Những "nhà máy" đầu tiên của Việt Nam
Với nhiều doanh nghiệp, tiếp cận AI bắt đầu bằng việc mua dịch vụ, sử dụng mô hình có sẵn hoặc tích hợp công cụ của các tập đoàn công nghệ nước ngoài vào phần mềm. Cách làm này giúp rút ngắn thời gian triển khai, nhưng khi nhu cầu tính toán tăng lên, dữ liệu và yêu cầu nghiệp vụ ngày càng phức tạp, câu hỏi bắt đầu thay đổi: doanh nghiệp có thể tự xây dựng năng lực AI của mình đến đâu?
AI Factory - “nhà máy trí tuệ nhân tạo” - là khái niệm được NVIDIA và CEO Jensen Huang nhấn mạnh, nhằm mô tả một hạ tầng chuyên biệt được xây dựng để “sản xuất” trí tuệ nhân tạo ở quy mô công nghiệp, thay vì làm AI theo kiểu thử nghiệm rời rạc. AI Factory vận hành như một nhà máy, biến dữ liệu thành các mô hình, dự đoán, quyết định và khả năng tự động hóa phục vụ những bài toán cụ thể.
Đã có những doanh nghiệp Việt bắt đầu đầu tư vào những “nhà máy” như vậy. Với Tập đoàn FPT, AI Factory là một phần trong tham vọng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị AI toàn cầu. Thay vì chỉ cung cấp phần mềm hoặc tư vấn doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, tập đoàn đầu tư vào hạ tầng tính toán, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, hướng tới cung cấp năng lực AI cho khách hàng quốc tế.
AI Factory của FPT được phát triển với sự hợp tác của NVIDIA, sử dụng hạ tầng tính toán tăng tốc phục vụ huấn luyện, tinh chỉnh và vận hành mô hình. Hệ thống bắt đầu cung cấp dịch vụ từ năm 2025.
Ông Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Chuyển đổi AI, Tập đoàn FPT, cho biết trong 5 năm qua, FPT đã xây dựng quan hệ hợp tác với OpenAI, Mila Quebec AI Institute, Landing AI và NVIDIA, đồng thời phát triển năng lực nghiên cứu, hạ tầng và sản phẩm AI phục vụ thị trường quốc tế.
“Nghiên cứu và phát triển AI đòi hỏi đầu tư dài hạn, trong khi kết quả không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay. Một mô hình nghiên cứu có thể mất nhiều năm trước khi trở thành sản phẩm, và không phải thử nghiệm nào cũng thành công. Vì vậy, cần có cơ chế vốn phù hợp cho nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa, đặc biệt với các công nghệ lõi, dữ liệu và hạ tầng tính toán”. ông Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Chuyển đổi AI, Tập đoàn FPT
“Tham vọng của FPT không chỉ là trở thành một doanh nghiệp ứng dụng AI tốt. Chúng tôi muốn tham gia ngày càng sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị AI - từ nghiên cứu, hạ tầng, phát triển sản phẩm đến chuyển đổi doanh nghiệp và đào tạo con người - và đưa năng lực đó ra thị trường toàn cầu. Với một doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, tôi nghĩ đây là một hành trình khó, nhưng cũng là hành trình chúng ta phải dám đi”, ông Phong chia sẻ.
Doanh thu mảng AI và Data Analytics của FPT đã tăng 40-45% mỗi năm trong giai đoạn 2024-2025; riêng 8 tháng đầu năm 2026 đạt 2.555 tỷ đồng, tăng 60% so với cùng kỳ. FPT.AI hiện phục vụ hơn 200 khách hàng tại 15 quốc gia, tự động hóa hơn 200 triệu lượt tương tác mỗi tháng. Doanh nghiệp cho biết các giải pháp này có thể giúp tăng tới 67% năng suất và giảm tới 40% chi phí vận hành.
Theo ông Phong, Việt Nam cần giải quyết đồng thời bốn bài toán: vốn, nhân lực, hạ tầng và năng lực hấp thụ AI của các tổ chức. Trong đó, năng lực hấp thụ AI ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư. Một doanh nghiệp có thể trang bị công cụ AI cho hàng nghìn nhân viên, nhưng năng suất vẫn khó cải thiện nếu dữ liệu phân tán, quy trình không thay đổi và cách phân công giữa con người với AI vẫn như cũ.
Tập đoàn MISA cũng đã xây dựng và vận hành AI Factory trên nền tảng tính toán tăng tốc của NVIDIA. Doanh nghiệp cam kết đầu tư 2.500 tỷ đồng trong 5 năm để phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn “Make in Vietnam”. Theo MISA, hạ tầng này phục vụ nghiên cứu, phát triển mô hình và triển khai sản phẩm AI.
