Axios dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, một cuộc chiến khởi đầu với mục đích làm suy yếu khả năng tên lửa của Iran và phá hủy những gì còn lại của chương trình hạt nhân của nước này, giờ đã leo thang thành một cuộc chiến không hồi kết - cạnh tranh kiểm soát eo biển Hormuz - điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Một quan chức Mỹ cho biết sự leo thang hiện tại có thể kéo dài một hoặc hai ngày, một tuần hoặc một tháng, tùy thuộc vào việc Iran có tiếp tục các cuộc tấn công vào các tàu thương mại ở eo biển Hormuz hay không.
"Chúng ta sẽ cho họ một bài học để hiểu rằng Mỹ không hề đùa giỡn", vị quan chức này nói.
Tổng thống Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã kết thúc
Hôm thứ Tư (8/7), Tổng thống Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày, được quy định trong bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, đã chính thức "kết thúc" sau các vụ tấn công mà Washington cáo buộc Iran nhằm vào tàu thương mại hoạt động tại eo biển Hormuz.
Ngay sau tuyên bố này, quân đội Mỹ mở đợt không kích thứ hai nhằm vào khu vực gần eo biển Hormuz, đồng thời lần đầu tiên sau nhiều tháng tấn công hạ tầng bên trong lãnh thổ Iran.
Đáp trả, Iran tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhiều căn cứ quân sự của Mỹ tại Kuwait và Bahrain, đồng thời khẳng định sẽ không từ bỏ kiểm soát eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, chỉ ít giờ sau, Tổng thống Trump lại phát đi tín hiệu sẵn sàng hạ nhiệt căng thẳng. Trên chuyên cơ Không lực Một, ông cho biết các quan chức Iran đã chủ động liên lạc và bày tỏ mong muốn đạt được một thỏa thuận mới.
"Tôi không chắc họ có xứng đáng để đạt được thỏa thuận hay không. Tôi không chắc họ có tôn trọng thỏa thuận đó hay không", ông nói.
Đến nay, phía Iran vẫn chưa xác nhận có bất kỳ cuộc liên lạc trực tiếp nào với Washington.
Eo biển Hormuz trở thành tâm điểm đối đầu
Nhà đàm phán hàng đầu của Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, cáo buộc Mỹ "bắt nạt và bội ước" và cảnh báo rằng eo biển chỉ có thể mở cửa trở lại theo các điều kiện của Tehran.
"Nếu đánh người khác, sẽ bị đánh trả... Eo biển Hormuz sẽ chỉ được mở cửa trở lại theo các thỏa thuận của Iran, chứ không phải thông qua các mối đe dọa từ phía Mỹ", ông nhấn mạnh.
Việc mở lại eo biển Hormuz và khôi phục quyền tự do hàng hải cho các tàu thương mại trở thành ưu tiên hàng đầu của chính quyền Tổng thống Trump, mục đích nhằm ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.
Trong khi đó, Iran coi việc duy trì ảnh hưởng đối với eo biển này là lợi ích chiến lược cốt lõi và là điều kiện quan trọng trong bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt xung đột.
Vấn đề này là một điều khoản trọng tâm trong bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran, và những cách hiểu trái ngược nhau về các điều khoản liên quan đến eo biển hiện đang khiến thỏa thuận này đứng trước nguy cơ đổ vỡ.
Bản ghi nhớ yêu cầu Iran cho phép tàu thuyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz. Nhưng ngay sau khi ký kết, các quan chức Iran đã cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận bằng cách điều hướng tàu thuyền qua tuyến đường phía nam gần bờ biển Oman mà không có sự chấp thuận của Tehran.
Mỹ tin còn nhiều dư địa để gia tăng sức ép
Các quan chức Mỹ cho biết Nhà Trắng tin rằng Washington vẫn còn nhiều lựa chọn để gia tăng áp lực quân sự, bởi hàng trăm tàu chở dầu đã rời Vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz trong những tuần gần đây mà không làm gián đoạn nghiêm trọng thị trường năng lượng.
Theo đánh giá của Washington, điều này giúp giảm bớt lo ngại một vòng xung đột mới sẽ ngay lập tức khiến giá dầu tăng đột biến.
Một quan chức Mỹ nhận định làn sóng leo thang hiện nay xuất phát từ sự bất mãn của các lực lượng cứng rắn trong giới lãnh đạo Iran. Những nhóm này cho rằng bản ghi nhớ hợp tác không mang lại lợi ích thực chất cho Tehran.
Mặc dù Mỹ đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt, Iran vẫn gặp khó khăn trong việc xuất khẩu dầu do nhiều tổ chức tài chính từ chối xử lý giao dịch, còn các đối tác thương mại không muốn phụ thuộc vào các lệnh miễn trừ có thời hạn.
Bên cạnh đó, các khoản tài sản của Iran bị phong tỏa vẫn chưa được giải ngân vì Tehran chưa hoàn thành các cam kết về hạt nhân theo thỏa thuận.
Phó Tổng thống JD Vance hôm thứ Tư cũng tái khẳng định lập trường cứng rắn của Washington.
"Eo biển Hormuz phải luôn mở. Nếu Iran tìm cách đóng cửa tuyến hàng hải này, quân đội Mỹ sẽ đáp trả. Điều đó sẽ tiếp diễn cho đến khi họ mở lại tuyến đường và chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền", ông tuyên bố.
