Trở lại với đề tài gia đình, đạo diễn Vũ Ngọc Đãng lựa chọn một câu chuyện không mới: trọng nam khinh nữ và những tổn thương âm ỉ trong mối quan hệ mẹ con.
Nhân vật trung tâm của Ngày con còn mẹ là Mây (Phương Anh Đào), cô gái lớn lên với cảm giác luôn đứng sau anh trai Pháo (Huy Anh) trong lòng mẹ. Những bất công tích tụ thành nỗi ấm ức kéo dài. Mây thường xuyên phản ứng gay gắt với mẹ, nhưng đằng sau thái độ nóng nảy là mong muốn được đối xử công bằng và được mẹ công nhận.
Biến cố xảy đến khi bà Tím mắc bệnh hiểm nghèo. Người con gái từng chịu nhiều thiệt thòi lại trở thành chỗ dựa chính của mẹ trong quá trình điều trị, trong khi Pháo tiếp tục bộc lộ sự lệ thuộc.
Phim ghi nhận thành tích khả quan tại phòng vé. Tính đến trưa 17/11, phim của đạo diễn Vũ Ngọc Đãng đã vượt mốc 43 tỷ đồng doanh thu, tiếp tục dẫn đầu phòng vé Việt Nam. Riêng ba ngày cuối tuần 13-15/11, tác phẩm thu hơn 24,5 tỷ đồng.
'Song Đào' nổi bật
Tư tưởng trọng nam khinh nữ, sự kỳ vọng khác biệt dành cho con trai và con gái, hay việc một người con phải gánh vác trách nhiệm nhiều hơn những người còn lại đều là những xung đột gần gũi với đời sống nhiều gia đình Việt Nam.
Chính tính quen thuộc giúp khán giả dễ dàng nhận ra một phần trải nghiệm của mình trong Mây. Tuy nhiên, đây cũng là giới hạn của tác phẩm. Những mâu thuẫn gia đình, biến cố bệnh tật và hành trình thấu hiểu được triển khai theo công thức quen thuộc của dòng phim tâm lý tình cảm.
Điểm sáng rõ rệt nhất của Ngày con còn mẹ nằm ở diễn xuất của hai nữ diễn viên chính. Nghệ sĩ Hồng Đào tiếp tục chứng minh khả năng thể hiện những nhân vật người mẹ có nội tâm phức tạp.
Bà Tím không đơn thuần là người mẹ nghiêm khắc hay biểu tượng của sự hy sinh. Bà có sự thiên vị, cố chấp, đôi lúc ích kỷ và không nhận ra những tổn thương mình gây ra cho con gái.
Khi bệnh tật ập đến, sự mạnh mẽ của bà Tím dần nhường chỗ cho nỗi sợ hãi và cảm giác bất lực. Hồng Đào diễn tả sự thay đổi ấy qua ánh mắt, giọng nói và những khoảng lặng, thay vì chỉ dựa vào các cảnh khóc. Phân đoạn bà bộc phát cảm xúc trong bệnh viện là một trong những khoảnh khắc đáng chú ý.
Phương Anh Đào thể hiện thuyết phục tâm lý của người con gái vừa thương mẹ, vừa không thể quên những bất công từng chịu đựng. Mây nóng nảy, dễ phản ứng nhưng sự tức giận không đồng nghĩa với việc cô hết yêu thương mẹ.
Đáng chú ý là sự trưởng thành của Mây khi chứng kiến mẹ rơi vào khủng hoảng. Thay vì tiếp tục giải quyết mọi chuyện bằng tranh cãi, cô dần học cách kiềm chế cảm xúc để chăm sóc và trấn an mẹ.
Một trong những cảnh đọng lại là khoảnh khắc Mây mang tô cơm ra, hai mẹ con ngồi trò chuyện trong bóng tối. Không cần lời thoại lớn lao, cảnh phim vẫn truyền tải được sự mệt mỏi, bất lực và tình thương tồn tại giữa hai người.
Diễn xuất của Hồng Đào và Phương Anh Đào tạo cảm giác tự nhiên trong cả những lần đối đầu lẫn khoảnh khắc im lặng. Đây cũng là lý do nhiều phân đoạn có sức lay động dù tình huống chưa thực sự mới mẻ.