Theo ông Lê Hồng Quang, Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA, thước đo quan trọng không phải là một nhân viên có thể làm nhanh hơn bao nhiêu, mà là toàn bộ tổ chức có thể xử lý thêm bao nhiêu công việc với nguồn lực hiện có.
Ông Quang dẫn chứng, Khi số khách hàng của MISA tăng từ khoảng 100.000 lên 400.000, khối lượng câu hỏi cần tiếp nhận và trả lời lên tới 7-8 triệu câu. Theo tính toán của doanh nghiệp, nếu duy trì cách vận hành cũ, khối lượng công việc này có thể cần khoảng 1.200 nhân viên hỗ trợ. Tuy nhiên, số nhân sự thực tế chỉ tăng từ 300 lên 400 người mà vẫn đáp ứng được nhu cầu. Theo ông, năng suất tính theo quy mô nhân sự tăng khoảng ba lần.
“Thước đo quan trọng không phải là một nhân viên có thể làm nhanh hơn bao nhiêu, mà là toàn bộ tổ chức có thể xử lý thêm bao nhiêu công việc với nguồn lực hiện có”. Ông Lê Hồng Quang, Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA
Trong phát triển sản phẩm, AI cũng giúp MISA rút ngắn thời gian xây dựng một số bản mẫu từ khoảng hai tháng xuống còn hai tuần. Từ thực tế này, lãnh đạo MISA cho rằng doanh nghiệp không nên đánh giá hiệu quả AI chỉ bằng số lượng công cụ đã triển khai hay thời gian tiết kiệm được ở từng vị trí.
Nếu một công đoạn được tự động hóa nhưng khâu tiếp theo vẫn tắc nghẽn, năng suất toàn tổ chức chưa chắc được cải thiện. Giá trị chỉ xuất hiện rõ rệt khi doanh nghiệp tổ chức lại quy trình, kết nối dữ liệu và chuyển phần thời gian tiết kiệm được thành công việc tạo thêm giá trị.
Thương mại hóa sản phẩm AI “Make in Vietnam”
Doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển dần từ vị trí người sử dụng cloud và AI sang phát triển sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới dựa trên những nền tảng này. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Thực tế từ cộng đồng doanh nghiệp cho thấy hướng đi này đã bắt đầu hình thành. TCBS cho biết hơn 460 nhân sự đang sử dụng môi trường phát triển phần mềm agentic AI Kiro của AWS, giúp rút ngắn gần 25% thời gian phát triển tính năng.
Startup NoteX cho biết nền tảng AI của doanh nghiệp đã thu hút hơn 1 triệu người dùng tại Việt Nam và hơn 20 quốc gia.
Trong khi đó, Diaflow - một startup phát triển nền tảng điều phối AI agent - đã có hơn 40.000 khách hàng và xử lý trên 100 triệu tác vụ AI.
Trung tâm Dịch vụ dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo Viettel (Viettel AI) đã công bố phát triển thành công VT-Super-120B-A12B, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt có quy mô 120 tỷ tham số, được doanh nghiệp xác định là một bước tiến trong nỗ lực xây dựng và làm chủ hệ thống trí tuệ nhân tạo chủ quyền tại Việt Nam.
Theo nghiên cứu “Khai phá Tiềm năng AI Việt Nam 2026” do Strand Partners thực hiện theo ủy quyền của Amazon Web Services (AWS), khoảng 26% doanh nghiệp Việt Nam, tương đương 245.000 doanh nghiệp, đã ứng dụng AI trong hoạt động. Khoảng 71% doanh nghiệp cho biết khoản đầu tư vào AI đã hòa vốn hoặc bắt đầu mang lại lợi nhuận.
Với VNPT, sau khoảng 7 năm đầu tư vào AI, doanh nghiệp cho biết đã phát triển hơn 100 mô hình AI chuyên biệt, xử lý trên 2 tỷ lượt yêu cầu, phục vụ khoảng 40 triệu người dân, đồng hành cùng hơn 200 doanh nghiệp và nhiều cơ quan nhà nước trên cả nước.
VNPT AI được kỳ vọng trở thành trung tâm nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các sản phẩm AI “Make in Vietnam”, đưa AI trở thành năng lực cốt lõi, động lực tăng trưởng và trụ cột cạnh tranh mới của tập đoàn. Trong dài hạn, VNPT AI hướng tới thị trường quốc tế, đồng thời tham gia phát triển các nền tảng AI phục vụ chính quyền, người dân và doanh nghiệp Việt Nam.
