Ông Trump đến thủ đô Manila của Philippines vào thời điểm hội nghị cấp cao ASEAN sắp kết thúc. Ông bắt đầu chuyến thăm khu vực kéo dài 3 ngày bằng cuộc họp nhóm Bộ tứ (gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Úc).
“Các quốc gia chúng ta là bốn trụ cột của một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở, ổn định và thịnh vượng”, ông Trump nói trước cuộc họp. “Chúng ta có quan hệ đặc biệt và phối hợp chặt chẽ trong các vấn đề an ninh khu vực, an ninh kinh tế và ngoại giao”.
Chuyến công du châu Á kéo dài 3 ngày của ông Trump, trong đó có hoạt động tham dự hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến (Trung Quốc), diễn ra sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, cùng khả năng áp đặt các biện pháp hạn chế mới của Mỹ đối với việc tiếp cận chip trí tuệ nhân tạo (AI) của Trung Quốc. Những diễn biến này có nguy cơ làm phức tạp thêm thỏa thuận “đình chiến thương mại” vốn còn mong manh giữa hai nước.
Đây là cuộc họp đầu tiên của ông Trump với nhóm Bộ Tứ. Tổng thống Mỹ cho biết các cuộc thảo luận giữa lãnh đạo các nước sẽ bao gồm vấn đề an ninh và phát triển trí tuệ nhân tạo.
“Chúng ta muốn bảo đảm rằng tương lai của công nghệ then chốt này nằm trong tay các quốc gia có chung giá trị và lợi ích, đồng thời bảo đảm công nghệ này phát triển theo hướng tốt nhất có thể”, ông Trump nói, thông báo nhóm Bộ Tứ sẽ khởi động một chương trình thúc đẩy phát triển AI mới.
Sau cuộc họp Bộ Tứ, ông đã tham dự hội nghị cấp cao đặc biệt ASEAN - Mỹ vào cuối ngày 17/11.
Cuộc họp Bộ Tứ phát đi tín hiệu gì?
Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Kurt Campbell đánh giá Ngoại trưởng Marco Rubio đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn thời điểm và tổ chức lại cuộc họp Bộ Tứ, nhóm mà theo ông đã mất đi phần nào tham vọng dưới thời ông Trump.
“Ông Rubio có thể đang nghĩ rằng đây là tín hiệu tốt nhất có thể phát đi trước khi bước vào cuộc gặp ba bên với lãnh đạo Nga và Trung Quốc”, ông Campbell - đồng sáng lập tổ chức The Asia Group - nhận định.
“Trụ cột then chốt trong toàn bộ hoạt động của chúng ta tại châu Á là quan hệ Mỹ - Nhật Bản. Nếu có ý kiến cho rằng mối quan hệ này không nằm trong những ưu tiên hàng đầu của tổng thống, thì tôi sẽ cảm thấy lo ngại”.
Hôm 13/11, người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho biết dưới sự lãnh đạo của ông Trump, nhóm Bộ Tứ đã chứng minh đây là “mối quan hệ đối tác hành động, giải quyết những thách thức khó khăn nhất của khu vực và thúc đẩy các cơ hội nhằm bảo đảm một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.
Một quan chức Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết, các nhà lãnh đạo Bộ Tứ sẽ thể hiện sự đoàn kết. Những vấn đề có thể được đưa ra thảo luận gồm an ninh hàng hải, các biện pháp hạn chế xuất khẩu, đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu và trí tuệ nhân tạo.
Theo kế hoạch, ông Trump sẽ ký tuyên bố chung với Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul vào ngày 17/11 về một thỏa thuận thương mại. Truyền thông Thái Lan đưa tin hai nhà lãnh đạo sẽ tiến hành hội đàm và tuyên bố chung sẽ đề cập những tiến triển trong quá trình đàm phán.
Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Thái Lan, chiếm 24% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này trong năm nay. Năm 2003, Mỹ đã đưa Thái Lan vào danh sách đồng minh chủ chốt ngoài Tổ chức Hiệp ước Bắc. Đại Tây Dương (NATO).
Ngày 18/11, ông Trump dự kiến gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr trước khi lên đường tới Thâm Quyến dự hội nghị cấp cao APEC.