Thu hút dự án bán dẫn, Việt Nam phải cạnh tranh bằng hệ sinh thái

Cuộc đua bán dẫn không còn chỉ bằng ưu đãi

Năm 2006, khi công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam còn khá mới mẻ, Intel đã công bố đầu tư 300 triệu USD xây dựng nhà máy lắp ráp và kiểm định bán dẫn tại TPHCM. Intel xác định đây là khoản đầu tư đầu tiên thuộc loại này của ngành bán dẫn tại Việt Nam. Chỉ vài tháng sau, tập đoàn nâng quy mô dự án lên 1 tỷ USD.

Sự xuất hiện của một tập đoàn bán dẫn hàng đầu thế giới đến từ Mỹ vào thời điểm đó không chỉ mang đến một dự án FDI quy mô lớn, mà còn mở ra dấu mốc mới trong hành trình Việt Nam tham gia chuỗi sản xuất công nghệ toàn cầu.

Sau 20 năm, Intel Products Vietnam tại Khu Công nghệ cao TPHCM đã nâng vốn cam kết lên hơn 4,1 tỷ USD, xuất xưởng hơn 4 tỷ sản phẩm, đóng góp trên 110 tỷ USD giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, khi chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu đang được tái cấu trúc, cơ hội không chỉ nằm ở việc thu hút thêm những nhà máy tỷ USD. Bài toán lớn hơn đối với Việt Nam là làm thế nào để các cơ sở đã hiện diện có thể đảm nhận những sản phẩm, quy trình phức tạp hơn; đồng thời tạo sức lan tỏa để kỹ sư, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu trong nước tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Kenneth Tse - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Intel Products Vietnam - cho rằng, Việt Nam đang sở hữu nhiều nền tảng thuận lợi như môi trường chính trị, xã hội ổn định; vị trí chiến lược tại châu Á; lực lượng lao động trẻ, có khả năng thích ứng; kinh nghiệm ngày càng tăng trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và định hướng rõ ràng của Chính phủ đối với ngành bán dẫn.

Lãnh đạo Intel Products Vietnam đánh giá quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng thế giới đang mở ra cơ hội cho Việt Nam và những cơ sở đã chứng minh được năng lực.

“Một chuỗi cung ứng bán dẫn có khả năng chống chịu tốt hơn và cân bằng hơn về địa lý sẽ tạo cơ hội để những cơ sở có năng lực đảm nhận các sản phẩm và quy trình phức tạp hơn”, ông Kenneth Tse nói.

Intel Products Vietnam hiện hỗ trợ sản xuất một danh mục sản phẩm đa dạng, đồng thời xây dựng được năng lực vững mạnh về lắp ráp, kiểm định và đóng gói. Khi yêu cầu công nghệ ngày càng cao, cơ hội đặt ra là tiếp tục nâng chuyên môn kỹ thuật, củng cố khả năng đưa sản phẩm mới vào sản xuất, đổi mới vận hành và tăng liên kết với các nhà cung ứng, trường đại học trong nước.

Tuy nhiên, việc một nhà máy đã hoạt động thành công không có nghĩa lợi thế đó sẽ tự động được duy trì trong cuộc cạnh tranh FDI ngày càng gay gắt.

Để chuyển những lợi thế hiện có thành sức cạnh tranh lâu dài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Intel Products Vietnam cho rằng Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; bảo đảm hạ tầng điện và giao thông đáng tin cậy; cải thiện khả năng tiếp cận năng lượng sạch và hiệu quả logistics. Cùng với đó là yêu cầu về thủ tục hành chính minh bạch, tinh gọn và chính sách ưu đãi phù hợp đối với các doanh nghiệp công nghệ cao.

“Không có một yếu tố đơn lẻ nào mang tính quyết định. Năng lực cạnh tranh bền vững trên tất cả những nền tảng này sẽ rất quan trọng để Việt Nam thu hút và giữ chân các dự án đầu tư chất lượng”, ông Kenneth Tse nhấn mạnh.

Với ngành bán dẫn, nơi thiết bị, linh kiện và nguyên liệu thường xuyên luân chuyển qua biên giới, thủ tục xuất nhập khẩu cũng trở thành một phần quan trọng của môi trường đầu tư.

Theo ông Kenneth Tse, quy trình minh bạch, hướng dẫn kịp thời và việc triển khai nhất quán, có tính dự báo là những điều kiện thiết yếu để các doanh nghiệp như Intel duy trì hoạt động liên tục, hiệu quả.

Qua quá trình đầu tư tại Việt Nam, Intel ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, duy trì đối thoại và xem xét kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, qua đó giúp nhà máy vận hành thông suốt và thích ứng với các quy định mới.

Trong thời gian tới, lãnh đạo Intel Products Vietnam cho rằng việc tiếp tục đẩy mạnh số hóa, hướng dẫn chính sách sớm và nhất quán, áp dụng quy trình dựa trên quản lý rủi ro và tăng phối hợp giữa các cơ quan sẽ hỗ trợ cả doanh nghiệp FDI lẫn doanh nghiệp trong nước.

Không chỉ hút tỷ USD, phải giữ lại giá trị công nghệ

Tại Việt Nam, Intel đã triển khai các hoạt động hợp tác kỹ thuật, phát triển nhà cung ứng và kết nối doanh nghiệp với những đối tác trong hệ sinh thái trong nước, quốc tế. Tập đoàn cũng tổ chức các Hội nghị Nhà cung ứng Chiến lược nhằm giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn yêu cầu của ngành và xác định những lĩnh vực có thể hợp tác.

Tuy nhiên, đi từ cung cấp hàng hóa, dịch vụ thông thường đến trở thành mắt xích trong chuỗi bán dẫn là một hành trình dài. Lãnh đạo Intel Products Vietnam cho rằng việc tiến lên những phân khúc có giá trị cao đòi hỏi các nhà cung ứng phải đầu tư bền bỉ. Quá trình này cũng cần chính sách thiết thực, nguồn nhân lực có kỹ năng và sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa Chính phủ, doanh nghiệp với các cơ sở giáo dục. Intel cho biết sẽ tiếp tục chia sẻ những tiêu chuẩn và kinh nghiệm phù hợp để hỗ trợ các nhà cung ứng địa phương.

Trước sự cạnh tranh và đổi mới của ngành bán dẫn, theo ông Kenneth Tse Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu bằng cách củng cố những nền tảng cần thiết cho các hoạt động có giá trị cao hơn.

Các ưu tiên gồm phát triển giáo dục STEM gắn với nhu cầu thực tế của ngành, nâng cao năng lực đào tạo sau đại học và kỹ thuật chuyên sâu, tăng liên kết nghiên cứu giữa trường đại học với doanh nghiệp, đồng thời xây dựng những lộ trình thiết thực để thương mại hóa các sáng kiến đổi mới sáng tạo.

“Việt Nam có thể phát huy kinh nghiệm hiện có trong sản xuất điện tử, lắp ráp, kiểm định và đóng gói, song song với phát triển các thế mạnh bổ trợ về thiết kế, phần mềm, thiết bị và vật liệu. Intel có thể đóng góp thông qua các quan hệ hợp tác dài hạn về phát triển nhân tài, chương trình thực tập, tham gia xây dựng chương trình đào tạo, học tập thực hành và phát triển năng lực nhà cung ứng”, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Intel Products Vietnam chia sẻ.