Chạm số - Sống xanh: ‘Cẩm nang sinh tồn số’ thực chiến cho sinh viên

Trước khi bước vào phiên thảo luận thứ hai, tọa đàm sinh viên “Chạm số - Sống xanh” mang đến không khí hào hứng với minigame tương tác “Chạm Số - Bắt Trend Xanh”.

Thông qua 5 câu hỏi về thanh toán thẻ an toàn và lối sống giảm rác thải, các bạn sinh viên tham gia trả lời trực tiếp trên nền tảng Kahoot/Quizizz, vừa kiểm tra kiến thức, vừa thể hiện sự nhanh nhạy trong việc tiếp cận những xu hướng sống xanh.

Minigame "Chạm số - Bắt Trend Xanh" tạo không khí sôi nổi, góp phần lan tỏa thông điệp sử dụng thanh toán số an toàn, tiêu dùng có trách nhiệm và hình thành thói quen sống bền vững trong giới trẻ.



Kết thúc minigame, Ban Tổ chức công bố và trao quà cho 5 sinh viên có câu trả lời chính xác với tốc độ nhanh nhất.

PGS.TS Phan Trần Trung Dũng - Phó Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Ngoại thương, cho rằng, mã QR ra đời giúp các giao dịch thanh toán số trở nên nhanh chóng, thuận tiện hơn. Thay vì phải nhập thủ công những đường link dài hay số tài khoản ngân hàng, người dùng chỉ cần quét mã để thực hiện thao tác.

Tuy nhiên, chính sự tiện lợi ấy đôi khi khiến chúng ta chủ quan, bỏ qua những bước kiểm tra cần thiết và vô tình tạo cơ hội cho kẻ gian lợi dụng.

Phó Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Ngoại thương chỉ ra, một trong những thủ đoạn phổ biến là dán đè mã QR giả mạo tại các điểm bán hàng hoặc gửi cho người dùng những đường link độc hại. Nếu quét mã mà không kiểm tra kỹ tên người thụ hưởng, địa chỉ trang web, người dùng có thể bị dẫn dụ chuyển tiền vào tài khoản của kẻ lừa đảo hoặc cung cấp thông tin nhạy cảm.

“Vì vậy, nguyên tắc quan trọng khi thanh toán số là 'Delay to check' - chậm lại một chút để kiểm tra. Trước khi xác nhận giao dịch, cần quan sát xem mã QR có dấu hiệu bị dán đè hay không, đối chiếu tên người nhận tiền với thông tin của cửa hàng và cảnh giác với những trang web yêu cầu cung cấp dữ liệu bất thường”, PGS.TS Phan Trần Trung Dũng lưu ý.

Bên cạnh mã QR giả, theo PGS.TS Phan Trần Trung Dũng, người dùng cũng cần thận trọng khi cấp quyền truy cập cho các ứng dụng trên điện thoại. Việc chia sẻ vị trí là cần thiết đối với một số dịch vụ như bản đồ, gọi xe hoặc thanh toán điện tử. Tuy nhiên, nếu một ứng dụng yêu cầu quyền truy cập vị trí liên tục 24/24 mà không có lý do hợp lý, người dùng cần cân nhắc. Những dữ liệu tưởng như không đáng kể có thể tiết lộ lịch trình, thời gian, tần suất di chuyển và thói quen sinh hoạt hằng ngày. Nguy hiểm hơn, các thông tin cá nhân bị lộ có thể được ghép nối để tạo thành một kịch bản lừa đảo có vẻ rất đáng tin. Kẻ gian có thể thu thập từng mảnh dữ liệu như địa điểm người dùng vừa ghé qua, số căn cước công dân, ngày sinh hay nhà mạng đang sử dụng, sau đó giả danh cơ quan chức năng hoặc nhân viên nhà mạng để thao túng tâm lý.

