Lồi mắt vì đường rò trong sọ
Ba tháng sau chấn thương sọ não, người phụ nữ 60 tuổi xuất hiện lồi mắt tăng dần, mắt đỏ và nhìn đôi. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện mắt phải bệnh nhân lồi, phần niêm mạc phủ mắt sưng phù và tổn thương dây thần kinh điều khiển vận động mắt.
Kết quả chụp MRI xác định người bệnh có đường thông bất thường giữa động mạch cảnh trong và xoang hang, một khoang chứa máu tĩnh mạch nằm trong sọ. Máu từ động mạch có áp lực cao chảy trực tiếp vào đây, làm tăng áp lực trong hệ tĩnh mạch liên quan và ảnh hưởng đến mắt.
Ca bệnh được trình bày trong tham luận của ThS.BS Lê Nguyễn Ngọc Minh- Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế và đồng nghiệp, tại Hội nghị lần thứ 18 Liên đoàn Can thiệp thần kinh thế giới tổ chức ở Hàn Quốc ngày 14/10.
Theo bác sĩ Minh, dạng rò trực tiếp này thường liên quan chấn thương sọ não hoặc vỡ túi phình động mạch.
Để đóng đường rò, ê kíp phối hợp hai loại vật liệu: coil và Onyx. Coil là những vòng xoắn kim loại nhỏ, được đưa qua ống thông đến vị trí điều trị. Onyx là vật liệu gây tắc dạng lỏng, giúp lấp phần đường thông còn lại.
“Có thể hình dung coil tạo khung đỡ và làm chậm dòng máu, còn Onyx lấp vào các khoảng trống giữa những vòng xoắn. Ê kíp đồng thời sử dụng bóng hỗ trợ để kiểm soát dòng chảy, hạn chế vật liệu đi đến nơi không mong muốn”- bác sĩ Minh giải thích.
Với nữ bệnh nhân, hai vòng xoắn kết hợp 2 ml Onyx đã giúp bít hoàn toàn đường rò trên hình ảnh kiểm tra. Mục tiêu của phương pháp là đóng đường thông bất thường nhưng vẫn giữ động mạch cảnh trong lưu thông.
Bác sĩ Minh cho biết, từ tháng 1/2019 đến tháng 12/2025, nơi đây nghiên cứu 18 bệnh nhân được điều trị, trong đó 13 người có tiền sử chấn thương sọ não. Kết quả chụp mạch ghi nhận 14 người được bít hoàn toàn đường rò, ba người bít gần hoàn toàn.
Về triệu chứng, 11 người hết triệu chứng, 6 bệnh nhân cải thiện và một người không thay đổi. Một trường hợp gặp tình trạng Onyx di chuyển trong lúc can thiệp, khiến đường rò chưa được bít hoàn toàn. Theo bác sĩ Ngọc Minh, nhóm nghiên cứu không ghi nhận đột quỵ thiếu máu não, xuất huyết nội sọ hoặc tử vong liên quan thủ thuật. “Kết quả bước đầu cho thấy triển vọng của phương pháp phối hợp này”- bác sĩ Ngọc Minh nói.
Điều trị dị dạng mạch máu não cho cô gái 23 tuổi
Nếu ca bệnh đầu tiên bắt đầu bằng biểu hiện ở mắt, tham luận thứ hai của bác sĩ Nguyễn Hoàng Vũ- Trung tâm Đột quỵ- Bệnh viện Trung ương Huế đề cập một cô gái 23 tuổi nhập viện sau cơn đau đầu dữ dội đột ngột, buồn nôn, nôn nhiều và giảm tỉnh táo.
Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận người bệnh yếu cả bốn tay chân, liệt mặt bên trái và khó đưa mắt nhìn ngang. Chẩn đoán hình ảnh phát hiện dị dạng mạch máu nhỏ đã vỡ, nằm sâu trong não, liên quan động mạch Percheron. Đây là nhánh mạch cung cấp máu cho những vùng não quan trọng.
Sau 14 ngày điều trị bằng thuốc và theo dõi, người bệnh tỉnh hơn, sức tay chân cải thiện, không ghi nhận chảy máu lại và ê kíp quyết định can thiệp để đóng dị dạng.
Theo bác sĩ Vũ, trước thủ thuật, bác sĩ đưa chọn lọc thuốc lidocaine và propofol vào nhánh động mạch cần điều trị. Phép thử giúp đánh giá nguy cơ ảnh hưởng chức năng thần kinh khi nút mạch. Trong thời gian thử, không ghi nhận biểu hiện bất thường.
Bác sĩ sau đó sử dụng Onyx để bít tổn thương. Hình ảnh chụp kiểm tra cho thấy dị dạng đã được đóng hoàn toàn. Tuy nhiên, diễn biến những ngày tiếp theo cho thấy công việc điều trị vẫn chưa kết thúc.
“Ngày đầu sau can thiệp, chúng tôi phát hiện một vùng tổn thương nhỏ của bệnh nhân. Sang ngày thứ hai, người bệnh yếu nửa người trái tăng dần, kèm nói khó. Hình ảnh kiểm tra ghi nhận vùng não bị thiếu máu tiếp tục tiến triển”- bác sĩ Vũ chia sẻ. Đến ngày thứ mười, các triệu chứng bắt đầu cải thiện.
Được giới thiệu tại hội nghị quy tụ hàng nghìn đồng nghiệp quốc tế, hai tham luận của nhóm bác sĩ Bệnh viện Trung ương Huế mang kinh nghiệm điều trị từ Việt Nam đến với diễn đàn chuyên ngành thế giới. Những kết quả đạt được, cùng việc phân tích thẳng thắn các nguy cơ và biến chứng, cho thấy năng lực chuyên môn và tinh thần cầu thị của đội ngũ thầy thuốc trong nước. Qua những trao đổi ấy, kinh nghiệm của y tế Việt Nam được chia sẻ rộng hơn, góp thêm cơ sở để đồng nghiệp cùng hoàn thiện cách điều trị và mở ra cơ hội hợp tác vì người bệnh.
