Trưởng điểm thi chỉ đạo giúp thí sinh làm bài
Chiều 9/7, UBND Tuyên Quang họp báo thông tin về kết quả điều tra những bất thường điểm thi môn Toán.
Công an tỉnh Tuyên Quang cho biết, liên quan sự việc đã khởi tố 4 bị can để điều tra tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Ngoài ông Nguyễn Hà Duy, giáo viên Toán trường THPT chuyên Tuyên Quang, thư ký tại hội đồng thi đã bị bắt, còn có bà Trần Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, giữ vai trò Trưởng điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Theo xác minh, bà Trần Thị Thu Hằng đã chỉ đạo, định hướng một số cán bộ giúp thí sinh làm bài thi môn Toán. Từ chỉ đạo của bà Hằng, ông Duy đã vào phòng thi hướng dẫn, nhắc bài cho một số thí sinh khi làm bài môn Toán.
Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Tuyên Quang Hoàng Minh Cảnh cho biết, đã gặp mặt thí sinh, phụ huynh và đề xuất thi lại bộ môn Toán.
Không có căn cứ tổ chức thi lại
Ngay sau đó, thông tin từ cuộc họp báo cho biết Sở GD&ĐT tỉnh Tuyên Quang đã tham mưu, đề xuất Bộ GD&ĐT cho phép tổ chức thi lại môn Toán cho các thí sinh tại điểm thi này nhằm đảm bảo quyền lợi.
Tuy nhiên, xét dưới góc độ pháp lí, khoa học khảo thí và tính công bằng xã hội, đề xuất thi lại này không có cơ sở khoa học và có thể tạo ra một tiền lệ không tốt cho ngành giáo dục.
Quang cảnh họp báo chiều nay do Ban Tuyên giáo và Dân vận Tuyên Quang tổ chức. Ảnh: Thành Đạt
Thứ nhất, về Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, Bộ GD&ĐT quy định rõ: Kì thi chỉ được tổ chức mỗi năm một lần. Đợt thi thứ hai hoặc bổ sung chỉ được kích hoạt trong các trường hợp bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh trên diện rộng khiến thí sinh không thể dự thi. Cần nhấn mạnh là đợt thi thứ 2 chỉ dành cho những thí sinh chưa dự thi và do điều kiện khách quan.
Việc một số cán bộ coi thi cố tình vi phạm pháp luật để gian lận thi cử là hành vi vi phạm pháp luật hình sự (đã bị khởi tố về tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ). Quy chế thi không có điều khoản nào cho phép "tổ chức thi lại" cho một tập thể khi phát hiện có gian lận mang tính hệ thống.
Vậy, nếu chấp nhận cho thi lại là đang biến một chế tài xử phạt (hủy kết quả thi do vi phạm quy chế) thành một cơ hội "sửa sai làm lại". Điều này hoàn toàn trái ngược với nguyên tắc thượng tôn pháp luật.
Về mặt khoa học khảo thí, dưới góc độ khoa học đo lường giáo dục, một kì thi chuẩn hóa quốc gia đòi hỏi tính đồng nhất và tương đương rất cao về độ khó, độ phân hóa của đề thi.
Đề thi lại chắc chắn phải sử dụng đề dự bị hoặc một mã đề được xây dựng hoàn toàn mới. Về mặt khoa học, không có cách nào chứng minh tuyệt đối đề thi lại có độ khó tương đương 100% so với đề thi chính thức mà gần 1 triệu thí sinh cả nước đã làm ngày 11-12/6 vừa qua.
Việc tổ chức một "sân chơi riêng" với một đề thi khác cho nhóm thí sinh có liên quan đến vụ án gian lận là một sự bất công rõ rệt đối với những học sinh đã thi cử bằng chính thực lực của mình.
Hệ lụy xã hội
Điều quan trọng nhất, thi tốt nghiệp THPT không chỉ để xét tốt nghiệp mà kết quả còn được dùng làm căn cứ quan trọng để xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng.
Nếu chấp nhận đề xuất thi lại của Tuyên Quang, dư luận đặt ra câu hỏi: Phải chăng từ nay về sau, cứ bất kì địa phương nào để xảy ra gian lận, nếu bị phát hiện là sẽ được "xóa bài làm lại"?
Điều này làm tê liệt tính răn đe của quy chế thi. Bản chất của việc đảm bảo quyền lợi chính đáng cho thí sinh phải dựa trên nền tảng của sự công bằng. Không thể vì một lí do nào đó mà làm tổn thương đến niềm tin của hàng triệu phụ huynh, học sinh trên cả nước.
Đối với thí sinh được hưởng lợi từ gian lận thi cử này, chiếu theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT 2026, thí sinh đã vi phạm điều 57 của quy chế tại mục 5: Hủy bỏ kết quả thi đối với những thí sinh: có hai bài thi trở lên bị điểm 0 (không) do phạm lỗi quy định tại điểm d khoản 4 Điều này; viết, vẽ vào tờ giấy thi những nội dung không liên quan đến bài thi; để người khác thi thay hoặc làm bài thay cho người khác dưới mọi hình thức; sửa chữa, thêm bớt vào bài làm sau khi đã nộp bài; dùng bài của người khác để nộp.