Chẳng hạn, một người có thể nhận được cuộc gọi giả danh công an, thông báo rằng cơ quan chức năng phát hiện hoạt động phạm tội tại địa điểm người đó vừa đi qua. Kẻ gian cũng có thể mạo danh nhân viên nhà mạng MobiFone, thông báo số điện thoại của người dùng có liên quan đến một tài khoản bất minh tại Đà Nẵng. Những chi tiết cụ thể khiến câu chuyện có vẻ xác thực, từ đó tạo tâm lý hoang mang và thúc ép nạn nhân làm theo yêu cầu.

Trong tình huống này, điều quan trọng nhất, theo PGS.TS Phan Trần Trung Dũng là giữ bình tĩnh, không vội vàng thực hiện các thao tác theo lời đe dọa. Người dùng có thể yêu cầu đối phương cung cấp thông tin bằng tin nhắn hoặc văn bản chính thức, đồng thời chủ động liên hệ ngân hàng, nhà mạng hoặc công an địa phương qua các kênh liên lạc chính thống để xác minh. Tuyệt đối không cung cấp thông tin bảo mật hay làm theo hướng dẫn chuyển tiền khi chưa xác thực được danh tính người gọi.

Phó Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, với người trẻ thường xuyên sử dụng công nghệ, hai từ khóa cần ghi nhớ khi tham gia không gian số là “tỉnh táo” và “cẩn trọng”. Cẩn trọng cần trở thành một thói quen có kỷ luật, từ việc quét mã QR, cấp quyền cho ứng dụng đến tiếp nhận những cuộc gọi bất thường. Điều đó không có nghĩa là vì lo sợ rủi ro mà từ bỏ công nghệ, mà là biết cách sử dụng các tiện ích số một cách thông minh, an toàn và có trách nhiệm.

Khi được hỏi về những hành động cụ thể dành cho sinh viên nếu phát động thử thách “7 ngày Chạm Xanh”, người đẹp Phạm Thùy Dương cho rằng, người trẻ có thể bắt đầu bằng việc hạn chế sử dụng các sản phẩm không thân thiện với môi trường, ưu tiên thanh toán số và hình thành thói quen tái sử dụng đồ dùng.

“Thay vì thanh toán thông thường, tôi sẽ ưu tiên thanh toán số thông qua các nền tảng ngân hàng trực tuyến”, Thùy Dương chia sẻ. Theo người đẹp, bên cạnh lựa chọn hình thức thanh toán phù hợp, người trẻ cần chú ý đến việc tái sử dụng những món đồ sẵn có, nhìn lại những gì mình đang có thể tiếp tục sử dụng thay vì liên tục mua mới. Việc mua sắm quá nhiều không chỉ dẫn đến lãng phí mà còn làm gia tăng áp lực lên tài nguyên và môi trường. Vì vậy, tái sử dụng đồ dùng là cách thiết thực để mỗi người điều chỉnh thói quen tiêu dùng, tận dụng tốt hơn những sản phẩm đã có và hạn chế phát sinh chất thải không cần thiết.

Đặc biệt, người đẹp cho rằng thử thách sống xanh vẫn nên tiếp tục kéo dài sau 7 ngày. “Tôi cho rằng chúng ta thường cần 21 ngày để hình thành một thói quen mới. Tôi mong mọi người có thể cùng nhau thực hiện trong khoảng thời gian đủ dài để những hành động đó trở thành thói quen hằng ngày, hướng tới mục tiêu sống xanh hơn”, Thùy Dương nói.

Theo người đẹp của cuộc thi Hoa hậu Việt Nam năm 2024, khi những lựa chọn thân thiện với môi trường được duy trì thường xuyên, mỗi người đều có thể góp phần lan tỏa lối sống xanh từ những hành động nhỏ trong đời sống hằng ngày.

Tại tọa đàm “Chạm số - Sống xanh”, chia sẻ về những tình huống thực tế khi thanh toán số, sinh viên Dương Mai Anh - Chủ tịch Hội Sinh viên Học viện Ngân hàng, cho biết, khi đến những cửa hàng chưa hỗ trợ thanh toán số hoặc gặp vấn đề về kết nối mạng, em thường linh hoạt xin số tài khoản của cửa hàng để chuyển khoản.

