Đà Nẵng: Chuyển đổi từ tăng trưởng nhanh sang tăng trưởng bền vững

Đầu tư hạ tầng chiến lược phát triển xanh

Những năm qua, điểm đáng chú ý là tư duy phát triển của Đà Nẵng đã có sự thay đổi căn bản: Từ “tăng trưởng nhanh” sang “tăng trưởng bền vững”, từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và hiệu quả, trong đó yếu tố môi trường không còn là phần “đi kèm” mà trở thành nền tảng.

Tại nhiều diễn đàn và hội thảo gần đây, lãnh đạo Đà Nẵng nhấn mạnh: Chuyển đổi xanh không còn là xu hướng mà là yêu cầu bắt buộc. Thông điệp xuyên suốt được đưa ra là: Nếu không chuyển đổi, nền kinh tế sẽ đối mặt với nguy cơ tụt hậu khi các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, phát thải và chuỗi cung ứng ngày càng siết chặt.

Một trong những bước đi mang tính chiến lược TP. Đà Nẵng thực hiện trong thời gian qua là việc tái định vị hệ thống cảng biển. Trong đó, dự án Cảng Liên Chiểu được xem là hạt nhân của quá trình chuyển đổi xanh. Khác với mô hình cảng truyền thống, Cảng Liên Chiểu được quy hoạch theo tiêu chí “cảng xanh - cảng thông minh”, tích hợp các yếu tố giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và tự động hóa. Dự án có tổng vốn đầu tư dự kiến lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng, hướng tới trở thành cảng cửa ngõ quốc tế của khu vực miền Trung.

Việc di dời hoạt động hàng hóa khỏi khu vực nội đô không chỉ giúp giảm áp lực giao thông, mà còn hạn chế ô nhiễm không khí, tiếng ồn những vấn đề từng tồn tại tại Cảng Tiên Sa.

Song song đó, các giải pháp số hóa trong vận hành cảng đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Việc áp dụng hệ thống đặt lịch xe tự động giúp rút ngắn thời gian quay vòng, giảm ùn tắc và tiết kiệm nhiên liệu.

Tại Cảng Đà Nẵng hiện nay vẫn đối diện với áp lực lớn về bảo vệ môi trường. Bởi hoạt động cảng biển cũng là nguồn phát thải đáng kể, tác động trực tiếp đến không khí, nước và hệ sinh thái xung quanh. Nhận thức rõ điều đó, những năm qua Cảng Đà Nẵng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu phát thải, hướng đến mô hình “cảng xanh”.

Chuyển đổi năng lượng là một trong những bước đi nổi bật. Hệ thống xe nội bộ đã được điện hóa 100%, các thiết bị cẩu RTG từng sử dụng dầu diesel đang dần chuyển sang dùng điện. Đáng chú ý, khoảng 70% xe nâng Forklift tại các kho CFS cũng đã được thay thế bằng thiết bị chạy điện, góp phần giảm đáng kể lượng khí thải. Song song với đó, cảng ưu tiên sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, hệ thống chiếu sáng đã chuyển hoàn toàn sang đèn LED, kết hợp cài đặt thời gian bật/tắt hợp lý. Cảng cũng bước đầu tiếp cận nguồn năng lượng tái tạo thông qua lắp đặt hệ thống điện mặt trời, đồng thời nghiên cứu thử nghiệm các loại nhiên liệu sạch như LNG, methanol.

Tái cấu trúc mô hình thu hút đầu tư, tăng trưởng bền vững

Đà Nẵng đang hình thành Khu Thương mại tự do, đây chính là nền tảng để thành phố tiến tới mục tiêu xây dựng đô thị môi trường, phát triển bền vững và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Vũ Quang Hùng, Trưởng Ban Quản lý Khu công nghiệp cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng (DSEZA), Khu Thương mại tự do là “Một trong những bước đi chiến lược” theo mô hình tích hợp đa chức năng của Đà Nẵng.

Ông Hùng cho biết, khu thương mại tự do không chỉ là nơi sản xuất, khu vực này được thiết kế để doanh nghiệp có thể triển khai trọn vẹn chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, sản xuất đến logistics và thương mại, trong cùng một không gian. Mô hình này giúp giảm đáng kể chi phí giao dịch, rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và nâng cao khả năng thích ứng với những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu. Song hành với đó là việc phát triển hạ tầng chiến lược và tăng cường kết nối vùng, với các dự án trọng điểm như Cảng Liên Chiểu, sân bay quốc tế Đà Nẵng và Hành lang kinh tế Đông - Tây. Những cấu phần này đang từng bước định vị Đà Nẵng trở thành điểm trung chuyển mới của khu vực, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái đầu tư hiện đại.

