Từ giảng đường đến khát vọng thương hiệu Việt
Trần Tài (SN 1991) - Giám đốc Công ty TNHH Nấm sinh học Việt Nam (Vinabiomush), vốn có niềm đam mê mãnh liệt với công nghệ sinh học ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Anh từng theo học chuyên ngành này tại Đại học Công nghiệp TP.HCM, hoàn thành chương trình cao học tại Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQG TP.HCM. Tuy nhiên, anh không chọn con đường nghiên cứu trong phòng thí nghiệm mà khởi nghiệp thực hành những kiến thức được đào tạo, đưa những kết quả nghiên cứu ra thị trường.
“Khởi nghiệp là con đường để đưa công nghệ sinh học bước ra khỏi sách vở, gắn với sản xuất và tạo ra một thương hiệu Việt Nam từ nấm dược liệu”, anh Trần Tài nói.
Anh luôn trăn trở trước nghịch lý là Việt Nam sở hữu điều kiện khí hậu thuận lợi, nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân cao, nhưng các sản phẩm đông trùng hạ thảo chất lượng lại quá ít và chưa thực sự được "định danh Việt Nam" trên bản đồ dược liệu.
Chính câu hỏi đơn giản ấy đã trở thành động lực để anh bắt đầu hành trình khởi nghiệp, tự mình nghiên cứu giống, quy trình trồng hữu cơ và từng bước xây dựng mô hình nấm công nghệ cao chuẩn hóa, bền vững.
Năm 2018, anh thành lập Vinabiomush với mong muốn xây dựng mô hình nấm công nghệ cao, chuẩn hóa và bền vững. Thời gian đầu công ty đặt trụ sở và cửa hàng kinh doanh tại Thủ Đức (TP.HCM). Nhưng sau một thời gian, anh quyết định dịch chuyển toàn bộ mô hình về quê ở thôn Tân Bình, xã Bàu Chinh, Bà Rịa Vũng Tàu (nay thuộc TP.HCM) để có thêm những điều kiện phù hợp hơn làm nông nghiệp công nghệ cao và bền vững.
Theo anh Tài, quyết định chuyển về Tân Bình ban đầu không hề dễ. Mọi thứ gần như phải làm lại từ đầu, thiếu nhân lực chuyên môn, điều kiện sản xuất lại không sẵn như thành phố. Nhưng quê hương lại có một lợi thế rất lớn là đất, không gian, sự gắn bó và khát vọng tạo giá trị cho cộng đồng nơi mình sinh ra.
“Những ngày đầu ở quê, tôi bắt đầu rất giản dị, từ dựng phòng nuôi nhỏ, tự vận hành từng thiết bị, vừa nghiên cứu vừa sản xuất, vừa làm vừa sửa quy trình mỗi ngày. Tôi hay nói vui mình mang cả phòng lab về quê để khởi nghiệp”, anh bộc bạch.
Thiết lập "hệ sinh thái khí hậu nhân tạo"
Anh Trần Tài cho hay, việc nuôi trồng đông trùng hạ thảo không đơn thuần là làm nông nghiệp mà là vận hành một mô hình công nghệ sinh học ứng dụng vào sản xuất thực tế. Anh khẳng định, yếu tố tiên quyết không chỉ là việc "trồng", mà là phải thiết kế được một "hệ sinh thái khí hậu nhân tạo" chuẩn xác.
Tại cơ sở sản xuất của Vinabiomush, các khu vực chức năng được thiết kế tách biệt rõ ràng, từ phòng giống sạch, phòng cấy vô trùng, phòng ươm sợi cho đến khu nuôi quả thể và đóng gói. Toàn bộ hệ thống được kiểm soát nghiêm ngặt các chỉ số môi trường như nhiệt độ theo từng giai đoạn phát triển, độ ẩm tối ưu, khí CO₂ và hệ thống thông gió chuẩn. Đặc biệt, anh sử dụng ánh sáng sinh học để kích thích tạo quả thể và áp dụng quy trình vô trùng khắt khe nhằm loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm bệnh.
