Luật sư nói về ranh giới pháp lý của 'giang hồ mạng' nhìn từ vụ Dũng trọc Hà Đông

Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) vừa phối hợp với Công an Hà Nội, Hưng Yên và Hải Phòng đấu tranh, xử lý các nhóm đối tượng chuyên đăng tải video, phim ngắn có nội dung cổ xúy bạo lực, ma túy, đánh bạc và thanh toán kiểu "xã hội đen" trên YouTube, Facebook.

Quá trình điều tra, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã khởi tố vụ án, khởi tố 17 bị can liên quan đến Kênh YouTube "Đời TV" về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông”, Điều 288 Bộ luật Hình sự.

Trong số các đối tượng bị khởi tố có 3 đối tượng cộm cán cầm đầu gồm: Phạm Tiến Mạnh ("Thật Mạnh", SN 1990, Hưng Yên); Nguyễn Văn Dũng ("Dũng trọc Hà Đông", SN 1968, Hà Nội) – đối tượng cộm cán có 2 tiền án; Phạm Huy Tuyền (SN 1987, Hải Phòng).

Thủ đoạn của các đối tượng là lập kênh câu view kiếm tiền. Các đối tượng lập kênh YouTube "Đời TV", thuê ê-kíp sản xuất phim drama bạo lực để tăng tương tác và nổi tiếng.

Theo Bộ Công an, các video đạt hàng triệu lượt xem, gây nhận thức lệch lạc (đặc biệt ở thanh thiếu niên), thúc đẩy hiện tượng "bắt chước" bạo lực, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự và uy tín của các cơ quan, tổ chức.

Liên quan đến vụ án, trao đổi với phóng viên, luật sư Trần Tuấn Anh - Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết, hiện vụ án đang trong quá trình điều tra nên việc xác định trách nhiệm hình sự của từng bị can phải căn cứ vào vai trò, mức độ tham gia và các tài liệu, chứng cứ được cơ quan tiến hành tố tụng thu thập.

Để xác định hành vi của các đối tượng thì cơ quan điều tra cần làm rõ các thông tin nào đã được đăng tải, nội dung đó vi phạm quy định pháp luật không. Đặc biệt, hậu quả là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm.

Theo luật sư Tuấn Anh, người thực hiện tội phạm chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Bên cạnh đó, theo luật sư Tuấn Anh, trong vụ việc có nhiều người cùng tham gia sản xuất và phát tán nội dung trên mạng, trách nhiệm hình sự cũng sẽ được cá thể hóa tương ứng với mức độ tham gia, nhận thức, mục đích và hậu quả của hành vi để xác định trách nhiệm hình sự.

Về mức hình phạt, theo Điều 288 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 30 triệu đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Trường hợp phạm tội có tổ chức, thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng, gây thiệt hại từ 500 triệu đồng trở lên hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội thì có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.

Ngoài ra, áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 20 triệu đến 200 triệu đồng và có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.

Cần làm rõ vai trò của Dũng trọc Hà Đông

Đối với riêng bị can “Dũng trọc Hà Đông”, theo luật sư Tuấn Anh, việc bị khởi tố không đồng nghĩa với việc chắc chắn phải chịu một mức án cụ thể.

Cơ quan tố tụng vẫn phải làm rõ Nguyễn Văn Dũng có tham gia vào việc xây dựng nội dung, sản xuất, chỉ đạo, đăng tải, quản lý kênh hay hưởng lợi từ hoạt động này hay không. Đồng thời xác định vai trò, vị trí, mức độ tham gia, đánh giá đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự…

Chỉ khi có đủ căn cứ thì mới có cơ sở xác định chính xác tội danh, điều khoản áp dụng và mức hình phạt đối với từng bị can.

Theo luật sư Tuấn Anh, thời gian gần đây cơ quan chức năng liên tiếp xử lý một số trường hợp được biết đến trên mạng xã hội với hình ảnh “giang hồ mạng” cho thấy không gian mạng không phải là môi trường đứng ngoài sự điều chỉnh của pháp luật.

Việc một người dù có lượng follower lớn, sử dụng hình ảnh giang hồ hoặc xây dựng các nội dung nhằm thu hút lượt xem không phải là căn cứ để xử lý hình sự. Vấn đề quan trọng là nội dung, phương thức thực hiện, hậu quả và các hành vi phạm tội cụ thể.

Ở góc độ pháp lý, vị luật sư cho rằng việc sử dụng danh tiếng hoặc hình ảnh “giang hồ” để thu hút người xem rồi sản xuất các nội dung cổ xúy bạo lực, tệ nạn hoặc hành vi vi phạm pháp luật cần được nhìn nhận thận trọng, bởi những nội dung này không chỉ tác động đến người trực tiếp thực hiện mà còn có khả năng tạo ra ảnh hưởng tiêu cực đối với cộng đồng, đặc biệt khi được phổ biến rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội.