Theo Cục Hải quan, việc triển khai mô hình thông quan tập trung được xây dựng trên nền tảng hệ thống VNACCS/VCIS đã vận hành ổn định hơn 10 năm qua. Tuy nhiên, trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế ngày càng gia tăng về quy mô và độ phức tạp, cùng yêu cầu tinh gọn bộ máy, cắt giảm thủ tục hành chính và chuyển đổi số mạnh mẽ theo các nghị quyết của Bộ Chính trị, ngành Hải quan cho rằng cần tiếp tục đổi mới phương thức quản lý theo hướng tập trung và hiện đại hơn.
Thời gian qua, Cục Hải quan đã xây dựng Đề án thông quan tập trung và sau quá trình hoàn thiện, đánh giá điều kiện pháp lý cũng như hạ tầng triển khai, cơ quan này quyết định lựa chọn Chi cục Hải quan khu vực III để thí điểm mô hình mới.
Điểm thay đổi lớn nhất của mô hình thông quan tập trung là việc tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ hải quan sẽ được thực hiện tập trung tại một đầu mối là Đội Thông quan, thay vì xử lý phân tán tại nhiều đơn vị hải quan cửa khẩu và ngoài cửa khẩu như hiện nay. Theo Cục Hải quan, cách làm này giúp tăng tính chuyên sâu trong xử lý nghiệp vụ, phù hợp xu hướng tinh gọn bộ máy và hiện đại hóa quản lý.
Cục Hải quan cho biết, thủ tục hải quan theo mô hình mới sẽ được triển khai theo nguyên tắc “xuôi chiều”, tức thủ tục kết thúc ở đơn vị nào thì đơn vị đó xử lý toàn bộ các khâu phát sinh. Đồng thời, việc xử lý hồ sơ sẽ theo hướng phi giấy tờ, hạn chế tối đa tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp và công chức hải quan nhằm giảm nguy cơ tiêu cực, phiền hà và sách nhiễu. Công tác quản lý cũng sẽ chuyển mạnh từ kiểm tra trong thông quan sang kiểm tra sau thông quan.
Để phục vụ mô hình mới, Cục Hải quan cũng đã ban hành các quyết định sửa đổi quy định liên quan đến tổ chức bộ máy của Đội Thông quan tập trung thuộc Chi cục Hải quan khu vực III. Đội Thông quan sẽ có chức năng trực tiếp thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, thực hiện các chính sách thuế, quản lý rủi ro, xử lý vi phạm hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.
Chi cục Hải quan khu vực III được giao chủ trì triển khai thí điểm, bao gồm việc bố trí nhân sự, chuẩn bị cơ sở vật chất, cấu hình hệ thống xử lý dữ liệu, tổ chức tập huấn cho cán bộ công chức và thông báo kế hoạch triển khai tới cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn. Đồng thời, đơn vị này cũng phải xây dựng cơ chế hỗ trợ người sử dụng và xử lý các công việc tồn đọng trước khi chính thức vận hành mô hình mới.
Cục Hải quan cho rằng việc triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung là bước đi quan trọng trong tiến trình cải cách và hiện đại hóa ngành Hải quan; đồng thời kỳ vọng sẽ giúp giảm thời gian và chi phí thủ tục cho doanh nghiệp, tạo thuận lợi thương mại và góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.