“Có thể nói, tôi không chỉ nuôi nấm mà đang vận hành một mô hình công nghệ sinh học ứng dụng trong sản xuất thực tế”, anh Trần Tài nói.
Sản phẩm tâm huyết nhất mà anh Tài đầu tư nghiên cứu là Cordyceps militaris chuẩn quả thể hữu cơ, bởi đây là phần chứa hoạt chất sinh học quan trọng nhất, quyết định chất lượng thực sự của đông trùng hạ thảo.
Để có được những quả thể đẹp với hàm lượng dược chất tốt, anh đã trải qua nhiều năm nghiên cứu tối ưu môi trường dinh dưỡng và kiểm soát giống để tránh thoái hóa.
"Thất bại rất nhiều lần vì chỉ cần sai một thông số nhỏ là cả lứa hỏng", anh Tài chia sẻ về những ngày tháng gian nan điều chỉnh từng chút ánh sáng, khí và nhiệt độ.
Không dừng lại ở sản phẩm khô, với tư duy đổi mới sáng tạo, anh Tài tiếp tục phát triển dòng sản phẩm nước uống Cordywa – nước đông trùng hạ thảo sinh học. Anh mong muốn đưa loại dược liệu cao cấp này trở nên gần gũi, tiện lợi hơn trong đời sống hiện đại thông qua dạng đóng chai, vị dễ uống mà vẫn giữ trọn vẹn tinh chất tự nhiên.
Sự kiên trì của chàng thạc sĩ trẻ đã được đền đáp xứng đáng. Đến nay, công ty đã có 2 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao và 2 sản phẩm đạt OCOP 3 sao, gồm trà từ nấm đông trùng hạ thảo, nấm thực phẩm và nấm dược liệu. Doanh thu hàng năm của công ty đã đạt mức 2,2 tỉ đồng, minh chứng rõ nét cho thấy tri thức khoa học khi được ứng dụng đúng đắn sẽ mang lại những giá trị thiết thực cho sức khỏe cộng đồng và nền nông nghiệp nước nhà.
Bên cạnh đầu tư nghiên cứu, sản xuất phát triển công ty, anh Trần Tài còn tích cực đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhiều bạn trẻ khởi nghiệp; kết nối với nông dân. Anh cũng đã nghiên cứu, đóng gói thành quy trình để trồng nhiều loại nấm dược liệu khác và sẵn sàng chuyển giao cùng hướng dẫn kỹ thuật rõ ràng đối với những người có nhu cầu. Anh còn thành lập câu lạc bộ nấm ăn, nấm dược liệu Việt Nam.
Với hành trình nghiên cứu, khởi nghiệp gây dựng thành công Vinabiomush, chàng thạc sĩ 9x Trần Tài đã nhận được nhiều khen thưởng. Trong đó có giải Nhì cuộc thi Dự án khởi nghiệp Thanh niên nông thôn năm 2025, giải thưởng Lương Định Của năm 2025 do T.Ư Đoàn trao tặng; danh hiệu Công dân trẻ tiêu biểu TPHCM năm 2025 do Thành Đoàn TPHCM trao tặng.
Anh Tài cho rằng, khởi nghiệp nông nghiệp không thể chỉ một doanh nghiệp làm được, mà cần cả cộng đồng cùng phát triển. Việc đóng gói quy trình và chuyển giao giúp nông dân có sinh kế mới; mô hình nấm công nghệ cao lan tỏa; doanh nghiệp có hệ thống liên kết bền vững. "Để chuyển giao được, tôi đã trải qua hàng trăm thử nghiệm, rất nhiều thất bại. Có những lần hỏng toàn bộ vì nhiễm, vì giống thoái hóa, vì sai thông số… Nhưng chính thất bại đó giúp tôi xây dựng được bộ quy trình chuẩn hôm nay."
