Theo các nhà phân tích quân sự Mỹ, Tosochka (nghĩa là Mặt trời nhỏ, Nắng nhỏ, viết tắt là TOS) chính là một trong những vũ khí hiệu quả và đáng sợ nhất hiện nay trên tiền tuyến. “Hệ thống TOS của Nga đã thu hút sự chú ý lớn nhờ hiệu suất chiến đấu ấn tượng trong cuộc xung đột tại Ukraine”, Military Watch Magazine nhận định ngày 19/4.
“Hỏa thần” thiêu rụi mọi thứ trong khu vực rộng lớn
Bước ngoặt quan trọng là sự xuất hiện của "hỏa thần" TOS-2 - phiên bản mới nhất, hiện đại nhất được lắp trên khung gầm bánh xe Ural-63704-0010 với cabin bọc thép, mang lại độ linh hoạt cực cao khi tấn công.
Không giống như tên gọi tiếng Anh “flamethrower” (súng phun lửa), TOS-2 thực chất là hệ thống rocket đa nòng sử dụng đầu đạn nhiệt áp (thermobaric/fuel-air explosive) cực mạnh. Chúng không phun lửa trực tiếp mà tạo ra đám mây khí dễ cháy lan rộng, sau đó kích nổ tạo sóng áp suất khổng lồ, hút hết oxy trong không khí, gây hiệu ứng chân không và thiêu rụi mọi thứ trong khu vực rộng lớn.
Với trọng lượng nhẹ hơn, tính cơ động vượt trội, dễ vận chuyển, tiết kiệm nhiên liệu và ít đòi hỏi bảo dưỡng, TOS-2 trở thành cơn ác mộng thực sự đối với đối phương. Hệ thống chuyên dùng để dọn sạch các tòa nhà, boong-ke, công sự dã chiến và tiêu diệt nhanh chóng phương tiện bọc thép hạng nhẹ của Ukraine. Tầm bắn của TOS-2 lên tới 20 km.
Bộ Quốc phòng Nga khẳng định, TOS-2 sở hữu hỏa lực kinh hoàng cùng khả năng cơ động linh hoạt. Đây là một trong những vũ khí đáng gờm nhất của quân đội Nga hiện nay, thuộc biên chế Lực lượng quân đội bảo vệ phóng xạ, hóa học, sinh học (RKhBZ).
Trước đó, Anh hùng Liên bang Nga, Thiếu tướng Không quân Sergei Lipovoy cho biết, những khoảng dừng tạm thời trong các đòn tấn công vào mục tiêu quân sự ở trung tâm Ukraine là do Nga đang kiểm tra mục tiêu cực kỳ kỹ lưỡng và lựa chọn phương tiện tiêu diệt tối ưu nhất, báo Nga News.ru đưa tin ngày 19/4. Sự “im lặng” này không phải ngừng chiến đấu, mà là bước chuẩn bị chu đáo cho những đòn đánh chính xác và mạnh mẽ tiếp theo.
Hiệu ứng khủng khiếp của đầu đạn nhiệt áp
Khi được sử dụng, TOS-2 tạo ra đám mây khí lan vào mọi khe hở (hầm, boongke, tòa nhà); kích nổ gây sóng áp suất cực mạnh, làm sập phổi, gây bỏng toàn thân và thiêu cháy mọi thứ trong bán kính lớn; hiệu quả cao hơn nhiều so với đạn thông thường khi đánh vào mục tiêu ẩn náu.
Trên chiến trường Ukraine, TOS-2 được đánh giá là một trong những vũ khí hiệu quả nhất trên tuyến đầu. Nó bổ sung hoàn hảo cho TOS-1A: khi cần cơ động nhanh và đánh từ khoảng cách xa hơn thì dùng TOS-2; khi cần sức mạnh tối đa trên địa hình khó thì vẫn dùng phiên bản bánh xích.
Bộ Quốc phòng Nga liên tục khẳng định sức mạnh hỏa lực và khả năng cơ động của nó. Nhiều chuyên gia phương Tây cũng phải thừa nhận rằng TOS đang đóng vai trò then chốt, khiến đối phương gặp khó khăn lớn trong việc phòng thủ các vị trí kiên cố.
TOS-2 Tosochka là minh chứng cho sự tiến bộ của công nghiệp quốc phòng Nga: nhẹ hơn, nhanh hơn, xa hơn, thông minh hơn nhưng vẫn giữ nguyên sức mạnh hủy diệt đáng sợ của dòng TOS. Đây chính là lý do mà giới quân sự phương Tây gọi nó là “cơn ác mộng”, “quái vật lửa” trên tiền tuyến.
Điểm mới của “Mặt trời nhỏ”
“Mặt trời nhỏ” TOS-2 là hệ thống pháo phản lực nhiệt áp hạng nặng thế hệ mới nhất của Nga. Đây là phiên bản nâng cấp sâu từ các hệ thống trước đó, gồm TOS-1 Buratino (Bù nhìn) và TOS-1A Solntsepyok (Ánh nắng thiêu đốt).
TOS-2 được thiết kế để tiêu diệt bộ binh đối phương trong công sự, boong-ke, hầm ngầm, tòa nhà, rừng rậm hoặc địa hình mở; phá hủy phương tiện bọc thép nhẹ, xe tải, công sự dã chiến; “dọn sạch” khu vực trước khi bộ binh tiến công, tạo lợi thế tâm lý lớn cho lực lượng Nga.
