Việt Nam có thể trở thành trung tâm nhiên liệu hàng không xanh

Ngày 7/5, tại Đà Nẵng, Hiệp hội Nhiên liệu Hàng không bền vững châu Á (ASAFA) phối hợp với Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đà Nẵng tổ chức Diễn đàn Đổi mới sáng tạo chính sách và công nghệ nhiên liệu hàng không bền vững - Việt Nam 2026.

Lợi thế lớn để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Theo ông Fabrice Espinosa - Tổng Giám đốc ASAFA, trong lộ trình khử carbon của ngành hàng không vào năm 2050, nhiên liệu hàng không bền vững sẽ chiếm từ 60-70%. Trong thực tế, cuộc đua chuyển đổi nhiên liệu đã bắt đầu trên toàn cầu với những quy định bắt buộc và chính sách khuyến khích chuyển đổi mạnh mẽ.

Việt Nam đã hội tụ đủ các yếu tố nền tảng then chốt để xây dựng một hệ sinh thái nhiên liệu hàng không bền vững cạnh tranh. Đó là nguồn nguyên liệu đa dạng với quy mô lớn (phế phẩm, phụ phẩm nông nghiệp, dầu ăn, mỡ động vật…), năng lực công nghiệp và vị trí chiến lược trong ASEAN và châu Á - Thái Bình Dương.

“Việt Nam có thể đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ hệ sinh thái. Các khoản đầu tư đang đổ về Việt Nam bởi lợi thế ổn định chính trị và an ninh năng lượng. Nếu đón đầu và thiết lập được chuỗi cung ứng, đó sẽ là lợi thế rất lớn”, ông Fabrice nói.

Ông Đỗ Hồng Cẩm - Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, Bộ Xây dựng - cho biết, thị trường nhiên liệu hàng không bền vững toàn cầu đang tăng trưởng với tốc độ rất nhanh, quy mô thị trường có thể tăng từ 2,7 tỷ USD (năm 2025) lên đến 40 tỷ USD (năm 2034).

“Tuy nhiên, nhiên liệu hàng không bền vững chỉ chiếm dưới 1% tổng tiêu thụ nhiên liệu hàng không toàn cầu, và sản lượng dự kiến đến năm 2026 mới chỉ đạt khoảng 0,8%. Điều này cho thấy khoảng cách rất lớn giữa tham vọng chính sách và khả năng triển khai thực tế”, ông Cẩm nhìn nhận.

Tháng 10/2024, Việt Nam mới có 2 chuyến bay đầu tiên tra nạp nhiên liệu bền vững ở trong nước. Đến tháng 6/2025, Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn xuất bán lô sản phẩm thương mại nhiên liệu hàng không bền vững đầu tiên.

Cũng trong thời gian này, Skypec chính thức thực hiện việc tra nạp nhiên liệu bền vững cho các chuyến bay đầu tiên của Vietnam Airlines tại Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng.

"Thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành Luật, các chính sách, quy định để khuyến khích sản xuất cũng như sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững trong nước", ông Cẩm nói.

Cần "cú hích" chính sách

Theo ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công, Bộ Công Thương, đối với quốc gia có tiềm năng về nhiên liệu sinh học như Việt Nam, việc phát triển và tự chủ về năng lượng đem lại sự ổn định cho nền kinh tế.

“Tuy nhiên, để thực hiện điều đó, cần các giải pháp đồng bộ để tập trung phát triển nguồn nguyên liệu, làm chủ công nghệ, xây dựng hệ thống phân phối, chuyển đổi sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững cho các hãng hàng không trong nước, tiến tới cung ứng cho các hãng sử dụng sân bay ở nước ta”, ông Duy Anh nói.

Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Đỗ Hồng Cẩm cho rằng, các nghiên cứu và thực tiễn triển khai ở các quốc gia cho thấy những điểm nghẽn trong phát triển nhiên liệu hàng không bền vững. Đó là chi phí cao, sản lượng hạn chế dẫn đến thiếu nguồn cung, đầu tư đòi hỏi vốn lớn nhưng thiếu hợp đồng tiêu thụ dài hạn.

“Phát triển nhiên liệu hàng không bền vững luôn gắn liền các "cú hích" về thể chế, chính sách. Việt Nam cần sớm ban hành lộ trình pha trộn nhiên liệu bắt buộc; thiết kế cơ chế ưu đãi tài chính đủ mạnh cho thị trường carbon; tạo lập đầu ra ổn định thông qua cơ chế hợp đồng dài hạn giữa hãng hàng không và các doanh nghiệp sản xuất và thúc đẩy chuỗi cung ứng trong nước gắn với lợi thế về sinh khối và nguồn nguyên liệu”, ông Cẩm đề xuất.