Kịch bản an toàn
Hạn chế đáng tiếc nhất của Ngày con còn mẹ nằm ở cách xây dựng nhân vật Pháo và vợ là Ly (Nguyên Thảo).
Pháo giữ vai trò quan trọng trong mâu thuẫn gia đình. Anh được mẹ ưu ái, hỗ trợ tiền bạc dù liên tục thất bại, trong khi Mây phải tự xoay xở. Thế nhưng, nhân vật chưa được phát triển tương xứng với vai trò.
Pháo chủ yếu hiện lên qua những lần gây rắc rối, thiếu trách nhiệm và phụ thuộc vào mẹ. Kịch bản chưa dành đủ thời gian để khám phá nguyên nhân phía sau lối sống ấy, cũng như quá trình anh nhận thức hậu quả từ hành động của mình.
Điều này khiến cảnh Mây đối chất với anh trai, vốn có tiềm năng trở thành cao trào quan trọng, chưa đạt được sức nặng cần thiết. Sau nhiều năm chịu thiệt thòi, sự phẫn uất của Mây có cơ sở để bùng phát dữ dội hơn. Tuy nhiên, xung đột được đẩy lên rồi tháo gỡ tương đối nhanh.
Chi tiết bà Tím để lại căn nhà cho Mây cũng có thể gây tranh luận. Quyết định ấy có thể được hiểu như sự thừa nhận muộn màng đối với những thiệt thòi của con gái, nhưng khó thay thế cho quá trình nhìn nhận trách nhiệm và sửa chữa tổn thương tinh thần.
Bộ phim vì thế có phần lý tưởng hóa khả năng hòa giải trong gia đình, nhất là khi Pháo chưa trải qua một hành trình thay đổi đủ rõ ràng, còn Mây vẫn phải đảm nhận phần lớn trách nhiệm hàn gắn. Kịch bản dừng ở mức an toàn.
Tác phẩm còn mang nhiều dấu ấn quen thuộc của Vũ Ngọc Đãng: những cuộc cãi vã ồn ào, các tình huống sinh hoạt xô bồ và không gian đô thị có phần mộng mơ. Tuy nhiên, một số cảnh hài ở đầu phim tạo cảm giác rời rạc, mang dáng dấp phim truyền hình hơn là điện ảnh.
Nhịp kể cũng thiếu đồng đều. Có những tình huống diễn ra khá vội, chưa đủ thời gian phát triển tâm lý nhân vật, trong khi các diễn biến liên quan bệnh tật và việc ra vào bệnh viện ở phần cuối lại có phần kéo dài.
Bên cạnh câu chuyện bệnh tật, điểm đáng suy ngẫm của Ngày con còn mẹ là cách sự thiên vị có thể được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Bà Tím từng trải qua những tổn thương trong mối quan hệ với mẹ ruột, rồi vô tình lặp lại một phần cách ứng xử bất công ấy với Mây. Sự xuất hiện của nhân vật người mẹ thuộc thế hệ trước, do nghệ sĩ Lê Thiện thể hiện, giúp mở rộng câu chuyện ra ngoài mối quan hệ giữa bà Tím và con gái.
Tuy nhiên, việc lý giải nguồn gốc tổn thương không đồng nghĩa với xóa bỏ trách nhiệm của người gây ra nó. Bà Tím có thể từng chịu bất công, nhưng điều đó không khiến những thiệt thòi Mây phải trải qua trở nên ít nghiêm trọng hơn.
Đáng tiếc, bộ phim đôi lúc nghiêng về thông điệp tha thứ mà chưa dành đủ sự chú ý cho quá trình người gây tổn thương nhận thức và chịu trách nhiệm.
Dẫu vậy, Ngày con còn mẹ vẫn có những khoảnh khắc chạm đến cảm xúc, đặc biệt khi câu chuyện chuyển từ những cuộc tranh cãi sang nỗi sợ mất đi người thân. Những cảnh phim giản dị, ít lời thoại đôi khi có sức thuyết phục hơn cả những cao trào được dàn dựng.
Nhìn chung, Ngày con còn mẹ là bộ phim có diễn xuất tốt, đề tài gần gũi và một số phân đoạn giàu cảm xúc, nhưng chưa đạt được sự tương xứng giữa chất lượng diễn viên và kịch bản.