Một mùa hè biến động chưa từng có
9 trong số 20 CLB Ngoại hạng Anh bước vào mùa giải mới 2026/27 với một nhà cầm quân khác ngồi trên băng ghế chỉ đạo.
Theo thống kê của Opta, chỉ có hai mùa giải trong lịch sử từng chứng kiến nhiều HLV ra mắt tại các đội bóng hàng đầu nước Anh đến vậy, đó là mùa… 1888/89, khi giải vô địch quốc gia lần đầu tiên được tổ chức, và mùa 1946/47, mùa bóng đầu tiên sau Thế chiến thứ hai.
Cả hai đều diễn ra trong những bối cảnh đặc biệt của lịch sử bóng đá Anh, nhưng mức độ xáo trộn của mùa hè năm nay lại không hề mang cảm giác bất thường. Con số 9 sự thay đổi trên ghế huấn luyện cũng là một kỷ lục của bóng đá Anh trong kỷ nguyên Premier League.
Nếu tính thêm hai trường hợp Roberto De Zerbi và Michael Carrick, những người được bổ nhiệm từ tháng 3 và tháng 5, số đội bóng Premier League có HLV cầm quân chưa đầy một năm lên tới 11. Thời gian tại vị trung bình của các HLV Ngoại hạng Anh tính đến thời điểm khởi tranh mùa giải chưa bao giờ thấp như hiện nay.
Mùa giải gần nhất có tình trạng tương tự là 2016/17, khi 10 CLB bước vào mùa mới với HLV cầm quân chưa tròn một năm. Nhưng so với lứa HLV hiện tại, những gương mặt mới của mùa hè năm ấy lại là Antonio Conte, Pep Guardiola, Jurgen Klopp và Jose Mourinho, những người đã hoặc sẽ sớm vô địch Ngoại hạng Anh.
Khi đó Arsene Wenger vẫn còn dẫn dắt Arsenal, đồng nghĩa 5 trong số những tên tuổi lớn nhất lịch sử huấn luyện tại giải Ngoại hạng Anh cùng hiện diện trên đường đua (Sir Alex Ferguson đã giải nghệ 3 năm trước đó).
Ở chiều ngược lại, Mikel Arteta là HLV duy nhất từng vô địch giải Ngoại hạng Anh còn cơ hội bảo vệ danh hiệu khi mùa 2026/27 bắt đầu. Cách đây 2 năm, con số này cũng chỉ là 1, khi đó là Guardiola với bộ sưu tập danh hiệu đồ sộ.
Vì Arteta mới chỉ có một chức vô địch, tổng số danh hiệu Ngoại hạng Anh của các HLV đầu mùa giải năm nay là thấp nhất kể từ khi giải đấu ra đời. Mức thấp trước đó từng được ghi nhận là 3, vào các mùa 1995/96 nhờ Ferguson có 2 và Howard Wilkinson có 1 chức vô địch, và mùa 2019/20 nhờ Guardiola có 2 và Manuel Pellegrini có 1 lần đăng quang.
Người Anh dần vắng bóng, người Tây Ban Nha lên ngôi
Thực trạng này là hệ quả tự nhiên của xu hướng trẻ hóa và giảm kinh nghiệm trong giới HLV. Độ tuổi trung bình của các nhà cầm quân tại giải Ngoại hạng Anh hiện là 46,9, bằng với thời điểm khởi tranh mùa 2024/25 và là mức thấp nhất trong 20 năm qua. Thế nhưng việc trẻ hóa lại không đồng nghĩa với việc mở thêm cơ hội cho các HLV người Anh.
Việc Eddie Howe rời Newcastle khiến mùa 2026/27 chỉ còn 3 HLV người Anh khi giải đấu khởi tranh, bằng với hai mùa giải gần nhất, dù đó là ba gương mặt khác nhau. Năm nay là Carrick, Frank Lampard và Gary O'Neil, còn năm ngoái là Howe, Scott Parker và Graham Potter.