Ở góc độ ngành nghề, Đà Nẵng chuyển hướng và xác định các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là động lực tăng trưởng mới trong hành trình chuyển đổi. DSEZA lựa chọn cách tiếp cận “chuẩn bị trước - kích hoạt nhanh”, trong đó trọng tâm là sẵn sàng về quỹ đất, hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực. Khu Công nghệ cao Đà Nẵng đã có quỹ đất sạch, khả năng mở rộng linh hoạt, cùng hệ thống điện đa nguồn, nước quy mô lớn và từng bước chuyển sang năng lượng sạch. Đặc biệt, các điều kiện phục vụ sản xuất bán dẫn như hệ thống nước siêu tinh khiết cũng đang được chủ động chuẩn bị.

Không chỉ dừng lại ở hạ tầng, theo ông Hùng, hiện nay thành phố đang thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, các trường đại học và đối tác quốc tế nhằm hình thành hệ sinh thái tri thức, đào tạo đội ngũ kỹ sư trong các lĩnh vực thiết kế chip, AI và dữ liệu.

Trong tiến trình chuyển đổi xanh, các khu công nghiệp truyền thống đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải thay đổi. Lộ trình chuyển đổi đối với khu công nghiệp sẽ được triển khai theo hai bước. Trước hết là xây dựng “hạ tầng mềm”, gồm số hóa dòng vật chất và năng lượng, áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn nhằm tối ưu sử dụng tài nguyên. Tiếp đó là đầu tư “hạ tầng cứng” như hệ thống tái chế nước, năng lượng dùng chung và nền tảng số kết nối doanh nghiệp trong khu công nghiệp. Quá trình này được thực hiện có chọn lọc, có hỗ trợ và theo lộ trình phù hợp, vừa đảm bảo ổn định sản xuất, vừa từng bước loại bỏ các công nghệ lạc hậu, thâm dụng tài nguyên.

Theo ông Hùng, về dài hạn, đây không phải là sự đánh đổi, mà là một cuộc tái cấu trúc toàn diện. Từ một mô hình “sản xuất thuần túy”, Đà Nẵng đang từng bước chuyển mình sang “hệ sinh thái công nghiệp xanh và tuần hoàn” nơi tăng trưởng kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống.

Đổi mới tư duy, tạo động lực mới trong phát triển

Trong bài phát biểu nhậm chức mới đây, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng - đã phác họa một tầm nhìn phát triển mới cho TP. Đà Nẵng trong thời gian tới. Trong đó nổi bật là định hướng thúc đẩy kinh tế xanh, phát triển bền vững như một trụ cột xuyên suốt của nhiệm kỳ 2026-2031. Thông điệp không chỉ dừng ở quyết tâm chính trị, mà còn thể hiện rõ cách tiếp cận với việc đổi mới tư duy quản lý, nâng cao năng lực điều hành và đặc biệt là “biến quyết sách thành kết quả” bằng những hành động cụ thể, quyết liệt.

Đáng chú ý, trong các nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà ông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, thành phố sẽ thúc đẩy cơ cấu kinh tế hiện đại, trong đó ưu tiên phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh và kinh tế số. Đây được xem là “động cơ mới” giúp Đà Nẵng không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, mà còn bảo đảm chất lượng tăng trưởng, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Cùng với đó, định hướng hình thành các cực tăng trưởng mới như Khu Thương mại tự do gắn với cảng Liên Chiểu, hệ thống logistics hiện đại và các khu đô thị động lực phía Nam mở ra cơ hội xây dựng chuỗi logistics xanh. Trong mô hình này, yếu tố môi trường không còn là “chi phí”, mà trở thành lợi thế cạnh tranh, giúp thành phố thu hút các nhà đầu tư chiến lược và nâng cao vị thế trên bản đồ kinh tế khu vực.

Một điểm đáng chú ý là cách tiếp cận phát triển bền vững gắn liền với con người được Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng đưa ra. Đà Nẵng không chỉ hướng đến tăng trưởng kinh tế, mà còn đặt mục tiêu nâng cao chất lượng sống, thu hẹp khoảng cách giữa các khu vực, đặc biệt là miền núi và vùng khó khăn. Quan điểm “lấy hạnh phúc và sự hài lòng của người dân làm thước đo” cho thấy phát triển xanh không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn là phát triển bao trùm, công bằng và nhân văn.

​