Làm mới giá trị thổ cẩm truyền thống
Chiều muộn trong ngôi nhà ở buôn Ea Mắp (xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk), chị H’Ngôl Niê (SN 2006) đang tất bật sắp xếp những bộ trang phục thổ cẩm theo từng kiểu dáng, kích cỡ.
Chị H’Ngôl chia sẻ, ngày nhỏ, khoảng 9-10 tuổi, thường ngồi bên cạnh bà ngoại để quan sát từng công đoạn dệt thổ cẩm. Hình ảnh đôi bàn tay khéo léo của bà bên khung cửi kiên nhẫn tạo nên những hoa văn độc đáo đã in sâu trong tâm trí. Chị ước mơ một ngày nào đó có thể dệt nên những tấm thổ cẩm đẹp như bà.
Ngày ấy, gia đình còn nhiều khó khăn, việc sở hữu một bộ trang phục thổ cẩm đối với một cô gái là điều không dễ dàng. Khi được bà ngoại tặng một tấm chăn, chị rất hạnh phúc và trân quý.
Khi bước vào những năm học THPT, chị H’Ngôl có dịp tham gia các lễ hội, ngày hội quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc. Chị nhận thấy nhiều bạn trẻ có nhu cầu sử dụng trang phục thổ cẩm để biểu diễn văn nghệ, chụp ảnh, tham gia các sự kiện và lễ hội. Từ đó, ý tưởng nhập trang phục thổ cẩm về bán và cho thuê bắt đầu hình thành.
Khó khăn lớn nhất đối với chị chính là nguồn vốn. Để tạo ra một sản phẩm thổ cẩm hoàn chỉnh phải trải qua nhiều công đoạn nên giá thành sản phẩm thường khá cao. Điều kiện kinh tế không cho phép, chị tạm gác lại dự định mở tiệm thổ cẩm.
Sau khi tốt nghiệp THPT, do hoàn cảnh gia đình còn khó khăn, H’Ngôl quyết định không tiếp tục học đại học mà đi làm công nhân để phụ giúp cha mẹ. Với mức lương khoảng 5-6 triệu đồng/tháng, sau khi trừ các khoản chi phí sinh hoạt, đi lại và phụ giúp gia đình, H’Ngôl cố gắng dành dụm một khoản nhỏ bỏ vào heo đất. Với cô, đó chính là nơi gửi gắm ước mơ và quyết tâm của bản thân.
Sau hơn một năm kiên trì tiết kiệm, H’Ngôl tích góp được một khoản vốn nhỏ. Thấy con gái quyết tâm, cha mẹ hỗ trợ. Tuy nhiên, số tiền cả gia đình dành dụm vẫn chưa đủ để nhập hàng. Không muốn con phải từ bỏ ước mơ, cha mẹ cô vay mượn thêm, ghi nợ một phần tiền hàng tại nơi nhập trang phục.
Đưa thổ cẩm truyền thống vào nhịp sống hiện đại
Trước khi bắt đầu kinh doanh riêng, H’Ngôl từng cộng tác với một người chuyên bán và cho thuê trang phục thổ cẩm. Khoảng thời gian này giúp cô tích lũy thêm kinh nghiệm trong giao tiếp, tư vấn sản phẩm, lựa chọn mẫu mã và kích cỡ phù hợp với khách hàng.
Tháng 3/2026, H’Ngôl bắt đầu nhập lô hàng đầu tiên. Không có cửa hàng lớn hay nguồn vốn dồi dào, cô mặc thử trang phục, quay video giới thiệu sản phẩm, đăng tải hình ảnh kèm nội dung bán và cho thuê thổ cẩm lên mạng xã hội. Mỗi ngày, đăng từ 2-3 bài viết để nhiều người biết đến.
Những vị khách đầu tiên của cô là các bé gái trong buôn có nhu cầu thuê trang phục để biểu diễn văn nghệ, dự tiệc, chụp ảnh, tham dự đám hỏi. Khách hàng sau khi sử dụng sản phẩm tiếp tục giới thiệu cho người thân, bạn bè. Nhờ vậy, lượng người biết đến mô hình này ngày càng tăng. Sau một thời gian hoạt động tương đối ổn định, H’Ngôl mạnh dạn nhập thêm nhiều mẫu mã, kích cỡ để phục vụ khách hàng ở các độ tuổi khác nhau.
Theo chị H’Ngôl, trang phục thổ cẩm ngày nay đã có nhiều thay đổi để phù hợp hơn với đời sống hiện đại. Không còn bó hẹp trong những thiết kế truyền thống hay chỉ xuất hiện vào các dịp lễ hội, thổ cẩm được sáng tạo, cách tân với nhiều kiểu dáng trẻ trung, đa dạng nhưng vẫn giữ được những nét đặc trưng trong hoa văn và màu sắc truyền thống. Qua quá trình kinh doanh, chị H’Ngôl nhận thấy các bạn trẻ ngày càng có sự quan tâm tích cực đối với trang phục dân tộc.
Một trong những dự định mà cô ấp ủ là kết nối với những người phụ nữ trong buôn có tay nghề dệt, may thổ cẩm để cùng phát triển sản phẩm. Nếu thực hiện được, đây không chỉ là cơ hội đa dạng hóa mặt hàng kinh doanh mà còn góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân địa phương, đồng thời khuyến khích gìn giữ nghề dệt truyền thống.
H’Ngôl Niê là một trong những gương sáng thanh niên khởi nghiệp trên địa bàn xã Quảng Phú. Theo chị, phát triển kinh tế và bảo tồn bản sắc văn hóa không phải là hai mục tiêu đối lập. Ngược lại, hai yếu tố này cần bổ trợ cho nhau. Kinh tế tạo điều kiện vật chất để duy trì hoạt động, còn bản sắc văn hóa chính là giá trị cốt lõi làm nên ý nghĩa của những sản phẩm thổ cẩm.