Chưa bao giờ nhu cầu làm đẹp tại Việt Nam tăng nhanh như hiện nay. Từ phẫu thuật thẩm mỹ đến các thủ thuật không xâm lấn như tiêm filler, botox, trẻ hóa da…, dịch vụ làm đẹp đang trở thành nhu cầu phổ biến của nhiều người, đặc biệt là phụ nữ trẻ và nhóm lao động có thu nhập ổn định.
Theo nhiều báo cáo thị trường, quy mô ngành thẩm mỹ Việt Nam đạt khoảng 355,6 triệu USD trong năm 2024 và được dự báo có thể tăng gần gấp đôi, lên khoảng 750 triệu USD vào năm 2033. Tốc độ tăng trưởng trung bình hơn 8% mỗi năm cho thấy sức hút rất lớn của “miếng bánh” làm đẹp.
Nhưng phía sau sự tăng trưởng chóng mặt đó là một thực tế đáng lo ngại. Thị trường phát triển quá nhanh trong khi chất lượng và mức độ kiểm soát chưa theo kịp.
Nói cách khác, cứ khoảng 7 người làm đẹp thì có một người gặp rủi ro ở các mức độ khác nhau.
Phẫu thuật thẩm mỹ luôn tồn tại nguy cơ biến chứng
Theo Phó Giáo sư,Tiến sĩ, Bác sĩ CKII Lê Hành, con số khoảng 25.000 ca biến chứng thẩm mỹ mỗi năm tại Việt Nam khiến nhiều người giật mình, nhưng nếu nhìn vào tốc độ phát triển của thị trường làm đẹp hiện nay thì đây là điều “không quá khó hiểu”.
Nhu cầu làm đẹp tăng quá nhanh kéo theo số lượng cơ sở tham gia thị trường cũng bùng nổ. Từ bệnh viện thẩm mỹ, phòng khám chuyên khoa cho đến spa, cơ sở chăm sóc da, thậm chí các địa điểm hoạt động không phép đều chen chân vào miếng bánh đầy lợi nhuận.
“Người ta thường nghĩ thẩm mỹ là làm đẹp bên ngoài nên ít nguy hiểm hơn các chuyên khoa khác. Nhưng thực tế, phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ vẫn là một chuyên ngành ngoại khoa đúng nghĩa. Mà đã là ngoại khoa thì luôn tồn tại nguy cơ biến chứng”, bác sĩ Lê Hành nhấn mạnh.
Biến chứng trong thẩm mỹ không chỉ dừng ở những sự cố đơn giản như sưng đau hay nhiễm trùng nhẹ, mà có thể để lại hậu quả rất nặng nề.
“Trong ngoại khoa nói chung đã có nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng, sẹo xấu… trong phẫu thuật thẩm mỹ còn tồn tại nhiều biến chứng đặc thù riêng của từng kỹ thuật. Ví dụ nâng ngực có rủi ro của nâng ngực, hút mỡ có tai biến của hút mỡ, nâng mũi cũng có những biến chứng rất riêng”, ông phân tích.
Nhiều người thường chỉ nhìn thấy mặt “hào nhoáng” của ngành làm đẹp thông qua quảng cáo trước - sau, hình ảnh thay đổi ngoại hình hoặc lời giới thiệu “đẹp nhanh, ít đau”. Tuy nhiên, phía sau mỗi ca can thiệp thẩm mỹ lại là hàng loạt yếu tố chuyên môn rất phức tạp.
“Có những bệnh nhân mang bệnh lý nền như tim mạch, cao huyết áp, rối loạn miễn dịch, cơ địa lành thương kém… nhưng lại không được sàng lọc kỹ trước khi làm thủ thuật. Khi tai biến xảy ra thì hậu quả có thể rất nghiêm trọng”, chuyên gia nói thêm.
Theo Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ Việt Nam, thực tế ít được nhắc tới là không phải biến chứng nào cũng đến từ lỗi kỹ thuật. Nhiều trường hợp kết quả sau phẫu thuật không giống kỳ vọng ban đầu cũng trở thành áp lực rất lớn cho cả bệnh nhân lẫn bác sĩ.
“Trong ngành này có một dạng ‘biến chứng’ khá đặc biệt, đó là bệnh nhân không hài lòng với kết quả. Về mặt y khoa có thể ca mổ không sai, nhưng nếu khách hàng cảm thấy không đẹp như mong muốn thì tranh chấp vẫn có thể xảy ra”, ông chia sẻ.
Đặc thù của ngành thẩm mỹ nằm ở chỗ ngoài yếu tố an toàn, kết quả còn liên quan trực tiếp đến cảm nhận cá nhân, tâm lý và kỳ vọng của người làm đẹp. Chính điều này khiến áp lực với bác sĩ thẩm mỹ luôn rất lớn.
