Gen Z Trung Quốc nuôi búp bê như con gây tranh cãi

Tranh cãi tổ chức sinh nhật cho búp bê

Theo SCMP, Trung Quốc đang chứng kiến ngày càng nhiều phụ nữ trẻ theo đuổi việc “làm mẹ không đau đớn” bằng cách nuôi búp bê như con. Họ sẵn sàng chi tiền để tổ chức sinh nhật cho “con”, mua quần áo đắt tiền và thậm chí đưa búp bê đi du lịch.

Xu hướng này thu hút sự chú ý vào tháng 10/2023, khi một phụ nữ mang búp bê bằng bông của mình tới một chuỗi nhà hàng lẩu nổi tiếng ở Trung Quốc và cáo buộc nhân viên “phân biệt đối xử”.

Trên trang cá nhân, cô gái kể rằng mình đã yêu cầu ghế em bé cho búp bê, nhưng chỉ nhận lại sự ngạc nhiên và bối rối từ nhân viên.

Cô than phiền rằng dù thương hiệu lẩu này nổi tiếng với dịch vụ hàng đầu, nhưng trong lần đó, nhân viên đã bỏ sót món ăn, không châm thêm nước và liên tục từ chối hát bài chúc mừng sinh nhật cho búp bê.

Bài đăng sau đó thổi bùng tranh cãi, nhanh chóng lan rộng thành cuộc tranh luận về việc có nên tổ chức sinh nhật cho búp bê hay không.

Nhiều người chỉ trích cô gái tìm cớ gây sự, thậm chí cho rằng cô “bị điên” khi yêu cầu tổ chức sinh nhật cho búp bê. Họ cũng bày tỏ thương cảm trước tình cảnh khó xử và bất lực của nhân viên nhà hàng lẩu.

Tuy nhiên, cộng đồng yêu thích búp bê đã lên tiếng bênh vực chủ bài đăng: “Chúng tôi chỉ đang làm điều mình yêu thích”, “Chúng tôi không làm hại ai, cũng không vi phạm quy định nào. Tại sao chúng tôi lại bị phán xét vì điều đó?”…

Quay ngược thời gian về năm 2015, việc người hâm mộ EXO (nhóm nhạc thần tượng Hàn Quốc) mang theo búp bê được tạo hình theo thành viên Chen (Kim Jong-dae) tới các buổi hòa nhạc đã châm ngòi cho làn sóng búp bê thần tượng do fan tự làm trên khắp châu Á. Trào lưu này sau đó phát triển thành một thị trường ngách tại Trung Quốc.

Đến năm 2018, búp bê bông được chia thành hai loại: “có nguyên mẫu” và “không nguyên mẫu”.

Búp bê có nguyên mẫu được tạo hình dựa trên những nhân vật ngoài đời thực như người nổi tiếng hoặc nhân vật anime. Trong khi đó, búp bê không nguyên mẫu là sản phẩm sáng tạo gốc của nhà thiết kế, không dựa trên bất kỳ nhân vật thật hay hư cấu nào.

Nuôi búp bê như con

Trong cộng đồng búp bê, người mua và chăm sóc món đồ chơi này thường tự gọi mình là “mẹ búp bê” hoặc “mama”.

Không dừng lại ở đó, họ gọi khoảng thời gian chờ đợi búp bê đặt mua được giao đến là “thai kỳ”. Việc nhận được búp bê từ đơn vị giao hàng thường chỉ là khởi đầu cho hành trình “nuôi dưỡng búp bê”.

Những “bà mẹ búp bê”, chủ yếu là các cô gái thuộc thế hệ Gen Z, sau đó sẽ tỉ mỉ lựa chọn trang phục, trang điểm, tạo kiểu tóc bằng tóc giả, thậm chí quay video hoặc chụp ảnh cho búp bê của mình. Một số người còn đưa búp bê ra ngoài tắm nắng và ngắm cảnh.

Giá một con búp bê bông cơ bản dao động từ 40–100 nhân dân tệ (6–15 USD), không quá đắt. Tuy nhiên, thứ thực sự “ngốn tiền” là phụ kiện. Nhiều “bà mẹ búp bê” chi hàng nghìn nhân dân tệ cho quần áo, tóc giả, giày dép và đạo cụ cho “con” của mình.

Theo báo cáo năm 2021 do nền tảng thương mại điện tử Weidian công bố, 85% người được khảo sát cho biết họ mua búp bê vì vẻ ngoài dễ thương và cảm giác an ủi mà chúng mang lại. 58% cho rằng sự gắn bó về mặt tình cảm là lý do chính.

“Búp bê sẽ ấm lên sau khi bạn ôm nó trong thời gian dài. Nó thậm chí còn bắt đầu có mùi giống tôi. Sự sống không đến từ búp bê, mà đến từ tình yêu bạn dành cho nó”, Lin Ke, sinh viên năm cuối đại học, người sở hữu 15 búp bê bông và từng chi 500 nhân dân tệ (70 USD) để đặt làm riêng một con, chia sẻ.

Sun Xingxing, người từng chi hơn 700 nhân dân tệ (100 USD) cho 3 búp bê được tạo hình theo các thành viên nhóm nhạc thần tượng Trung Quốc mà cô yêu thích, cho biết: “Thần tượng dường như nằm ngoài tầm với đối với người bình thường. Nhưng với búp bê trông giống thần tượng mà tôi yêu mến, tôi có thể nhìn thấy và chạm vào họ mỗi ngày. Đó là niềm hạnh phúc rất thật”.

Thị trường ăn nên làm ra

Theo Jiemian News, thị trường búp bê bông tại Trung Quốc đạt quy mô hơn 10 tỷ nhân dân tệ (1,4 tỷ USD) vào năm 2023, với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm 11% trong giai đoạn 2016–2023.

Thị trường này được dự báo sẽ vượt 15 tỷ nhân dân tệ (2,2 tỷ USD) vào năm 2025, với trung bình mỗi người tiêu dùng sở hữu 8,73 con búp bê.

Thị trường phụ kiện, bao gồm quần áo và đạo cụ, thậm chí phát triển tới mức có giá trị gấp 3 lần thị trường búp bê.

Đối với nhiều người trẻ, búp bê mang lại cảm giác “làm cha mẹ không đau đớn”, giúp thỏa mãn nhu cầu cảm xúc thông qua trải nghiệm chăm sóc “con cái”.

“Tôi đối xử với búp bê của mình như con. Hầu hết những người sưu tập đều như vậy. Tôi thậm chí còn chụp ảnh búp bê ở nhà, dù bình thường tôi rất ghét bị chụp ảnh”, một người đam mê chia sẻ.

Đáng chú ý, không ít người bày tỏ sự đồng tình với lối sống này. Cư dân mạng bình luận: “Tôi quyết đoán hơn nhiều khi mua quần áo cho búp bê so với mua cho chính mình. Cuộc sống đầy áp lực, còn búp bê là người bạn mang lại sự an ủi cho tôi. Quần áo tí hon của chúng còn đắt hơn của tôi”.

Bên cạnh đó, cũng có những ý kiến tỏ ra quan ngại khi người trẻ dường như ngày càng đắm chìm vào những thứ vô tri, thay vì xây dựng các mối quan hệ và giá trị tình cảm chân thật hơn trong đời sống thực. Họ chỉ ra xu hướng nuôi búp bê phản ánh vấn nạn ngại kết hôn, ngại sinh con của người trẻ.