
Chúng tôi mong muốn mỗi đoàn viên, thanh niên không chỉ là người được hỗ trợ mà còn trở thành chủ thể tích cực trong hành trình giảm nghèo. Khi có kiến thức, vốn, mô hình phù hợp và sự liên kết, thanh niên hoàn toàn có thể vươn lên làm chủ kinh tế, góp phần xây dựng quê hương Tương Dương ngày càng phát triển.
Vâng, xin cảm ơn chị!