Như vậy với những thí sinh được “nhét” bài để chép theo quy chế sẽ bị hủy bỏ kết quả thi.
Theo ghi nhận của phóng viên báo Tiền Phong, từ năm 2000 đến nay, Việt Nam có hai kì thi tốt nghiệp THPT đặc biệt. Đó là năm 2007, năm đầu tiên thực hiện cuộc phát động 2 không của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân, kì thi tốt nghiệp được tổ chức 2 lần với lí do, lần đầu kết quả xét tốt nghiệp toàn quốc tụt dốc không phanh, Bộ GD&ĐT phải tổ chức thi lần 2.
Năm 2020, đại dịch COVID-19 trên toàn quốc bắt buộc Bộ GD&ĐT phải tổ chức kì thi tốt nghiệp THPT thành 2 đợt. Đợt 1 dành cho các thí sinh không bị cách li. Đợt 2 tổ chức cho thí sinh ở 27 tỉnh thành do ảnh hưởng của dịch COVID-19 không dự thi đợt 1.
Thi lại không đảm bảo công bằng
Theo Điều 57, Quy chế thi tốt nghiệp THPT quy định, thí sinh sẽ bị hủy kết quả thi nếu vi phạm các trường hợp gồm: có từ hai bài thi trở lên bị điểm 0 do vi phạm quy chế; viết, vẽ vào giấy thi những nội dung không liên quan đến bài làm; nhờ người khác thi thay hoặc làm bài thay dưới mọi hình thức; sửa chữa, thêm bớt bài làm sau khi đã nộp; hoặc sử dụng bài của người khác để nộp.
Việc hủy kết quả thi do Giám đốc Sở GD&ĐT quyết định trên cơ sở báo cáo bằng văn bản của Chủ tịch Hội đồng thi. Quy chế cũng quy định hủy kết quả thi và lập hồ sơ chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo pháp luật đối với các trường hợp gồm: Giả mạo hồ sơ để hưởng chế độ ưu tiên, khuyến khích; Sử dụng văn bằng, chứng chỉ không hợp pháp; Để người khác dự thi hoặc làm bài thay; Thí sinh gây rối, phá hoại kỳ thi, hành hung người tham gia tổ chức thi hoặc thí sinh khác và sử dụng giấy chứng nhận kết quả thi không hợp pháp.
Đối với các hành vi có dấu hiệu hình sự, cơ quan quản lý giáo dục sẽ lập hồ sơ chuyển cơ quan chức năng xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định. Những trường hợp vi phạm khác sẽ bị xử lý kỷ luật tùy theo tính chất và mức độ vi phạm theo các hình thức được quy định trong Quy chế thi.
Trao đổi với PV Tiền Phong, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT) cho rằng, cơ quan chức năng cần làm rõ động cơ, mục đích của trưởng điểm thi trong vụ việc, đồng thời xác minh cụ thể những phòng thi và thí sinh có liên quan đến hành vi gian lận.
Theo ông, nếu xác định thí sinh có hành vi gian lận thì phải xử lý theo đúng Quy chế thi tốt nghiệp THPT, trong đó có việc hủy kết quả thi theo quy định. Bởi trước khi dự thi, tất cả thí sinh đều đã được phổ biến và quán triệt đầy đủ quy chế thi.
"Không thể để những thí sinh gian lận vẫn được thi lại, bởi điều đó sẽ ảnh hưởng đến tính nghiêm minh của quy chế và làm mất công bằng đối với những thí sinh đã chấp hành đúng quy định", TS Hoàng Ngọc Vinh nhấn mạnh.
Sau khi Bộ GD&ĐT công bố kết quả thi tốt nghiệp THPT năm nay, từ dữ liệu đã phát hiện những bất thường như: Tuyên Quang có tới 154 bài thi đạt điểm 10 môn Toán; riêng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có tới 146 bài thi đạt điểm 10 liên tiếp trong dải số báo danh liền nhau; 170 bài thi đạt mức điểm 9,75.
Điểm trung bình của trường chuyên Tuyên Quang ở mức kỷ lục 9,60, cao hơn gần 1 điểm so với trường chuyên xếp thứ hai và vượt xa các trường tốp đầu như Chuyên Khoa học Tự nhiên, Hà Nội - Amsterdam, Lê Hồng Phong (Ninh Bình), Phan Bội Châu (Nghệ An) ....
Bộ GD&ĐT đã lập Tổ công tác bao gồm cả đại diện Bộ Công an tiến hành xác minh tại địa phương.
Ngày 6/7, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang đã phê chuẩn lệnh bắt người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy (SN 1998), giáo viên Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, để phục vụ điều tra liên quan đến kết quả điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi chuyên.
Cơ quan chức năng xác định, bà Trần Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, giữ vai trò Trưởng điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang chỉ đạo giáo viên nhắc bài cho thí sinh.
