Thủ tướng kiểm tra dự án kiểm soát ngập cho 6,5 triệu dân TPHCM

Cùng đi có ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM; các Ủy viên Trung ương Đảng: Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được; lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương.

Các dự án được kiểm tra gồm dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường Kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên và dự án chống ngập do triều khu vực TPHCM có xét tới biến đổi khí hậu.

Dự án "Giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM, có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu – Giai đoạn 1" là một trong những công trình hạ tầng thủy lợi có quy mô lớn nhất TPHCM. Dự án được xây dựng trên cơ sở các quy hoạch tổng thể đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, bảo đảm tính đồng bộ giữa công tác chống ngập do mưa và kiểm soát triều.

Với tổng vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng theo hình thức BT do tập đoàn Trung Nam làm chủ đầu tư, dự án xây 6 hệ thống cống cửa van lớn, 2 cống nhỏ tại các cửa sông lớn thuộc khu vực trung tâm TPHCM và khoảng 7 km đê kè ở các vị trí lưu vực xung yếu; kết hợp hệ thống bơm công suất lớn. Hệ thống nhà điều hành, quan trắc và điều khiển tự động được xây dựng nhằm phục vụ giám sát, điều tiết hoạt động của toàn bộ công trình.

Dự án được khởi công năm 2016, dự kiến hoàn thành năm 2018, tuy nhiên, công trình nhiều lần đình trệ do vướng pháp lý và phương án thanh toán cho nhà đầu tư. Để tháo gỡ các vướng mắc, cấp có thẩm quyền đã ban hành nhiều chủ trương, kết luận, cơ chế liên quan, trong đó có Nghị quyết số 16/2026/NQ-CP, Nghị quyết số 212/NQ-CP, Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị định số 257/2025/NĐ-CP.

Tổng tiến độ dự án đã đạt khoảng trên 95%, hiện có 1.500 nhân sự được huy động để quyết tâm về đích vào tháng 11/2026.

Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng giúp ngăn chặn triều cường xâm thực, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu cho vùng diện tích 570 km² với khoảng 6,5 triệu dân thuộc khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm TPHCM; chủ động điều tiết hạ thấp mực nước trong các kênh rạch nhằm cải thiện khả năng tiêu thoát của các dự án thoát nước đô thị và hỗ trợ trữ nước mưa khi có mưa kết hợp với triều cường; kết hợp chống sạt lở bờ sông và góp phần cải tạo cảnh quan và môi trường, nâng cao chất lượng sống cho người dân; đảm bảo yêu cầu giao thông thủy nội địa. Công trình cũng hướng đến hạn chế xâm nhập mặn vào hệ thống kênh, rạch trong phạm vi kiểm soát.

Khu vực hưởng lợi gồm nhiều phường trung tâm và phía nam Thành phố như Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành, Cầu Ông Lãnh, Xóm Chiếu, Khánh Hội, Vĩnh Hội, Tân Thuận, Phú Thuận, Tân Mỹ, Tân Hưng, Chánh Hưng, Phú Định, Bình Đông; cùng các xã Nhà Bè, Hiệp Phước, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long và Bình Hưng.

Còn dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường Kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên là dự án cải tạo kênh dài nhất Thành phố, có tổng mức đầu tư khoảng 9.030 tỷ đồng từ vốn ngân sách Trung ương và địa phương. Tổng chiều dài tuyến và giao thông dọc theo kè khoảng hơn 63 km.

Dự án đang bước vào giai đoạn tăng tốc với khối lượng thực hiện đạt khoảng 80%, giải ngân khoảng 75%. Các gói thầu xây lắp được triển khai đồng loạt, tập trung vào đường giao thông, vỉa hè, kè bờ kênh và hoàn thiện mặt đường.

Đến nay, khoảng 62 km tuyến kè đã hoàn thành và 48 km đường giao thông dọc hai bên kênh đã được thông xe. Chủ đầu tư đang tập trung tháo gỡ khó khăn, huy động nguồn lực để phấn đấu cơ bản hoàn thành các hạng mục thuộc phạm vi dự án được phê duyệt vào cuối năm 2026.

Theo các báo cáo của Bộ Tài chính, tính chung 9 tháng đầu năm 2026, Thành phố giải ngân vốn đầu tư công đạt 75,5%, cao hơn mức bình quân cả nước 62,9%. Một trong những giải pháp để Thành phố thúc đẩy giải ngân đầu tư công là tập trung toàn lực cho các công trình, dự án trọng điểm.

Hiện sự gia tăng nhanh chóng về dân số Thành phố cùng với tỉ lệ đô thị hóa đang tạo ra sức ép lớn lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hạ tầng tiêu thoát nước và xử lý nước thải trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp.

Được biết, giai đoạn 2026-2030, TPHCM dự kiến giải quyết triệt để các điểm ngập đô thị trên địa bàn Thành phố và phấn đấu giảm 50% thiệt hại do ngập lụt; số hóa dữ liệu tại các điểm xung yếu; tỉ lệ thu gom nước thải đô thị đạt khoảng 80% và tỉ lệ nước thải đô thị được xử lý đạt quy chuẩn đạt 40%-45%.