Trong một số trường hợp, Mai Anh vẫn sử dụng tiền mặt. Từ trải nghiệm này, Mai Anh nhận định, việc thúc đẩy thanh toán số không chỉ phụ thuộc vào thói quen của người tiêu dùng mà còn cần sự tham gia của các hộ kinh doanh.

Theo Chủ tịch Hội Sinh viên Học viện Ngân hàng, các ngân hàng cần quan tâm hơn đến việc hỗ trợ, hướng dẫn các hộ kinh doanh tiếp cận và sử dụng phương thức thanh toán số.

Các sinh viên luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ người dân hiểu rõ hơn về tính tiện lợi của hình thức thanh toán này, qua đó góp phần lan tỏa thói quen thanh toán số trong đời sống hằng ngày. “Thanh toán số thực sự thuận tiện khi cả người mua và người bán cùng sử dụng”, Mai Anh chia sẻ.

Bàn về trào lưu “Chạm số - Sống xanh”, Mai Anh cho rằng việc người trẻ hưởng ứng lối sống xanh thông qua các trào lưu trên mạng xã hội không hẳn là điều tiêu cực. Những xu hướng này có thể giúp các bạn trẻ quan tâm hơn đến những vấn đề trước đây chưa chú ý, từ đó từng bước thay đổi nhận thức và hành vi.

Tuy nhiên, theo Mai Anh, điều quan trọng là làm thế nào để những xu hướng nhất thời trở thành thói quen bền vững. Chẳng hạn, khi tổ chức các chương trình, sự kiện, ban tổ chức có thể sử dụng mã QR để cung cấp thông tin qua đường dẫn, hạn chế việc in ấn tài liệu giấy. Những thay đổi nhỏ như vậy có thể góp phần đưa tinh thần sống xanh vào các hoạt động thường ngày.

“Điều quan trọng không phải là chúng ta chạy theo bao nhiêu phong trào, bao nhiêu xu hướng, mà là có thể hiểu và duy trì những hành động đó như thế nào trong cuộc sống”, Mai Anh chia sẻ.

Với Chủ tịch Hội Sinh viên Học viện Ngân hàng, sống xanh cần bắt đầu từ những lựa chọn có ý thức. Trước khi mua một món đồ, mỗi người nên tự hỏi liệu mình có thực sự cần hay không, từ đó hình thành thói quen tiêu dùng cân nhắc và có trách nhiệm hơn.

Mai Anh cũng cho rằng các phương thức thanh toán số như quét mã QR hay quẹt thẻ có thể hỗ trợ người dùng theo dõi, quản lý chi tiêu. Khi được sử dụng hợp lý, công nghệ không chỉ mang lại sự thuận tiện trong giao dịch mà còn góp phần thúc đẩy lối sống tiêu dùng có trách nhiệm. Theo đó, tinh thần “Chạm số - Sống xanh” chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thể hiện bằng những hành động cụ thể và duy trì đều đặn trong cuộc sống hằng ngày.

Trả lời câu hỏi về cách nhận diện những thông điệp xanh thiếu thực chất và tiêu dùng xanh phù hợp với túi tiền, người đẹp Phạm Thùy Dương, cho rằng sinh viên cần tỉnh táo trước các chiến dịch truyền thông, tránh chạy theo trào lưu mà chưa tìm hiểu kỹ về sản phẩm cũng như nhu cầu thực tế của bản thân.

“Mạng xã hội hiện xuất hiện nhiều phong trào và xu hướng tiêu dùng khác nhau, trong đó có những sản phẩm được quảng bá là thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, thay vì lập tức mua sắm theo số đông, mỗi người cần dừng lại để tự hỏi liệu mình có thực sự cần sản phẩm đó hay không. Việc cân nhắc kỹ trước khi mua không chỉ giúp người tiêu dùng tránh bị cuốn theo những thông điệp quảng cáo thiếu thực chất mà còn hạn chế lãng phí và giảm áp lực chi tiêu’, người đẹp Thùy Dương cho biết.

