Tái hiện pháo đài quân sự của phong trào Cần Vương

TPO - Khu căn cứ khởi nghĩa Ba Đình (Thanh Hóa) là địa danh ghi dấu cuộc đấu tranh kiên cường của văn thân, nghĩa quân yêu nước trong phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX. Trải qua 140 năm, những dấu tích về một "pháo đài" quân sự kháng chiến đặc biệt vẫn được gìn giữ, phục dựng, bảo tồn.

Video: Cận cảnh nơi ghi dấu phong trào Cần Vương ở Thanh Hóa.
tp-1.jpg
Di tích lịch sử văn hóa quốc gia căn cứ khởi nghĩa Ba Đình ở xã Ba Đình, tỉnh Thanh Hóa là “pháo đài” quân sự lớn, được xây dựng trong cuộc khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887) chống thực dân Pháp xâm lược.
tp-2.jpg
Trải qua 140 năm, khu căn cứ Ba Đình đang được bảo tồn, tôn tạo lại nhằm lưu giữ, phát huy giá trị lịch sử về cuộc khởi nghĩa hào hùng của dân tộc. Dự án có quy mô xây dựng trên phần diện tích 1,6 ha với tổng mức hơn 95 tỷ đồng. Đầu tư tôn tạo các hạng mục như đền thờ các thủ lĩnh và nghĩa quân Ba Đình, tả vu, hữu vu, phù điêu, nghi môn nội, cầu vào trung tâm khu căn cứ, cổng trụ, hào lũy (phỏng dựng một đoạn hào lũy phía trước khu căn cứ), am hóa vàng, sân, đường nội bộ, tường rào và hạ tầng kỹ thuật.
tp-3.jpg
Theo tài liệu lịch sử, căn cứ Ba Đình được xây dựng trên địa bàn 3 làng: Mỹ Khê, Mậu Thịnh và Thượng Thọ. Trước đây, mỗi làng đều có một cái đình rất lớn nên gọi vùng đất này là Ba Đình. Ngày 13/7/1885, sau khi Pháp chiếm Kinh thành Huế, vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương kêu gọi sĩ phu và nhân dân cả nước đứng lên giúp vua đánh giặc, cứu nước. Tại Thanh Hóa, phong trào Cần vương do các văn thân, tướng lĩnh yêu nước như Phạm Bành và Đinh Công Tráng trực tiếp lãnh đạo, thu hút đông đảo quần chúng nhân dân tham gia, hình thành nên hệ thống các làng xã chiến đấu.
tp-4.jpg
Ba Đình đã đi vào lịch sử như dấu son chói lọi, góp phần hun đúc lòng yêu nước và khát vọng tự do của người Việt. Trong quần thể dự án bảo tồn, tôn tạo di tích này, nổi bật là nhà tiền bái có quy mô 7 gian thông, với hành lang 3 bên và 6 hàng cột.
tp-23.jpg
tp-25.jpg
tp-20.jpg
Công trình được thiết kế theo hình thức chồng diêm 2 tầng, 8 mái, mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống. Bốn đầu mái được uốn cong với hình tượng con rồng và con nghê, tạo điểm nhấn cho tổng thể công trình.
tp-13.jpg
Không gian bên trong khu thờ tự tại Di tích Khu căn cứ khởi nghĩa Ba Đình được bài trí trang nghiêm, nổi bật với hệ thống cột gỗ lim, hoành phi và các mảng chạm khắc, sơn son thếp vàng. Các công trình được phục dựng, tôn tạo theo hình thức kiến trúc truyền thống, tạo nên không gian vừa trang nghiêm, vừa hài hòa với cảnh quan của khu căn cứ.
tp-31.jpg
tp-33.jpg
tp-29.jpg
Các chi tiết chạm khắc, hoa văn tứ linh được thể hiện công phu trong không gian nhà thờ chính.
tp-7.jpg
Bên trong khu hậu cung có đặt bức tượng đồng của Đinh Công Tráng - người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Ba Đình. Theo lãnh đạo địa phương, Khởi nghĩa Ba Đình là niềm tự hào lớn lao không chỉ của xã mà của cả tỉnh Thanh Hóa. Đây không chỉ là việc bảo tồn, tôn tạo khu căn cứ mà còn là gìn giữ ký ức, hồn cốt lịch sử cho thế hệ hôm nay và mai sau.
tp-17.jpg
Tại khu di tích, câu chuyện về cuộc khởi nghĩa cũng được tái hiện qua hai bức phù điêu bằng đá khổ lớn. Các nghệ nhân đã phục dựng hình ảnh quá trình nghĩa quân chuẩn bị kháng chiến cũng như những diễn biến trong quá trình chiến đấu.
tp-18.jpg
Hình ảnh phù điêu đã phần nào giúp người xem hình dung rõ hơn về cuộc chiến đấu của nghĩa quân Ba Đình.
tp-27.jpg
Cùng với các công trình kiến trúc, hệ thống hào lũy, chông tre, rọ tre - những yếu tố gắn với căn cứ của nghĩa quân, cũng được phục dựng trong khu di tích. Đại diện Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và nông thôn tỉnh Thanh Hóa cho biết đến nay dự án đã cơ bản hoàn thiện để bàn giao, kịp phục vụ cho lễ kỷ niệm 140 năm Khởi nghĩa Ba Đình sẽ diễn ra vào tháng 11.
tp-28.jpg
Sọt rơm trộn bùn với nhiều lỗ châu mai, cọc tre làm bãi chông dưới chân thành được tái hiện rõ.
tp-5.jpg
Hai khẩu đại bác đúc bằng gang được phục dựng đặt trước cổng vào công trình, bổ sung vào không gian trưng bày ngoài trời. Những dấu tích này góp phần tái hiện không gian phòng thủ của căn cứ Ba Đình, nơi nghĩa quân từng dựa vào địa hình và hệ thống công sự để tổ chức chiến đấu. Từ một căn cứ kháng chiến của phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX, Ba Đình hôm nay trở thành không gian lưu giữ ký ức lịch sử của một thời kỳ đấu tranh chống thực dân Pháp.