Trong khuôn khổ chương trình hoạt động hưởng ứng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2026 (chiều 29/5), đã diễn ra các hoạt động trao đổi, thảo luận với chủ đề “Khơi dậy và kết nối các nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo”; ra mắt Câu lạc bộ Ươm tạo và Khởi nghiệp thuộc HTIC; ký kết hợp tác với các đối tác trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và vinh danh các nhà đầu tư, nhà tài trợ đồng hành cùng chương trình.
Chương trình do Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức.
Tại chương trình, anh Vũ Hồng Quân - Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đã trình bày tham luận về "Thương mại hóa công nghệ trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Năng lực lõi cho năng lực cạnh tranh quốc gia".
Chuyển sang tư duy giải bài toán thị trường
Anh Vũ Hồng Quân phân tích, làm rõ tiềm năng, lợi thế cùng những hạn chế, "điểm nghẽn" thương mại hoá công nghệ của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của đất nước.
Theo anh Quân, để hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vận hành thực chất, cần thay hoàn toàn cách tiếp cận, chuyển từ tư duy “giới thiệu công nghệ” sang tư duy “giải bài toán thị trường”.
"Nếu chúng ta chỉ hỏi viện nghiên cứu đang có công nghệ gì, hoạt động kết nối sẽ đi từ phía cung. Còn hỏi doanh nghiệp đang đau ở đâu, mất chi phí ở đâu, cần nâng năng suất ra sao, đạt tiêu chuẩn gì để xuất khẩu, thì hoạt động kết nối sẽ đi từ nhu cầu thật của thị trường", anh Quân bày tỏ.
Anh Quân đề xuất một cơ chế trung gian đủ mạnh để hệ sinh thái đủ mạnh. Ở đó, doanh nghiệp nêu đúng bài toán; tổ chức trung gian phân tích, chuẩn hóa bài toán thành yêu cầu công nghệ; nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học đề xuất giải pháp; doanh nghiệp cùng thử nghiệm, đo lường, hoàn thiện và quyết định đầu tư.
Đồng thời, doanh nghiệp phải nâng năng lực hấp thụ công nghệ, có tầm nhìn nghiên cứu và phát triển, nhân sự phụ trách đổi mới công nghệ, quy trình quản trị dữ liệu, khả năng đặt hàng nghiên cứu, năng lực đánh giá công nghệ, cơ chế thu xếp nguồn lực cho nghiên cứu phát triển và khả năng tự chủ trong tiếp nhận, làm chủ, cải tiến công nghệ. Doanh nghiệp cần hình thành văn hóa thử nghiệm nhanh, quy mô nhỏ, chi phí kiểm soát được, để quyết định nhân rộng.
Cơ chế “một cửa kết nối công nghệ”
Anh Vũ Hồng Quân nêu rõ, cần hình thành chủ thể trung gian vận hành thương mại hóa công nghệ. Trong đó cơ chế “một cửa kết nối công nghệ” giữa Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và Trung tâm Đổi mới sáng tạo Công nghệ cao thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam có thể là một mô hình cụ thể.
Cơ chế một cửa này cần tiếp nhận nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp hội viên; phân loại nhu cầu theo ngành, quy mô, mức độ cấp thiết và khả năng triển khai; khai thác pain point; kết nối với công nghệ, chuyên gia, viện nghiên cứu phù hợp; thiết kế mô hình thử nghiệm; bố trí kỹ sư, chuyên gia testing; đánh giá kết quả; theo dõi sau kết nối để thúc đẩy ký kết, chuyển giao, đặt hàng nghiên cứu hoặc hợp tác đầu tư.
Điểm cốt lõi là chủ thể trung gian phải có động cơ kinh tế để nuôi sống hoạt động. Nếu chỉ vận hành bằng phong trào, ngân sách ngắn hạn hoặc nhiệm vụ hành chính, rất khó đi đến kết quả cuối cùng. Trung gian thương mại hóa cần có cơ chế thu phí, chia sẻ doanh thu, góp vốn, đồng đầu tư, hưởng phí thành công hoặc tham gia lợi ích khi công nghệ được thương mại hóa", anh Vũ Hồng Quân.
Anh Quân cũng đề xuất, Nhà nước và các bộ, ngành, sớm cụ thể hóa các cơ chế về đặt hàng nghiên cứu từ doanh nghiệp, đồng tài trợ thử nghiệm công nghệ, định giá công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới công nghệ.
