Kiểm tra đa tầng từ không gian đến mặt đất
Việc xây dựng và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đang được triển khai quyết liệt trên toàn quốc. Theo Kế hoạch số 515/KH-BCA-BNN&MT ngày 31/8/2025 của Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), các địa phương đã mở đợt cao điểm rà soát, chuẩn hóa dữ liệu. Tiếp đó, Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA ngày 29/3/2026 yêu cầu đẩy mạnh đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia.
Nhiệm vụ này đòi hỏi thực hiện đồng thời hai công việc: làm sạch, hoàn thiện dữ liệu qua các thời kỳ và xây dựng mới dữ liệu cho các thửa đất chưa có trong hệ thống. Mục tiêu cuối cùng là hình thành bộ dữ liệu đất đai "đúng, đủ, sạch, sống", thống nhất, dùng chung và đưa vào khai thác hiệu quả.
Thực tế cho thấy, một cơ sở dữ liệu dù đầy đủ thuộc tính trên biểu mẫu nhưng nếu chưa được kiểm tra không gian thì vẫn có nguy cơ tồn tại thửa đất chồng đè, sai lệch vị trí hoặc thiếu liên kết với hồ sơ. Quá trình này bắt buộc phải đối chiếu đồng thời thông tin thuộc tính, hồ sơ pháp lý và dữ liệu hình học không gian.
Trong chuỗi công nghệ này, ảnh vệ tinh đóng vai trò quan sát diện rộng và theo dõi biến động hiện trạng qua các thời kỳ; hệ thống định vị vệ tinh hỗ trợ xác định vị trí đo đạc; còn UAV bổ sung chi tiết tại các vùng trọng điểm. Việc kết hợp quan sát từ trên cao với khảo sát thực địa giúp cơ quan quản lý nhận diện chính xác biến động, lựa chọn đúng khu vực cần xác minh mà không bị dàn trải.
Tuy nhiên, thông tin từ ảnh công nghệ chỉ mang tính chất hỗ trợ rà soát. Tình trạng pháp lý hay hành vi vi phạm vẫn phải được thẩm định và xác minh nghiêm ngặt theo quy định pháp luật.
VNPT iLIS: Kết nối công nghệ vào quy trình quản lý
Đáp ứng yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã phát triển giải pháp kết hợp hệ thống VNPT iLIS, trang thi công hỗ trợ toàn trình cùng công nghệ viễn thám, UAV và GeoAI nhằm hỗ trợ chuẩn hóa và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai.
VNPT iLIS là hệ thống thông tin quản lý đất đai chuyên sâu do VNPT phát triển, phục vụ quản lý dữ liệu địa chính, đăng ký biến động, cấp giấy chứng nhận, luân chuyển hồ sơ và khai thác thông tin. Tích hợp công cụ bản đồ GIS hiện đại, hệ thống hỗ trợ hiển thị, tra cứu, biên tập ranh thửa và kết nối liên thông. Hiện VNPT iLIS đã triển khai tại nhiều tỉnh, thành phố như Quảng Ninh, Gia Lai, Điện Biên, Lai Châu, Lâm Đồng, Cần Thơ, Phú Thọ…
Trong mô hình này, VNPT iLIS đóng vai trò là môi trường tiếp nhận, khai thác và duy trì dữ liệu. Trong khi đó, trang thi công hỗ trợ toàn trình đảm nhiệm việc quản lý công việc từ khâu tiếp nhận dữ liệu đầu vào, kiểm tra, hoàn thiện cho đến khi chuyển giao dữ liệu đạt chuẩn vào hệ thống.
Công nghệ viễn thám, UAV và GeoAI được đưa vào khâu rà soát không gian. Dưới sự hỗ trợ của GeoAI, hệ thống tự động phân tích ảnh và bản đồ, gợi ý cho cán bộ các trường hợp bất thường như: ranh thửa cắt qua nhau, nhóm thửa lệch vị trí, ranh thửa chồng lấp lên công trình giao thông...
Sau khi phát hiện, cán bộ chuyên trách sẽ đối chiếu hồ sơ địa chính để xác minh. Hệ thống hỗ trợ chỉnh sửa ranh thửa theo đúng kết quả xác minh, đồng thời kiểm tra, xác nhận và lưu trữ toàn bộ lịch sử xử lý. Mỗi trường hợp đều gắn rõ người phụ trách, trạng thái và căn cứ pháp lý bổ sung. Ở đây, công nghệ không thay thế quy trình nghiệp vụ mà đóng vai trò trợ lý thông minh, giúp cán bộ phát hiện sớm bất thường, tập trung xử lý đúng trọng tâm, giảm thời gian tìm kiếm và hạn chế rà soát lặp lại. Chuỗi quy trình khép kín từ nhận diện, đối chiếu, xác minh đến cập nhật sẽ tiếp tục được duy trì thường xuyên nhờ các đợt cập nhật ảnh vệ tinh theo thời điểm, bảo đảm dữ liệu đất đai luôn "sống" và chính xác.