Vị thế của 6 CLB liên quan đến những cái tên này cũng đáng chú ý: hai HLV hiện tại đang dẫn dắt các đội mới thăng hạng, trong khi hai người trong nhóm mùa trước từng gắn bó với những đội sau đó phải xuống hạng. Cơ hội làm việc tại những CLB tương đối ổn định giờ đây đã hiếm hoi với HLV người Anh, chưa nói đến những đội có tham vọng vô địch thực sự.
Nhóm HLV hàng đầu tại giải Ngoại hạng Anh mùa này mang đậm màu sắc Tây Ban Nha. Vùng Gipuzkoa thuộc xứ Basque đang cung cấp cho bóng đá Anh nhiều nhà cầm quân hơn cả chính nước Anh, khi Arsenal, Aston Villa, Chelsea và Liverpool đều được dẫn dắt bởi những người đến từ vùng đất nhỏ bé này của Tây Ban Nha.
Dù đường đua đến ngai vàng còn có Man City - đội bóng đang được dẫn dắt bởi một HLV người Ý (Enzo Maresca), nhưng rất có khả năng ngôi vương sẽ thuộc về một trong 4 nhà cầm quân xứ Basque. Các đội bóng của Mikel Arteta (Arsenal), Xabi Alonso (Chelsea) và Andoni Iraola (Liverpool) đều nằm trong nhóm ứng cử viên vô địch. Chỉ có Aston Villa của Unai Emery là bị đánh giá thấp hơn.
Việc các HLV ngoại quốc thu hẹp cơ hội của đồng nghiệp người Anh thực chất chỉ đang đi theo đúng xu hướng đã diễn ra trên sân cỏ nhiều năm qua. Nếu như mùa 1992/93, chỉ 8,6% số phút thi đấu tại Ngoại hạng Anh thuộc về các cầu thủ đến từ bên ngoài Vương quốc Anh và Ireland, thì con số này ở mùa trước đã lập kỷ lục mới với 69,6%.
Xu hướng đó chỉ khắc họa rõ hơn một thực tế: Premier League đã trở thành một giải đấu mang tính toàn cầu ở mọi cấp độ, từ các cầu thủ, băng ghế huấn luyện, chủ sở hữu CLB cho đến những bộ phận quản lý cấp cao như giám đốc thể thao hay giám đốc điều hành.
Khi nhiệm kỳ của các HLV ngày càng ngắn lại
Tại Premier League, ảnh hưởng ngày càng lớn của các giám đốc thể thao trong những quyết định tuyển dụng đã khiến ranh giới giữa danh xưng "head coach" (HLV trưởng) và "manager" (nhà cầm quân) trở nên mờ nhạt.
Khi được Chelsea bổ nhiệm hồi tháng 1, Liam Rosenior từng bày tỏ sự xúc động và vinh dự lớn lao khi trở thành HLV trưởng của CLB. Chưa đầy 6 tháng sau, khi tiếp quản gần như đúng vị trí ấy, Xabi Alonso cũng nói về niềm tự hào khi trở thành người dẫn dắt đội bóng lớn này. Nếu chỉ tính theo cách các CLB công bố thông tin bổ nhiệm, Ngoại hạng Anh hiện có 14 “head coach” và 6 “manager”, dù bản chất công việc gần như không khác biệt.
Bất kể tấm biển trên cánh cửa văn phòng của Alonso ghi gì, ông có lẽ nên nhìn lại việc Chelsea trao cho mình bản hợp đồng 4 năm, trong khi CLB này chưa từng giữ chân một HLV nào quá hai năm kể từ khi Conte ra đi năm 2018, hay quá 3 năm kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của Mourinho hơn một thập kỷ trước đó.
Rosenior đã phải trả giá cho bài học ấy theo cách khó chấp nhận nhất. Anh ký hợp đồng 6 năm rưỡi với Chelsea, nhưng trước đó CLB này từng để cả Rafael Benitez lẫn Guus Hiddink làm HLV tạm quyền trong thời gian còn dài hơn nhiệm kỳ của Rosenior.
Vì thế, gọi người dẫn dắt Chelsea là “head coach” hay “manager” cũng không còn quan trọng. Đối với các đội bóng khác cũng vậy. Chưa bao giờ nghề HLV ở giải Ngoại hạng Anh lại mang tính ngắn hạn, và xa cách với bản sắc Anh, như lúc này.