Nhà khoa học và viện nghiên cứu cần tiến từ nghiên cứu đúng sang nghiên cứu có khả năng đi vào thị trường. Một kết quả nghiên cứu càng gần bài toán sản xuất, càng rõ điều kiện triển khai, càng được bảo hộ sở hữu trí tuệ, càng có khả năng thử nghiệm và đóng gói thương mại, thì càng có cơ hội tạo ra giá trị lớn.
Doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ “mua thiết bị” sang “đầu tư năng lực công nghệ”; từ “ứng dụng công nghệ khi bị bắt buộc” sang “đổi mới sáng tạo để tạo lợi thế cạnh tranh”; từ “làm một mình” sang “hợp tác với nhà khoa học, viện nghiên cứu, chuyên gia và tổ chức hỗ trợ”.
Anh Quân nhấn mạnh, một điểm nữa không thể thiếu là cơ chế tài chính và sở hữu trí tuệ cho thương mại hóa. Cần các mô hình linh hoạt như đồng tài trợ pilot, cho thuê công nghệ, trả phí theo kết quả, chia sẻ doanh thu, hợp tác đầu tư, kết nối quỹ đầu tư, ngân hàng và chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo của Nhà nước. Đồng thời, cần hợp đồng mẫu, cơ chế định giá công nghệ, quy định rõ quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền phát triển tiếp, quyền thương mại hóa và tỷ lệ phân chia lợi ích.
Theo anh Quân, muốn thương mại hóa thực chất thì phải đo bằng kết quả thực chất về số doanh nghiệp được khảo sát nhu cầu, số công nghệ được kết nối đúng bài toán, số dự án thử nghiệm, số hợp đồng chuyển giao, số sản phẩm mới ra thị trường, số chi phí được tiết giảm, số doanh thu mới được tạo ra, số doanh nghiệp tăng năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.
Hiện thực hóa liên kết, thương mại hóa đổi mới sáng tạo
Trong khuôn khổ chương trình, lễ ký kết hợp tác giữa Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và HTIC đã chính thức diễn ra, hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học từ phòng thí nghiệm vào đời sống sản xuất.
Theo đó, hai bên sẽ phối hợp tổ chức định kỳ các hoạt động tạo môi trường thúc đẩy liên kết giữa doanh nhân, doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, chuyên gia và tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu về nhu cầu công nghệ của hội viên Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam; xây dựng danh mục công nghệ, giải pháp, chuyên gia và nhóm nghiên cứu có khả năng hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.
Đặc biệt, thúc đẩy các dự án cụ thể về thử nghiệm, ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới, đào tạo nguồn nhân lực công nghệ và triển khai các mô hình đổi mới sáng tạo.
Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam hiện có mạng lưới tại 34/34 tỉnh, thành phố, 2 tập đoàn kinh tế, 16 câu lạc bộ trực thuộc, với hơn 21.000 hội viên. Các doanh nghiệp hội viên tạo doanh thu hằng năm hơn 40 tỉ USD. Đây không chỉ là mạng lưới doanh nhân, còn là mạng lưới về thị trường, bài toán, thử nghiệm và triển khai các dự án thử nghiệm ở nhiều ngành, địa phương...
Bên cạnh đó, hai bên sẽ phối hợp tìm kiếm, kết nối các nguồn lực tài chính, chuyên gia, cố vấn, quỹ đầu tư và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo nhằm đồng hành cùng các doanh nghiệp, dự án có tiềm năng phát triển.
Tăng cường truyền thông, vinh danh và lan tỏa các mô hình hợp tác hiệu quả giữa nhà khoa học với doanh nghiệp, các doanh nhân trẻ tiên phong trong ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Cũng trong chương trình, Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao đã ký kết hợp tác chiến lược với Công ty TNHH Quy Nhon Scitech - doanh nghiệp hội viên của Hội nhằm thúc đẩy hoạt động kết nối, ứng dụng, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ tại khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên.
Hai bên sẽ phối hợp triển khai các chương trình, dự án và mô hình chuyển giao công nghệ trong các lĩnh vực ưu tiên như phát triển dược liệu, chế biến sâu nông sản, bảo quản và nâng cao chất lượng trái cây xuất khẩu, vật liệu xây dựng mới, vật liệu xanh, vật liệu tái chế và các giải pháp giảm phát thải trong sản xuất.
Quy Nhon Scitech sẽ đóng vai trò đầu mối phối hợp triển khai các hoạt động kết nối, ứng dụng và chuyển giao công nghệ của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tại khu vực Nam Trung Bộ – Tây Nguyên; góp phần đưa các kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ vào thực tiễn sản xuất kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp địa phương nâng cao giá trị sản phẩm, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