Chia sẻ từ kinh nghiệm cá nhân, Thùy Dương cho biết cô từng có thời gian mua sắm khá nhiều. Để điều chỉnh thói quen này, cô đặt ra cho mình quy tắc 24 giờ: sau khi thêm một món đồ vào giỏ hàng, cô không quyết định mua ngay mà chờ thêm 24 giờ để suy nghĩ. Sau khoảng thời gian đó, nếu vẫn nhận thấy sản phẩm thực sự cần thiết và phù hợp với nhu cầu, cô mới tiến hành đặt mua.

Người đẹp cho biết việc áp dụng quy tắc này giúp cô hạn chế đáng kể những quyết định mua hàng theo cảm xúc, từ đó giảm số lượng sản phẩm không cần thiết và tiết kiệm chi phí.

Theo cô, đây cũng là cách đơn giản mà sinh viên có thể áp dụng trong đời sống hằng ngày, nhất là khi thường xuyên tiếp xúc với các xu hướng tiêu dùng trên mạng xã hội.

Thùy Dương cho rằng tiêu dùng xanh không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc mua những sản phẩm đắt tiền được gắn nhãn thân thiện với môi trường. Điều quan trọng là mỗi người cần xác định đúng nhu cầu, tìm hiểu thông tin trước khi mua và cân nhắc kỹ giá trị sử dụng của sản phẩm. Khi không chạy theo trào lưu và biết kiểm soát thói quen mua sắm, người trẻ vừa có thể bảo vệ túi tiền, vừa góp phần hạn chế tiêu dùng lãng phí.

Trả lời câu hỏi về vai trò của công nghệ số trong thúc đẩy lối sống xanh, người đẹp Phạm Thùy Dương - Đại sứ Du lịch và Môi trường, Top 5 Hoa hậu Việt Nam 2024, cho rằng, mỗi người có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày. Trong thời đại số, việc sử dụng các hình thức thanh toán điện tử, hóa đơn điện tử và lưu trữ thông tin trên không gian mạng thay cho giấy tờ truyền thống cũng góp phần giảm lượng rác thải giấy ra môi trường.

Theo Thùy Dương, người trẻ có thể bắt đầu bằng những thay đổi thiết thực như ưu tiên thanh toán điện tử trong các giao dịch thường ngày, hạn chế sử dụng giấy khi không cần thiết, đồng thời tái chế và tận dụng tối đa các sản phẩm sẵn có thay vì liên tục mua mới.

Đại sứ Du lịch và Môi trường cho rằng, khi mỗi người cùng thay đổi từ những thói quen nhỏ, sự chung tay của cộng đồng có thể tạo nên hiệu quả tích cực đối với môi trường.

Phiên thảo luận thứ nhất với chủ đề “Gen Z tiên phong chuyển dịch bền vững” mở ra những trao đổi về vai trò của người trẻ trong xây dựng lối sống xanh, bắt đầu từ những lựa chọn tiêu dùng hằng ngày đến việc ứng dụng thanh toán số an toàn, có trách nhiệm.

Tham gia phiên thảo luận có:

PGS.TS Phan Trần Trung Dũng - Trường Đại học Ngoại thương

Người đẹp Phạm Thùy Dương - Đại sứ Du lịch và Môi trường, Top 5 Hoa hậu Việt Nam 2024

Sinh viên Dương Mai Anh - Chủ tịch Hội Sinh viên Học viện Ngân hàng.

Với góc nhìn từ giáo dục, môi trường và thực tiễn sinh viên, các diễn giả cùng trao đổi về cách Gen Z biến nhận thức thành hành động, góp phần thúc đẩy chuyển dịch xanh trong đời sống hiện đại.