Các bệnh viện lớn hiện tiếp nhận rất nhiều ca tai biến từ các cơ sở thẩm mỹ bên ngoài chuyển tới, với mức độ ngày càng phức tạp. Có những trường hợp bị nhiễm trùng nặng, hoại tử vùng mặt, tắc mạch sau tiêm filler, biến dạng mũi hoặc mất thị lực. Thậm chí có bệnh nhân phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật kéo dài suốt nhiều năm chỉ để khắc phục hậu quả của một lần làm đẹp.
“Có những biến chứng rất nặng và rất khó cứu chữa. Nhiều trường hợp dù bác sĩ cố gắng hết sức nhưng vẫn để lại di chứng lâu dài, thậm chí ảnh hưởng cả cuộc đời bệnh nhân”, bác sĩ Lê Hành chia sẻ bài học kinh nghiệm.
Trong đào tạo bác sĩ tạo hình thẩm mỹ, yếu tố an toàn luôn được đặt lên hàng đầu bởi đây là chuyên ngành có tính đặc thù rất cao.
Ông cho rằng để một ca phẫu thuật thẩm mỹ diễn ra an toàn cần hội đủ nhiều điều kiện: bác sĩ phải được đào tạo bài bản, bệnh nhân phải được thăm khám, đánh giá đầy đủ, kỹ thuật thực hiện phải đúng chuyên môn, cơ sở vật chất đạt chuẩn, đồng thời phải có hệ thống quản lý, giám sát hiệu quả.
“Nếu tất cả yếu tố này đều được đảm bảo thì mức độ an toàn sẽ tăng lên rất nhiều. Nhưng vấn đề là hiện nay chỉ hệ thống y tế chính thống mới đáp ứng tương đối đầy đủ các tiêu chuẩn đó”, ông nhận định.
Trong khi đó, điều lo ngại nhất lại nằm ở lực lượng hành nghề “ngoài luồng”.
“Rất nhiều người tham gia làm đẹp hiện nay không được đào tạo y khoa chính quy nhưng vẫn thực hiện các thủ thuật xâm lấn. Khi đã thiếu nền tảng chuyên môn thì gần như tất cả yếu tố an toàn đều không còn được đảm bảo nữa”, bác sĩ Lê Hành cảnh báo.
Lạc vào mê cung quảng cáo
Sự bùng nổ của mạng xã hội khiến thị trường thẩm mỹ hiện nay trở thành mê cung quảng cáo mà ngay cả người có hiểu biết cũng khó phân biệt thật - giả.
Ông cho rằng nhiều cơ sở cố tình tạo ra hàng loạt thuật ngữ nghe đầy công nghệ như “mũi 6D”, “mắt 3D”, “nâng cơ đa tầng”, “căng da vi điểm”… nhằm tạo cảm giác đây là kỹ thuật đặc biệt, hiện đại hơn bình thường.
“Nếu gọi đúng tên chuyên môn như cắt mí, chỉnh hình mũi hay mở rộng góc mắt thì nghe rất bình thường. Vì vậy họ phải nghĩ ra những cái tên thật kêu để khách hàng cảm thấy đây là công nghệ cao cấp”, ông nói.
Tâm lý chung của khách hàng khi làm đẹp là luôn muốn chọn dịch vụ được quảng cáo là “tốt nhất”, “mới nhất”, “hiện đại nhất”. Đây cũng là lý do những cụm từ mang tính khoa trương rất dễ tác động đến quyết định của người tiêu dùng.
“Thực tế nhiều kỹ thuật không khác biệt quá lớn về mặt chuyên môn, nhưng chỉ cần gắn thêm vài chữ như 3D, 6D hay công nghệ độc quyền thì giá dịch vụ có thể tăng lên rất nhiều”, ông nhận định.
Không chỉ kỹ thuật bị “thổi phồng”, danh xưng người hành nghề cũng bị lạm dụng nghiêm trọng.
“Trên mạng hiện nay, ai cũng có thể tự xưng chuyên gia, bác sĩ hàng đầu, giáo sư thỉnh giảng hay có hàng chục năm kinh nghiệm. Người bệnh gần như không có khả năng kiểm chứng những thông tin đó”, bác sĩ nói thêm.
Điều nguy hiểm nhất là nhiều khách hàng hiện không còn đủ khả năng phân biệt đâu là bác sĩ thật, đâu là người không có chuyên môn, đâu là cơ sở được cấp phép, đâu là nơi hoạt động chui.
“Khi người bệnh bị cuốn vào mê cung quảng cáo thì họ rất dễ đưa ra quyết định dựa trên cảm xúc, hình ảnh mạng xã hội hoặc lời hứa hẹn, thay vì dựa trên yếu tố an toàn và chuyên môn y khoa”, ông cảnh báo.
