Phải bảo đảm quyền chỗ ở cho người dân
Chiều 28/10, phát biểu thảo luận về Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) bày tỏ quan tâm việc bảo vệ quyền lợi của người mua nhà tại các dự án có sai phạm.
Ông Trịnh Xuân An nêu thực tế các dự án liên quan nhà ở Mường Thanh tại Hà Nội, chủ đầu tư vi phạm về đất đai, quy hoạch xây dựng, nhưng người mua nhà đã trả tiền phải chờ đợi kéo dài về mặt pháp lý, đối diện với việc phải di dời, phá bỏ căn hộ vi phạm.
Đại biểu An nêu, trong dự thảo luật đã có quy định về nghĩa vụ của chủ đầu tư dự án nhà thương mại, tuy nhiên, chưa phản ánh rõ trách nhiệm này. Nếu chủ đầu tư để dự án chưa hoàn thiện pháp lý, vi phạm pháp luật hoặc mất khả năng thanh toán, thì người dân sẽ được bảo vệ bằng cơ chế gì?.
Từ đó, đại biểu đề nghị cần bổ sung thêm quy định riêng về giải quyết quyền lợi của người mua nhà tại các dự án có vi phạm.
Cụ thể, cần phân định trách nhiệm bảo vệ người mua không biết hoặc không buộc phải biết về vi phạm, không mặc nhiên chuyển quyền, chuyển nghĩa vụ tài chính, chi phí khắc phục của chủ đầu tư sang cư dân. Không thể để yêu cầu người dân tự kiểm tra những hồ sơ mà chỉ cơ quan quản lý nhà nước mới biết được hồ sơ đó là những gì.
Cùng với đó, cần phân biệt phương hướng xử lý công trình có thể khắc phục, được phép tồn tại thì phải có thời hạn hoàn thiện pháp lý, giải quyết giấy chứng nhận; công trình buộc phá dỡ thì phải có phương án hỗ trợ tạm thời, hoàn trả tiền đổi nhà, bồi thường phù hợp; trường hợp nguy hiểm thì phải di dời ngay đồng thời bảo đảm quyền chỗ ở cho người dân.
Nghĩa vụ bồi thường phải gắn với nguồn bảo đảm cơ chế bảo toàn tài sản và xử lý khi chủ đầu tư mất khả năng thanh toán. Xác định rõ cơ quan làm đầu mối thuộc diện mua nhà, làm rõ quyền sở hữu căn hộ đối với những quyền sử dụng đất chung và quyền lợi khi xây dựng lại chung cư.
Không để người mua phải gánh chịu hậu quả vi phạm của chủ đầu tư
Đại biểu Võ Hoàng Ngân (TPHCM) cũng nêu thực tế, tại TPHCM có nhiều trường hợp người dân đã thanh toán đầy đủ tiền mua nhà, nhận bàn giao căn hộ và đã sinh sống ổn định, nhưng chưa nhận được giấy chứng nhận do chủ đầu tư chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, còn thế chấp tài sản hoặc vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện dự án.
"Bất cập là người mua đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng nhưng vẫn phải gánh chịu hậu quả từ những vi phạm của chủ đầu tư", ông Ngân nói.
Đại biểu đề xuất bổ sung cơ chế xác định rõ trách nhiệm, thời hạn khắc phục vi phạm của chủ đầu tư và trách nhiệm phối hợp giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền.
Đối với căn hộ đủ điều kiện pháp lý, không có tranh chấp và không bị ràng buộc bởi các biện pháp bảo đảm hoặc hạn chế giao dịch, cần nghiên cứu cơ chế giải quyết riêng, không để quyền lợi của người mua tiếp tục bị đình trệ chỉ vì những vi phạm chưa được khắc phục đối với phần dự án còn lại.
Cùng với đó, cần làm rõ trách nhiệm công khai thông tin về tình trạng tranh chấp, thế chấp, giải chấp và xử lý các trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đúng cam kết. Nguyên tắc đặt ra là người mua phải được cung cấp đầy đủ thông tin và có cơ chế bảo vệ thực chất khi đã hoàn thành nghĩa vụ của mình.