Phát biểu mở đầu buổi tọa đàm, nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập báo Tiền Phong, Đồng Trưởng ban Tổ chức Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, cho biết: Là cơ quan báo chí của thanh niên và tuổi trẻ cả nước, báo Tiền Phong luôn dõi theo từng nhịp thở của đời sống học đường và những chuyển dịch lớn của thời đại.

“Chúng ta đang sống trong thời đại mà chỉ cần một giây: một cú chạm thẻ không tiếp xúc, một lần quét mã QR, một lượt chạm màn hình điện thoại là xong một giao dịch. Nhưng câu hỏi đặt ra là: Đằng sau cú chạm ấy là gì? Nếu chúng ta chỉ nhìn thấy sự tiện lợi, thì đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại - chính là trách nhiệm môi trường”.

Nhà báo Phùng Công Sưởng nhấn mạnh, mhững năm gần đây, chúng ta thường nhắc rất nhiều đến hai từ khóa mang tính sống còn của kỷ nguyên mới: Chuyển đổi số và Chuyển đổi xanh. Nhưng với thế hệ Gen Z - những công dân bản địa số - hai khái niệm này không hề trừu tượng, mà đang diễn ra ngay trên lòng bàn tay các bạn mỗi ngày.

“Mỗi buổi sáng, các bạn chỉ cần một cái ‘chạm’ nhẹ trên chiếc điện thoại thông minh hay một tấm thẻ chip không tiếp xúc: chạm để lên xe buýt, chạm để thanh toán ly cà phê, chạm để đóng tiền học hay tra cứu tài liệu học tập. Đằng sau một thao tác công nghệ chỉ mất vài giây ấy là một bước ngoặt lớn về văn hóa tiêu dùng: Không còn cảnh xếp hàng rút tiền mặt; Bớt đi hàng ngàn mét giấy in hóa đơn đỏ, vé giấy mỗi ngày; Giảm thiểu lãng phí và phát thải rác tài vào môi trường. Nói cách khác, mỗi cú ‘chạm số’ văn minh của các bạn hôm nay chính là một hành động cụ thể để kiến tạo lối ‘Sống xanh’, cùng đất nước tiến gần hơn tới mục tiêu Net Zero”, nhà báo Phùng Công Sưởng nói.

Tiện ích số đem lại cho chúng ta tốc độ và sự tiện lợi chưa từng có, nhưng đi kèm với đó cũng là những thách thức không nhỏ. Chính vì vậy, báo Tiền Phong cùng Ban Tổ chức Ngày Thanh Toán Số Việt Nam 2026 mong muốn Tọa đàm “Chạm số - Sống xanh” không chỉ là một diễn đàn trao đổi lý thuyết, mà phải là một “cẩm nang sinh tồn số” thực chiến cho sinh viên.

“Tôi muốn nhắn nhủ tới các bạn 3 thông điệp:

Thứ nhất: Tiêu dùng thông minh - Nói không với bẫy chi tiêu số.

Tiêu tiền qua app rất nhanh, nhưng đừng để sự tiện lợi làm mất đi “chiếc phanh kỷ luật” của bản thân. Hãy là những người tiêu dùng tỉnh táo, không chạy theo trào lưu mua sắm bốc đồng.

Thứ hai: Nâng cao cảnh giác - Tự dựng lá chắn an toàn thông tin.

Không gian mạng mở ra cơ hội nhưng cũng đầy rẫy cạm bẫy lừa đảo tinh vi nhắm vào người trẻ: từ bẫy QR giả mạo, cho thuê tài khoản, đến việc lạm dụng dữ liệu cá nhân. Hãy là một công dân số có bản lĩnh, hiểu luật và biết tự bảo vệ mình.

Thứ ba: Biến giảng đường thành cái nôi của những sáng kiến xanh.

Từ việc phân loại rác, mang bình nước cá nhân, dùng thẻ đa năng, cho tới việc nghiên cứu các đề tài tài chính xanh, kinh tế tuần hoàn ngay tại trường học. Chính các bạn sẽ là những người truyền cảm hứng cho cộng đồng”, nhà báo Phùng Công Sưởng nhấn mạnh.