Trong "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", lực lượng chức năng đã tìm kiếm và quy tập được 731 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán cũ).
Phần lớn hài cốt hiện chưa xác định được tên tuổi, quê quán. Công tác lấy mẫu, xét nghiệm ADN và đối chiếu với mẫu sinh phẩm thân nhân được kỳ vọng sẽ giúp sớm được xác định được danh tính các liệt sĩ.
"TPHCM là nơi đất lành để các anh, các chị yên nghỉ..."
Trong sáng 14/10, tại Công viên Lê Thị Riêng đã diễn ra Lễ dâng hương, Lễ viếng, truy điệu và tiễn đưa các hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại khu vực này trong hơn ba tháng qua về nơi an nghỉ cuối cùng.
Tham dự buổi lễ có Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; các nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Trương Tấn Sang; nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng; nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân; nguyên Thường trực Ban Bí thư Lê Hồng Anh.
Cùng dự còn có Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM; bà Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Buổi lễ còn có sự tham dự của lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các cơ quan Trung ương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Quân khu 7, lực lượng vũ trang, lãnh đạo TPHCM cùng đông đảo cựu chiến binh và người dân.
Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố, đọc lời điếu tưởng nhớ các cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.
Trong lời điếu, ông Nguyễn Mạnh Cường nhắc về những chiến sĩ Giải phóng quân, Biệt động thành đã lên đường khi tuổi đời còn rất trẻ, đến từ nhiều miền quê, mang theo khát vọng độc lập, thống nhất đất nước. Nhiều người đã không kịp chứng kiến ngày non sông liền một dải. Gần 60 năm sau, hành trình tìm kiếm mới đưa các anh trở về với vòng tay Tổ quốc.
"Những di vật ít ỏi được tìm thấy là bức ảnh đã nhạt màu, lọ dầu gió, chiếc lược, chiếc kẹp lá, sợi dây chuyền, chiếc nhẫn, thắt lưng, bình tông, đôi dép cao su, cùng võng, tăng và vũ khí. Những món đồ bình dị như gợi lại một phần cuộc đời của những người lính từng có quê hương, gia đình và những tháng năm tuổi trẻ", Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ.
Theo Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường, do điều kiện chiến tranh ác liệt và thời gian kéo dài, phần lớn hài cốt được tìm thấy vẫn chưa xác định được tên tuổi, quê quán. "Thành phố sẽ tiếp tục tìm kiếm, thu nhận và đối chiếu mẫu ADN thân nhân trên cả nước, với mong muốn đưa các liệt sĩ trở về đúng tên tuổi, quê hương, xoa dịu nỗi đau của những gia đình đã mòn mỏi chờ đợi suốt nhiều thập niên", ông Nguyễn Mạnh Cường xúc động chia sẻ.
Sau lễ truy điệu, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng đại biểu trực tiếp di quan các hài cốt liệt sĩ lên xe. Đoàn xe chia thành 4 đợt, vượt quãng đường khoảng 26 km từ Công viên văn hóa Lê Thị Riêng về Nghĩa trang liệt sĩ TPHCM.
Trên những chiếc xe màu xanh mang dòng chữ “Tổ quốc ghi công”, các hài cốt liệt sĩ được hộ tống bởi lực lượng chức năng. Tại nơi an nghỉ cuối cùng, từng hài cốt được trang trọng an táng trong nghi thức tiễn biệt thiêng liêng. Sau gần 60 năm nằm lại giữa lòng thành phố, các anh, các chị đã trở về bên đồng đội, khép lại hành trình tìm kiếm để yên nghỉ trong vòng tay của quê hương.
Tổ quốc, nhân dân không quên ơn các anh hùng liệt sĩ
Trên suốt hành trình đưa các liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng, bất chấp thời tiết nắng nóng, người dân cầm hoa trắng, cờ Tổ quốc đứng chật kín hai bên đường, tiễn đưa những người con ưu tú của dân tộc đã hy sinh tuổi thanh xuân và máu xương vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Theo ghi nhận của nhóm phóng viên BáoTiền Phong, dọc các tuyến đường đoàn xe đi qua, từ Cách Mạng Tháng Tám, Điện Biên Phủ đến cầu Sài Gòn, đường Võ Nguyên Giáp và Xa lộ Hà Nội, hàng nghìn người dân có mặt từ sáng sớm để tiễn đưa 731 hài cốt liệt sĩ. Trên tay mỗi người là những nhành hoa trắng, cờ Tổ quốc. Khi đoàn xe chở các hài cốt đi qua, nhiều người cúi đầu, chắp tay thành kính. Những cựu chiến binh già trong bộ quân phục đã cũ đứng nghiêm chào các đồng đội.
Tại một số nơi, khi đoàn xe đi qua, ca khúc “Bài ca không quên” vang lên giữa đường phố đông đúc, gợi nhớ về một thời chưa xa, những năm tháng chiến tranh gian khó, ác liệt, những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do và tấm lòng, lời hứa của những người đang sống hôm nay.
Tại vòng xoay Điện Biên Phủ, chị Hằng Nguyễn ôm bó hoa cúc trắng, bật khóc khi nhắc đến người cậu tham gia kháng chiến hy sinh nhưng đến nay gia đình vẫn chưa tìm được hài cốt.
“Cả nhà tôi rất nhớ cậu. Tôi hy vọng có thể tìm được cậu, dù biết điều đó rất khó khăn. Biết đâu, trong số những hài cốt tìm được là người thân của mình”, chị Hằng Nguyễn nghẹn ngào.
Trước giờ đoàn xe khởi hành, tại Công viên văn hóa Lê Thị Riêng, cựu chiến binh Triệu Lẫy nhập ngũ năm 1961, gần như thức trắng đêm vì bồi hồi nhớ đồng đội. Tuổi cao, thường xuyên đau nhức vì bệnh tật, ông vẫn đến từ sớm để tiễn đưa những đồng đội đã hy sinh.
Nhắc về những năm tháng chiến tranh, ông ngậm ngùi nhớ về những đồng đội đã ngã xuống ngay bên kia cầu Sài Gòn trong ngày 30/4 lịch sử. Với người lính già, việc 731 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, quy tập và đưa về an táng chu đáo là niềm an ủi lớn. Những người lính đã không còn phải nằm lại nơi từng vùi lấp họ suốt hàng chục năm, còn thân nhân có thêm hy vọng tìm được người thân thất lạc.
Tại Nghĩa trang liệt sĩ TPHCM, bà Nguyễn Thị Lệ rưng rưng nước mắt chứng kiến cảnh an táng phần mộ các liệt sĩ, trong đó có liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, người bà đã chờ đợi gần 60 năm.
Trước khi lên đường tham gia chiến đấu trong Chiến dịch Mậu Thân năm 1968, liệt sĩ Huỳnh Văn Quên hẹn ngày chiến thắng trở về sẽ cưới bà Lệ. Lời hẹn dang dở khi liệt sĩ hy sinh, còn bà vẫn thủy chung chờ đợi. Gần sáu thập niên sau, liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đã trở về yên nghỉ bên đồng đội.
“Sau bao nhiêu năm, cuối cùng tôi cũng tìm được anh Quên. Tôi mừng vì các anh được tìm thấy, được Nhà nước tổ chức an táng chu đáo. Tôi biết ơn những người đã ngày đêm tìm kiếm, đưa hài cốt các anh trở về. Mong các anh được yên nghỉ”, bà Lệ nghẹn ngào chia sẻ.
