Sau phiên họp thứ nhất, hội đồng Giải thưởng Khoa học Công nghệ Quả Cầu Vàng 2026 đã lựa chọn, công bố 17 ứng viên tiêu biểu. Tại phiên họp thứ hai, hội đồng tiếp tục đánh giá, lựa chọn ứng viên trên cơ sở kết quả phiên họp trước và rà soát thành tích sau khi thông tin được công khai trên các phương tiện truyền thông.
Phiên họp tập trung rà soát hồ sơ theo từng lĩnh vực, đánh giá chất lượng nghiên cứu, khả năng ứng dụng và mức độ đáp ứng các tiêu chí, hướng tới lựa chọn 10 gương mặt xuất sắc nhất. Hội đồng đề cao tính công tâm, minh bạch và tuân thủ quy chế trong quá trình xét chọn.
Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức từ năm 2003, nhằm phát hiện, tôn vinh những tài năng trẻ có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Năm 2026, Giải thưởng Quả Cầu Vàng xét chọn ứng viên ở 10 lĩnh vực, gồm: công nghệ số; công nghệ mạng di động thế hệ sau, an ninh mạng và lượng tử; robot và tự động hóa; y sinh, dược và sinh học ứng dụng; năng lượng và vật liệu tiên tiến; chip bán dẫn; môi trường và phát triển bền vững; biển, đại dương và lòng đất; hàng không và vũ trụ; đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
Đáng chú ý, cơ cấu giải thưởng năm nay có sự mở rộng với 4 lĩnh vực lần đầu được đưa vào xét chọn, gồm công nghệ chip bán dẫn; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Việc bổ sung các lĩnh vực này góp phần mở rộng phạm vi tôn vinh tài năng trẻ, gắn với những ngành công nghệ có vai trò quan trọng trong phát triển khoa học và công nghệ.
Đánh giá về các hồ sơ ứng viên thuộc các lĩnh vực mới được đưa vào xét giải năm nay, hội đồng xét chọn cho biết, lĩnh vực hàng không vũ trụ có 4 hồ sơ, lĩnh vực đường sắt có 2 hồ sơ, trong đó 1 hồ sơ không đúng lĩnh vực đăng ký, nên chỉ còn 1 ứng viên phù hợp.
Do đặc thù nghiên cứu đa ngành, việc yêu cầu một ứng viên có sản phẩm hoàn chỉnh, đáp ứng đầy đủ các thành phần của một hệ thống hàng không vũ trụ hoặc đường sắt là khó khăn. Vì vậy, các thành viên hội đồng thống nhất phương pháp tính điểm nhằm phản ánh sát nhất mức độ đóng góp của từng ứng viên.
Với lĩnh vực hàng không vũ trụ, hội đồng xem xét cả số lượng công bố khoa học, các công trình liên quan trực tiếp đến chuyên ngành và thành tích của ứng viên trong nghiên cứu, ứng dụng, sở hữu trí tuệ.
Một trong những nội dung được hội đồng chú trọng tại phiên họp là kiểm định kỹ hồ sơ, đặc biệt rà soát các thông tin phản ánh liên quan đến liêm chính khoa học. Thông qua kiểm tra, đối chiếu, các thành viên hội đồng có cơ sở để xác định mức độ liên quan của thông tin đối với từng ứng viên, tránh đánh giá hồ sơ chỉ dựa trên những bình luận chưa có kết luận chính thức.
Việc rà soát được đặt trong yêu cầu tăng cường liêm chính khoa học, phòng ngừa xung đột lợi ích theo quy định của giải thưởng. Các quy định về liêm chính khoa học, phạm vi và thẩm quyền xử lý vi phạm, thu hồi Giải thưởng được bổ sung, làm rõ, tạo cơ sở bảo đảm tính khách quan, công bằng và minh bạch trong quá trình xét chọn, đồng thời giữ vững uy tín và giá trị của giải thưởng.
Cũng trong chiều 21/10, hội đồng Giải thưởng Nữ sinh Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2026 cũng có buổi họp để chọn ra 20 gương mặt xuất sắc nhất. Giải thưởng Nữ sinh KHCN Việt Nam cũng được tổ chức thường niên nhằm mục đích tôn vinh các nữ sinh viên tiêu biểu có thành tích xuất sắc trong học tập, nghiên cứu, sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ, tích cực tham gia các hoạt động vì cộng đồng. Đây cũng là dịp tạo động lực, khuyến khích và xây dựng nguồn cán bộ nữ trẻ, chất lượng cao về khoa học công nghệ trong bối cảnh hiện nay.
