Cuộc gặp dự kiến diễn ra ngày 19/11 giữa Tổng thống Mỹ Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin khiến Seoul nhớ lại Hội nghị Yalta năm 1945. Hội nghị đó đã góp phần định hình trật tự thế giới sau Thế chiến 2 và đặt nền móng cho việc bán đảo Triều Tiên bị chia cắt.
“Seoul lo ngại hội nghị thượng đỉnh ba bên có thể trở thành phiên bản của Hội nghị Yalta, nơi các cường quốc lớn tái định hình trật tự thế giới mà không tham vấn những quốc gia như Hàn Quốc, vốn trực tiếp chịu ảnh hưởng từ các quyết định của họ”, ông Koh Yu-hwan, giáo sư danh dự tại Đại học Dongguk, nói với This Week in Asia.
Cuối tuần qua, một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết ông đã nêu vấn đề Seoul lo lắng về hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung - Nga trong các cuộc gặp riêng với những người đồng cấp Mỹ và Trung Quốc.
“Tôi đã nói rõ với người đồng cấp Trung Quốc rằng hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung - Nga không nên trở thành một Hội nghị Yalta khác”, vị quan chức giấu tên cho biết.
“Chúng tôi nhấn mạnh rằng không nên đưa ra bất kỳ quyết định nào, chẳng hạn như công nhận Triều Tiên là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân hoặc làm suy yếu những nỗ lực thiết lập một cơ chế hòa bình, đi ngược lại các mục tiêu của chính phủ chúng tôi. Trung Quốc đã hiểu rõ điều này”, vị quan chức nói.
Ngày 13/11, Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun gặp người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị tại Bắc Kinh, nhấn mạnh rằng “vấn đề bán đảo Triều Tiên là vấn đề có lợi ích sống còn đối với chúng tôi”.
Đối với Seoul, mối lo ngại không chỉ dừng lại ở khả năng xuất hiện một thỏa thuận kiểu Yalta khác. Ngay cả khi không có một thỏa thuận chính thức nào được ký kết, những cuộc thảo luận chuyển trọng tâm từ việc loại bỏ vũ khí hạt nhân của Triều Tiên sang quản lý kho vũ khí này cũng có thể làm suy yếu cam kết lâu dài của cộng đồng quốc tế đối với mục tiêu phi hạt nhân hóa.
Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales cho biết, ông Trump đã thể hiện rõ ý định thảo luận về việc cắt giảm vũ khí hạt nhân trên toàn thế giới, cho rằng việc phổ biến loại vũ khí này là “rất nguy hiểm”.
Iran cũng được cho là nằm trong chương trình nghị sự, trong khi vấn đề Ukraine dự kiến sẽ không được đề cập nhiều.
Theo thông tin được dẫn lời từ một quan chức cấp cao Mỹ giấu tên, dự kiến không có thỏa thuận nào được đưa ra từ cuộc gặp thượng đỉnh 3 bên lần này.
Phản ứng mạnh
Tuần trước, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Kurt Campbell nói rằng yêu cầu của Bình Nhưỡng về việc được công nhận là một cường quốc hạt nhân có thể gây phức tạp cho nỗ lực của ông Trump nhằm tổ chức thêm một hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un.
“Theo những gì tôi được biết, ít nhất là phía Triều Tiên đã thông báo với Mỹ rằng điều kiện duy nhất để họ cân nhắc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh là Mỹ phải chấp nhận Triều Tiên như một cường quốc hạt nhân”, ông Campbell phát biểu trong cuộc họp báo do tổ chức Asia Group chủ trì.
“Với tình hình hiện nay, tôi cho rằng Tổng thống Trump gần như không thể chấp nhận điều đó”, ông nói, đồng thời lưu ý rằng động thái như vậy có thể bị cả 2 đảng Cộng hòa và Dân chủ tại Quốc hội Mỹ phản đối.
Ông Cha Du-hyeogn, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách Asan, cho rằng triển vọng tổ chức một cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Triều trong tương lai gần là không cao. Theo ông, việc đàm phán với Bình Nhưỡng có khả năng được xếp sau những xung đột Trung Đông và Ukraine trong danh sách ưu tiên của ông Trump.
“Ngay cả khi Tổng thống Trump có thiện cảm cá nhân với ông Kim và vẫn quan tâm đến việc đàm phán, ông ấy cũng phải cân nhắc xem một hội nghị thượng đỉnh với ông Kim có thể mang lại những lợi ích thực tế nào”, ông Cha nói.
Ông cho biết, khác với năm 2018 và 2019, một cuộc gặp với ông Kim giờ đây không còn được coi là thành tựu cá nhân. Triều Tiên nhiều khả năng sẽ đòi hỏi một cái giá cao hơn nhiều để quay trở lại bàn đàm phán.
Ông Cha cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấp nhận kho vũ khí hạt nhân của Triều Tiên đều có thể gây ra phản ứng dữ dội, đặc biệt trong bối cảnh ông Trump đang thể hiện lập trường cứng rắn với tham vọng hạt nhân của Iran.
Trong bài xã luận đăng ngày 16/11, báo Hàn Quốc Korea JoongAng Daily kêu gọi Seoul phải có được cam kết rõ ràng từ Washington, rằng các cuộc đàm phán trong tương lai với Bình Nhưỡng “sẽ không thay thế mục tiêu phi hạt nhân hóa bằng một thỏa thuận đóng băng hạt nhân hoặc kiểm soát vũ khí”.
“Hàn Quốc không thể chấp nhận việc trở thành quân cờ mặc cả trong các cuộc đàm phán giữa các cường quốc hạt nhân. Seoul phải trực tiếp đại diện và bảo vệ các lợi ích an ninh của mình trong suốt tiến trình ngoại giao”, bài viết nêu.
Trong khi đó, báo The Korea Times viết rằng Hàn Quốc “có cả vị thế lẫn phương tiện để khiến tiếng nói của mình được lắng nghe”, đồng thời nhấn mạnh tương lai của nước này “sẽ được quyết định bởi những lựa chọn mà họ đưa ra hôm nay, chứ không phải bởi những thỏa thuận hay hiệp ước do các quốc gia khác bí mật đạt được sau lưng mình”.