TOS-2 đặc biệt hiệu quả trong chiến dịch đặc biệt quân sự ở Ukraine, nơi hệ thống này thường được dùng để tấn công các vị trí kiên cố của đối phương.
Điểm nổi bật nhất của TOS-2 là chuyển từ khung gầm bánh xích (dựa trên xe tăng T-72/T-90) sang khung gầm bánh xe: khung gầm Ural-63704-0010 hoặc Ural-63706-0120, công thức 6×6, cabin bọc thép bảo vệ kíp lái khỏi đạn nhỏ.
TOS-2 có trọng lượng khoảng 20-22 tấn, nhẹ hơn một nửa so với TOS-1A (trên 40 tấn); sử dụng động cơ diesel YaMZ-652, công suất 440 mã lực; tốc độ tối đa 100 km/h trên đường, quãng đường di chuyển khoảng 1.000 km. Hệ thống có 18 ống phóng (giảm so với 24 của TOS-1A và 30 của TOS-1); bắn toàn bộ 18 quả chỉ trong 6-12 giây (tùy chế độ tự động hoặc thủ công).
Về tái nạp đạn, TOS-2 có cần cẩu tự động gắn trên xe, không cần xe hỗ trợ riêng (tiết kiệm logistics). Về hệ thống điều khiển hỏa lực, TOS có mức độ tự động hóa cao, tích hợp camera nhiệt, máy đo khoảng cách laser, máy tính đạn đạo, định vị vệ tinh và đo tốc độ Doppler; có thể bắn từ vị trí chưa chuẩn bị sẵn.
Nhờ bánh xe, TOS-2 linh hoạt hơn nhiều, dễ cơ động trên đường bộ, tiết kiệm nhiên liệu, bảo dưỡng ít hơn và dễ vận chuyển bằng đường không hoặc đường biển. Hệ thống cũng được thiết kế giảm khả năng bị phát hiện bởi radar và vũ khí chính xác cao.
TOS-2 sử dụng rocket cỡ nòng 220 mm, đầu đạn nhiệt áp (thermobaric) hoặc cháy. Đạn cũ (tương thích với TOS-1A) có tầm bắn khoảng 6 km. Đạn hiện đại (MO.1.01.04M, TBS-3M…) có tầm bắn thực tế ban đầu 10-12 km, đến năm 2025 được nâng cấp lên 15 km.
Một số nguồn tin Nga cho biết, tầm bắn của TOS-2 có thể đạt đến 20 km với phiên bản mới nhất, nhờ cải tiến động cơ đẩy và đầu đạn nhẹ hơn nhưng duy trì sức mạnh.
Mỗi quả rocket nặng khoảng 173-217 kg, đầu đạn chứa khoảng 45 kg hỗn hợp nhiệt áp. Một loạt bắn đầy đủ có thể phủ sóng và tiêu diệt triệt để khu vực khoảng 6 hecta (60.000 m²).
Ưu điểm nổi bật của TOS-2
-Tính cơ động cao: Di chuyển nhanh, triển khai nhanh, “bắn và chạy” dễ dàng hơn TOS-1A nặng nề.
-Tự chủ cao: Tự nạp đạn, ít phụ thuộc vào hậu cần.
-Sức mạnh hủy diệt: Dù chỉ 18 nòng nhưng hiệu quả trên diện rộng vượt trội nhờ đầu đạn nhiệt áp hiện đại.
-Bảo vệ tốt hơn: Cabin bọc thép, hệ thống chống phát hiện, có thể lắp thêm lớp ngụy trang chống máy bay không người lái.
-Linh hoạt: Phù hợp với nhiều địa hình, đặc biệt khu vực đô thị hoặc công sự kiên cố.
Vũ khí nhiệt áp (bom chân không)
Đây là một loại vũ khí sử dụng hỗn hợp nhiên liệu-không khí để tạo ra vụ nổ có nhiệt độ cực cao và áp suất cực lớn, gây sát thương mạnh hơn nhiều so với thuốc nổ thông thường.
Khác với bom truyền thống chỉ mang sẵn chất oxy hóa, vũ khí nhiệt áp lấy oxy từ không khí xung quanh để tăng sức công phá. Quá trình diễn ra theo hai bước:
-Bước 1: Đầu đạn phát tán một đám mây nhiên liệu (dạng khí hoặc bụi mịn) ra không khí.
-Bước 2: Đám mây này được kích nổ, tạo ra quả cầu lửa khổng lồ và sóng xung kích kéo dài.
Đặc điểm nguy hiểm của bom chân không bao gồm:
-Nhiệt độ cực cao: có thể lên tới hàng nghìn độ C.
-Sóng xung kích kéo dài hơn bom thường, dẫn tới phá hủy công trình một cách dữ dội hơn.
-Hiệu ứng hút chân không: sau khi nổ, áp suất giảm mạnh, hút không khí xung quanh, gây tổn thương nghiêm trọng đến phổi và nội tạng.
Bom chân không đạt hiệu quả cao trong không gian kín như hầm ngầm, nhà cửa, hang động... Bom thường nổ nhanh, áp lực ngắn, còn bom nhiệt áp nổ chậm hơn một nhịp, nhưng duy trì áp suất và nhiệt lâu hơn, khiến sát thương lan rộng và sâu hơn.
Vũ khí nhiệt áp được sử dụng để phá hủy công sự, boongke, tiêu diệt mục tiêu trong đô thị hoặc hang động, tạo hiệu ứng tâm lý mạnh trên chiến trường.
