Trung Quốc không còn là thị trường dễ tính
Tại cuộc họp báo thường kỳ chiều 6/1, ông Nguyễn Quang Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) - nhận định, năm 2025 là một năm “nhiều khó khăn nhưng cũng rất nhiều nỗ lực”, trong đó xuất khẩu nông sản, đặc biệt là nhóm rau quả, đạt kỷ lục 8,6 tỷ USD, đóng góp đáng kể cho tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Tuy nhiên, theo ông Hiếu, bước sang giai đoạn tới, cách làm cần chuyển trọng tâm. Mở cửa thị trường vẫn là một động lực quan trọng, nhưng dư địa sẽ không còn nhiều như trước khi các thị trường lớn ngày càng siết chặt rào cản kỹ thuật, nhất là những quy định liên quan đến an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Công tác đàm phán sẽ được đẩy theo hướng mở rộng lựa chọn cho nhà xuất khẩu, không chỉ mở thêm mặt hàng, mà tận dụng các kết quả đã đạt được để thúc đẩy thủ tục công nhận lẫn nhau.
“Doanh nghiệp và hiệp hội cần vào cuộc từ sớm trong quá trình đàm phán, thay vì chờ mở cửa rồi mới cuống cuồng đáp ứng, để tránh tình trạng mất nhịp, bỏ lỡ cơ hội trong giai đoạn đầu”, ông Hiếu nhấn mạnh.
Riêng với ngành rau quả, năm 2025 sầu riêng tiếp tục là mặt hàng chủ lực khi kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 4,2 tỷ USD. Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho rằng thị trường Trung Quốc không còn là “thị trường dễ tính”. Khi tầng lớp trung lưu Trung Quốc mở rộng, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và an toàn thực phẩm, việc cơ quan chức năng nước này bổ sung các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng là xu thế tất yếu.
Ông Hiếu khẳng định rằng, năm 2026, sầu riêng vẫn tiếp tục là mặt hàng đóng góp lớn, đặc biệt sầu riêng Việt Nam có khả năng "soán ngôi" số 1 sầu riêng Thái Lan tại thị trường Trung Quốc.
Song, ông Hiếu cho rằng, vấn đề này cần được nhìn nhận thận trọng. “Vượt về kim ngạch trong một thời điểm là có thể, nhưng vượt một cách bền vững còn phụ thuộc vào những yếu tố căn cơ hơn như chất lượng, nhận thức về sử dụng vật tư nông nghiệp ở một bộ phận người dân... Nếu không kiểm soát tốt ngay từ khâu trồng trọt, những vi phạm lặp lại có thể khiến phía nhập khẩu siết chặt kiểm soát, tác động không chỉ tới một doanh nghiệp mà tới cả vùng trồng và toàn chuỗi”, ông Hiếu cảnh báo.
Thận trọng mục tiêu, chuyển sang nâng giá trị
Ông Phùng Đức Tiến - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường - đánh giá, dù xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 đạt hơn 70 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước, nhưng tăng trưởng chưa đồng đều. Một số nhóm hàng như cà phê, hạt điều, hồ tiêu, rau quả tăng mạnh về giá trị, trong khi gạo, cao su, chè chịu áp lực giảm; chi phí logistics và tuân thủ tiêu chuẩn tiếp tục bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, mục tiêu năm 2026 được thiết kế theo hướng thận trọng hơn, với kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản dự kiến đạt 73-74 tỷ USD, tăng khoảng 3-4 tỷ USD so với năm 2025. Trong đó, nông sản khoảng 40 tỷ USD, thủy sản khoảng 12 tỷ USD, lâm sản và đồ gỗ khoảng 18,8 tỷ USD.
“Điểm nhấn của mục tiêu này không nằm ở mức tăng tuyệt đối, mà ở tăng trưởng có chọn lọc: không chạy theo sản lượng, mà chuyển mạnh sang nâng giá trị gia tăng, chuẩn hóa sản xuất và mở rộng phân khúc thị trường”, ông Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.
Để hiện thực hóa mục tiêu, lãnh đạo Bộ NN&MT cho biết ngành sẽ tiếp tục tổ chức lại sản xuất theo chuỗi vùng nguyên liệu - tiêu chuẩn - chế biến - logistics - thị trường, chuẩn hóa vùng trồng, vùng nuôi theo yêu cầu từng thị trường; mở rộng mã số vùng trồng nhưng đi kèm với quản lý chặt truy xuất nguồn gốc và chất lượng đầu vào.
“Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là điều kiện tiên quyết để nông nghiệp Việt Nam bước sang giai đoạn tăng trưởng mới”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khẳng định.
