Không bục giảng, không giáo trình khô khan, lớp học được mở ngay tại xã Tiểu Cần (Vĩnh Long). Ở đó, những thầy giáo, cô giáo, kỹ sư nông nghiệp mang màu áo xanh tình nguyện tới từ Đại học Trà Vinh (tỉnh Vĩnh Long). Họ kiên trì "bắt bệnh" cho đất, truyền nghề cho nông dân với khát vọng đưa nông nghiệp Việt Nam đi xa.
'Sao dừa nhà tôi rải phân mà trái vẫn nhỏ xíu?'
“Dừa nhà tôi lúc này rẻ, người ta mua có 20.000 đồng một chục (12 trái), trái cũng không được sai. Tôi cũng rải phân hóa học đều đều, sao trái nó vẫn nhỏ xíu. Hay do tôi trồng dày quá, mỗi cây cách nhau có 6 - 7 mét?” - câu hỏi mộc mạc, có phần rụt rè của bà Dương Thị Mỹ Hằng (ấp Đại Mong, xã Tiểu Cần), đã phá vỡ sự im lặng ban đầu của buổi tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật được mở tại xã.
Trong căn phòng họp nhỏ tại trụ sở MTTQ xã Tiểu Cần, hơn 30 bà con nông dân và các bạn đoàn viên, thanh niên địa phương chăm chú lắng nghe thầy cô, sinh viên chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức sản xuất nông nghiệp.
Không riêng gì bà Hằng, nhiều bà con ở Tiểu Cần cũng đang đối mặt với bài toán tương tự. Đất ở đây đa phần nhiễm phèn, mặn. Nông dân quanh năm cần mẫn “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, nhưng thu nhập bấp bênh vì thiếu kiến thức khoa học kỹ thuật, chủ yếu canh tác theo thói quen và kinh nghiệm truyền miệng.
Anh Trần Văn Thừa - Bí thư Chi đoàn ấp Nhứt Trung (xã Tiểu Cần) cho biết, thanh niên ở lại địa phương đã có chí làm ăn, nhiều bạn muốn khởi nghiệp, làm giàu từ mảnh vườn nhà, nuôi thêm con ếch, con lươn, con dê… Tuy nhiên, theo anh Thừa, nhiều thanh niên, bà con nông dân nơi đây còn thiếu kinh nghiệm, kiến thức chăn nuôi, phòng bệnh. Do đó, các hộ còn sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, rủi ro dịch bệnh cao.
Thấu hiểu những khó khăn, trăn trở ấy, một đội hình sinh viên tình nguyện Mùa hè xanh Đại học Trà Vinh gồm 22 thành viên đã phối hợp với giảng viên nông nghiệp trong trường mở ngay các lớp tập huấn kỹ thuật trồng trọt (dừa, chanh), chăn nuôi (lươn, ếch). Đây đều là những mô hình kinh tế nông hộ phổ biến tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, phù hợp với mọi gia đình.
Thay đổi tư duy canh tác
Lắng nghe câu chuyện của bà Dương Thị Mỹ Hằng và nhiều nông dân khác, giảng viên nông nghiệp của ĐH Trà Vinh tham gia lớp chuyển giao giải thích cặn kẽ đặc tính, quá trình sinh trưởng của dừa, nguyên nhân khiến dừa ít trái.
Dừa ít trái có thể do mật độ trồng cây quá dày (6-7m), khiến cây thiếu ánh sáng, cạnh tranh dinh dưỡng với nhau, nên trồng dừa cần khoảng cách lý tưởng từ 8-9m/cây. Thêm vào đó, việc lạm dụng phân hóa học mà bỏ quên các biện pháp phòng trừ sâu bệnh như rệp sáp, bọ cánh cứng, cũng khiến cây dừa suy kiệt.
“Nghe các thầy phân tích vậy thấy đúng quá. Trước nay cứ nghĩ rải phân nhiều là tốt, đâu biết trồng dày quá cây lại ngộp. Đợt này về tôi phải tỉa bớt cây theo lời thầy và không xịt thuốc, bón phân bừa bãi nữa”, bà Dương Thị Mỹ Hằng nói.
Tại lớp học đặc biệt ấy, những kiến thức khô khan trên giảng đường đã được các "kỹ sư áo xanh" chuyển hóa thành những câu chuyện đời thường, dễ hiểu, dễ làm.
Bạn Thạch Đình Huy - Đội trưởng đội hình Mùa hè xanh ĐH Trà Vinh về tình nguyện tại xã Tiểu Cần cho biết, đội không chỉ hướng dẫn lý thuyết, mà còn cùng bà con ra tận vườn 'bắt bệnh' cho cây. "Từ kỹ thuật ươm giống, ghép cành, đến cách cắt tỉa tạo tán, bón phân đón hoa, hay cách nhận biết các loại sâu bệnh hại... đều cố gắng truyền đạt một cách tỉ mỉ, dễ hiểu, dễ làm và trực tiếp làm để bà con xem", bạn Huy nói.
Không chỉ dừng lại ở trồng trọt, lớp học còn mở rộng sang các kỹ thuật chăn nuôi lươn, ếch. Đây là hướng đi mới, phù hợp với xu hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thích ứng với biến đổi khí hậu tại vùng đất phèn mặn này.
Khát vọng đưa nông nghiệp vươn xa
Sau những ngày tham gia hè tình nguyện tại xã Tiểu Cần, bạn Lê Đình Hoàng Vy - sinh viên năm nhất ngành Bảo vệ Thực vật (ĐH Trà Vinh) đã có những thay đổi, chuyển biến về tư duy, cách nghĩ, cách làm và định hướng nghề nghiệp.
“Gia đình em kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật. Ban đầu, em học ngành này chỉ với mục đích lấy bằng để về nhà tiếp tục nối nghiệp bố mẹ. Thế nhưng, khi bước chân về những vùng quê để làm tình nguyện, chứng kiến những giọt mồ hôi của bà con đổ xuống mảnh đất phèn chua mà cây trái vẫn èo uột, em đã phải nghĩ lại, nhận ra bà con mình cần nhiều hơn thế", Vy chia sẻ thêm.
Nữ sinh nhận ra, nông dân mình cần những loại cây chuyên biệt, có khả năng thích ứng với vùng đất phèn mặn khắc nghiệt. Do đó, cô muốn học hỏi nhiều hơn nữa để có thể tạo ra những giống cây mới, những loại thuốc sinh học an toàn, giúp cây trái sum suê, mang lại giá trị kinh tế cao hơn, để nông dân bớt khổ.
Hơn thế nữa, từ mảnh vườn quê nghèo Tiểu Cần, cô sinh viên nhỏ bé đã nhen nhóm một khát vọng lớn lao: “Em muốn đóng góp sức mình để đổi mới sáng tạo, phát triển nông thôn, muốn đưa nông nghiệp Việt Nam đi ra xa hơn nữa”.
