Chiều 28/10, tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026) diễn ra ở TPHCM, các lãnh đạo, chuyên gia tại các nền kinh tế trên thế giới tham gia phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu với chủ đề “Nhận diện các động lực tăng trưởng mới” và “Khung hợp tác trong kỷ nguyên mới”.
Chủ động định vị và nâng cao năng lực nội tại
Phát biểu định hướng phiên làm việc, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: Kinh tế thế giới đang trải qua giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc, chịu tác động đan xen của các xung đột địa chính trị, sự bứt phá của công nghệ và làn sóng chuyển đổi kép.
Các cực tăng trưởng đang dịch chuyển mạnh mẽ về khu vực châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh; chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng đang được tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa, khu vực hóa và tăng khả năng chống chịu trước các biến động.
Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn điểm đến đầu tư ngày nay không chỉ dừng lại ở bài toán chi phí, mà còn xoay quanh các tiêu chí về an toàn, tính linh hoạt và các liên kết chiến lược dài hạn. Cùng với đó, đột phá công nghệ, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, cùng các tiêu chuẩn ESG đang dần trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời làm thay đổi căn bản lợi thế cạnh tranh giữa các quốc gia.
Phó Thủ tướng gợi mở 3 xu hướng lớn cần được tập trung thảo luận, làm rõ. Thứ nhất là chuyển đổi kép, với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đan xen, định hình lại cách thức sản xuất, tiêu chuẩn thị trường và lợi thế cạnh tranh.
Thứ hai là sự dịch chuyển của các cực tăng trưởng về châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh, không chỉ về quy mô thị trường mà còn về các trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và không gian hợp tác.
Thứ ba là xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa, vừa hiệu quả vừa an toàn.
Theo Phó Thủ tướng, tác động của các xu hướng này là hai chiều. Với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, đó là cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường mới; đồng thời là sức ép về năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới. Cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng khi mỗi quốc gia đủ năng lực để nắm bắt.
Trước những chuyển dịch sâu sắc của kinh tế toàn cầu, Phó Thủ tướng lưu ý, bài toán đặt ra cho mỗi quốc gia không còn là thích ứng thụ động hay đứng bên ngoài quan sát, mà là chủ động định vị và nâng cao năng lực nội tại trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Đối với Việt Nam, yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ dừng lại ở việc kết nối và đưa nền kinh tế tham gia vào các chuỗi giá trị sẵn có hay đang hình thành, mà quan trọng hơn là phải tạo dựng môi trường, cơ chế và năng lực để Việt Nam cùng các đối tác quốc tế tham gia sâu hơn, trực tiếp hơn vào quá trình sáng tạo và kiến tạo giá trị trong những chuỗi giá trị mới.
Thu hút dòng vốn công nghệ toàn cầu
Ở góc độ hợp tác chiến lược, ông Omran Sharaf - Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) - cho rằng lòng tin, quyền tự quyết và uy tín là ba yếu tố mang tính quyết định trong việc phân bổ nguồn lực và chuyển giao công nghệ. Để hợp tác mang lại hiệu quả thực chất, ông Omran Sharaf đề xuất chuyển từ tư duy mua bán đơn thuần sang đồng phát triển chiến lược, trong đó các bên sẵn sàng chia sẻ quyền sở hữu trí tuệ và rủi ro.
Trao đổi cùng các đại biểu, ông Denis Depoux - Giám đốc điều hành toàn cầu Roland Berger - nhìn nhận dòng vốn toàn cầu hiện nay đang ưu tiên các lĩnh vực công nghệ, đặc biệt là AI, trung tâm dữ liệu và hệ sinh thái số. Ông cho rằng nhiệm vụ của Việt Nam là xác lập giá trị của nền kinh tế sản xuất vật chất, qua đó thu hút dòng vốn công nghệ toàn cầu và thuyết phục các nhà đầu tư rót vốn vào lĩnh vực này.
Theo ông Denis Depoux, các nhà máy tại Việt Nam đã sẵn sàng cho quá trình hiện đại hóa, số hóa và mở rộng hoạt động, đồng thời đóng vai trò dẫn dắt trong các chuỗi cung ứng châu Á đang được tái cấu hình. “Hãy biến điều đó thành hiện thực thông qua trung tâm tài chính chuyên biệt, đóng vai trò động lực thúc đẩy quá trình này”, vị chuyên gia góp ý.
Ông Fazurin Jamaludin - đại diện Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) - nhận định môi trường tài chính toàn cầu đang trong bối cảnh có nhiều thách thức khi chi phí vay tăng cao, dòng vốn tập trung mạnh vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Theo ông, để thu hút các nhà đầu tư dài hạn, Việt Nam cần củng cố nền tảng vĩ mô thông qua khung tài khóa trung hạn rõ ràng, chiến lược cân bằng ngân sách và cơ chế quản lý đầu tư công hiệu quả.
