Sức ép kép từ chi phí và tiêu chuẩn xanh
Chia sẻ tại hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững”, ông Lại Đức Tuấn, Phó trưởng phòng Tiết kiệm Năng lượng, Cục Năng lượng - Dầu khí (Bộ Công Thương) cho biết, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu
Theo ông Tuấn, những biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới và áp lực thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững đang đặt kinh tế Việt Nam nói riêng và nền kinh thế giới nói chung đang phải đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu. Các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon, sử dụng năng lượng và phát triển bền vững đang dần trở thành những điều kiện quan trọng để sản phẩm có thể tham gia và duy trì vị thế tại các thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) và nhiều thị trường xuất khẩu lớn đang từng bước triển khai, hoàn thiện các chính sách giảm phát thải khí nhà kính. Trong đó có Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU đối với một số nhóm hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh sẽ tác động đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Bên cạnh đó, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin môi trường và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng, những thay đổi này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp trong việc đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm cường độ phát thải carbon.
“Điều đó cho thấy bài toán năng lượng không chỉ nằm ở chi phí phải trả trong quá trình sản xuất. Khả năng kiểm soát tiêu thụ năng lượng, lựa chọn công nghệ phù hợp và đáp ứng các yêu cầu về môi trường cũng ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp”, ông Tuấn lưu ý.
Ông cũng cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được xác định là giải pháp có ý nghĩa thiết thực ở cấp doanh nghiệp, đồng thời đóng góp vào mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
“Năm 2026, Cục đặt mục tiêu thúc đẩy 1.000 lượt kết nối giữa các đơn vị cung cấp giải pháp và cộng đồng doanh nghiệp. Hiện Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam đã ghi nhận khoảng 850 lượt kết nối. Một số kết nối đã mở ra cơ hội hợp tác cụ thể, trong đó có các mô hình dịch vụ năng lượng ESCO”, ông Tuấn cho hay.
Kết nối công nghệ, sản xuất bền vững
Một trong những vấn đề được các doanh nghiệp tham dự hội thảo đặc biệt quan tâm là làm thế nào để doanh nghiệp tiếp cận được các giải pháp tiết kiệm năng lượng phù hợp với điều kiện sản xuất và khả năng đầu tư của mình. Trong khi đó, cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng có liên quan đến nhiều yếu tố, từ công nghệ, giải pháp kỹ thuật đến năng lực tư vấn và nguồn lực tài chính. Vì vậy, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành nghề, chuyên gia, đơn vị cung cấp giải pháp, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp có vai trò quan trọng.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với quá trình hỗ trợ doanh nghiệp của cơ quan quản lý. Theo đó, các giải pháp cần phù hợp với điều kiện vận hành, nhu cầu sử dụng năng lượng và khả năng đầu tư, qua đó tạo cơ sở để doanh nghiệp từng bước cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng.
Tại hội thảo, các đại biểu được cập nhật những cơ chế, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật và quy định mới về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả cũng như các giải pháp công nghệ và mô hình ứng dụng thực tiễn, tập trung vào xây dựng khu công nghiệp thông minh và nhà máy thông minh. Các giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư những dự án sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả cũng được đưa ra trao đổi.
Theo ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Hiệu quả năng lượng Việt Nam (VECEA), Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam có vai trò là nền tảng kết nối các bên liên quan, góp phần thúc đẩy mục tiêu kết nối trong năm 2026. Việc mở rộng các hoạt động kết nối được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin và giải pháp thuận lợi hơn. Dù vậy, kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng đưa các giải pháp vào thực tiễn sản xuất, tạo ra những cải thiện cụ thể về hiệu quả sử dụng năng lượng.
Ông Hiệp cũng cho rằng, trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động và yêu cầu xanh hóa ngày càng rõ nét, tiết kiệm năng lượng vừa là giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa góp phần hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với những thay đổi của thị trường. Việc kết nối đúng nhu cầu với công nghệ, chuyên môn tư vấn và nguồn lực tài chính sẽ là một trong những yếu tố quan trọng để biến mục tiêu sử dụng năng lượng hiệu quả thành kết quả thực chất trong doanh nghiệp.
Hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững” - do Bộ Công Thương tổ chức ngày 28/10, tại Hưng Yên - là một trong những hoạt động của Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam, thuộc Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019–2030 (VNEEP3).
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động khó lường, doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực chuyển đổi xanh khiến việc sử dụng năng lượng hiệu quả trở thành một yêu cầu ngày càng thiết thực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
