Để sáng kiến không dừng ở ý tưởng
Trao đổi với PV Tiền Phong trước thềm chương trình Thủ tướng đối thoại với thanh niên diễn ra ngày 15/10 tại Hà Nội, anh Trịnh Phương Nam - Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phường Duy Tiên, Ninh Bình cho rằng thanh niên có lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ, tinh thần sáng tạo và sự linh hoạt trước những thay đổi.
Tuy nhiên, nhiều ý tưởng khó đi vào thực tế nếu thiếu nguồn lực, môi trường thử nghiệm và sự đồng hành của các đơn vị chuyên môn.
"Tôi mong muốn Chính phủ quan tâm xây dựng cơ chế đặt hàng các bài toán thực tiễn của địa phương để thanh niên tham gia nghiên cứu, đề xuất giải pháp, đồng thời có chính sách hỗ trợ kinh phí thử nghiệm, chuyển giao công nghệ và bảo hộ sở hữu trí tuệ", anh Trịnh Phương Nam đề xuất.
Cùng với cơ chế đặt hàng và hỗ trợ thử nghiệm, anh Nam đề xuất tăng cường kết nối chuyên gia, đơn vị chuyên môn để đồng hành với thanh niên trong quá trình hoàn thiện giải pháp, đánh giá hiệu quả và nhân rộng những mô hình phù hợp.
Anh cho rằng, để khuyến khích thanh niên đổi mới sáng tạo, cần tạo điều kiện để các ý tưởng được thử nghiệm trong thực tế, có người hướng dẫn và cơ hội tiếp cận thị trường. Khi giải quyết được những vấn đề cụ thể của địa phương, các sáng kiến không chỉ mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho người trẻ mà còn tạo ra giá trị thiết thực cho cộng đồng.
Từ thực tiễn triển khai các hoạt động chuyển đổi số tại cơ sở, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phường Duy Tiên khẳng định, với thanh niên khởi nghiệp, khó khăn không chỉ nằm ở vốn mà còn ở năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ và tiếp cận thị trường.
Vì vậy, chính sách hỗ trợ cần kết hợp nguồn vốn ưu đãi với đào tạo quản lý tài chính, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử; đồng thời tăng cường kết nối người trẻ với doanh nghiệp, chuyên gia và các kênh phân phối.
"Đặc biệt, cần có các chương trình để sinh viên, trí thức trẻ đưa sáng kiến về cơ sở thử nghiệm. Điều quan trọng không chỉ là kết nối con người mà phải kết nối được nhu cầu thực tiễn với tri thức, công nghệ và nguồn lực để tạo ra sản phẩm cụ thể", anh Trịnh Phương Nam nêu.
Bên cạnh đó, để thanh niên gắn bó và lập nghiệp trên quê hương, cần tạo cơ hội phát triển và bảo đảm thu nhập ổn định ngay tại địa phương. Theo đó, mỗi địa phương cần xác định rõ lợi thế về sản xuất, nông nghiệp, làng nghề, văn hóa, du lịch để định hướng thanh niên khởi nghiệp phù hợp; đồng thời hỗ trợ ứng dụng công nghệ số, thương mại điện tử, AI và các mô hình kinh tế xanh nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và tạo sinh kế bền vững.
"Khi quê hương có môi trường khởi nghiệp thuận lợi, có việc làm và cơ hội phát triển, người trẻ sẽ có thêm động lực trở về, ở lại và đóng góp trí tuệ xây dựng quê hương", anh Trịnh Phương Nam cho biết.
Để người dân làm chủ công nghệ
Trước khi đưa ra những sáng kiến lớn, anh Phương Nam đã bắt đầu từ những việc gần gũi tại cơ sở. Đó là giúp người dân làm quen với công nghệ và từng bước tự chủ trong môi trường số.
Để người dân từng bước làm chủ công nghệ, anh xác định cần bắt đầu từ những kỹ năng thiết thực trong đời sống hằng ngày. Bởi với người cao tuổi hoặc ít có điều kiện tiếp xúc công nghệ, những thao tác như sử dụng điện thoại thông minh, đăng nhập tài khoản định danh điện tử, kê khai hồ sơ trực tuyến hay thanh toán không dùng tiền mặt vẫn là những trở ngại cần tháo gỡ.
Từ năm 2021, anh Nam đã cùng tổ chức Đoàn - Hội triển khai các hoạt động hướng dẫn kỹ năng số, từ sử dụng công cụ trực tuyến phục vụ công việc, quản lý hội viên, tạo mã QR đến truyền thông trên mạng xã hội. Khi các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT, Gemini ngày càng phổ biến, nội dung tập huấn cũng được cập nhật để đáp ứng nhu cầu thực tế.
Từ tháng 7/2025, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, lực lượng thanh niên tiếp tục hỗ trợ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, hướng dẫn người dân kê khai, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán điện tử và tiếp cận thông tin qua các kênh số.
"Mục tiêu tối thượng của chúng tôi không phải là 'làm thay', mà là 'chuyển giao kỹ năng' để bà con tự chủ. Do đó, phương châm hành động là 'cầm tay chỉ việc, dễ hiểu, làm được ngay', gắn với cẩm nang số ngắn gọn. Về lâu dài, điều kiện tiên quyết để mô hình tồn tại bền vững là bình dân hóa công nghệ thông qua Tổ công nghệ số cộng đồng. Khi chuyển đổi số trở thành thói quen tự nhiên của từng nếp nhà, sáng kiến mới thực sự hoàn thành sứ mệnh", anh Phương Nam nói.
Hiệu quả chuyển đổi số ở cơ sở không chỉ nằm ở số lượng hồ sơ trực tuyến hay lượt người được hỗ trợ, mà còn ở việc người dân có thêm kỹ năng, giảm tâm lý e ngại và chủ động sử dụng công nghệ trong đời sống.
Không chỉ hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công, anh Phương Nam cùng lực lượng thanh niên địa phương còn ứng dụng công nghệ vào tuyên truyền, lưu giữ lịch sử và phát huy giá trị văn hóa.
Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phường Duy Tiên cũng cùng các tình nguyện viên phối hợp với Câu lạc bộ Hoa Đá (trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) hướng dẫn thương binh khiếm thị tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Duy Tiên sử dụng điện thoại thông minh và phần mềm chuyên dụng.
“Giá trị lớn nhất của công nghệ không nằm ở sự tối tân, mà ở tính nhân văn - khi nó mang lại sự kết nối và xoa dịu những nhọc nhằn trong cuộc sống”, anh Phương Nam chia sẻ.
Từ những công việc chuyển đổi số từ cơ sở, anh Nam kỳ vọng thanh niên trở thành cầu nối đưa công nghệ đến cộng đồng, đồng thời biến những vấn đề thực tiễn của địa phương thành cơ hội khởi nghiệp. Với anh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp người dân làm chủ công nghệ, phát huy giá trị di sản và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.
