Hai vụ đạo văn liên tiếp
Ngày 13/7, Jiang Fangzhou (Tưởng Phương Châu), 36 tuổi, bị Đại học Nhân dân Trung Quốc thu hồi bằng thạc sĩ vì có hành vi đạo văn. Chỉ sau đó vài ngày, Đại học Tây Bắc (Trung Quốc) tiếp tục công bố thêm một vụ đạo văn nghiêm trọng.
Theo thông cáo của Đại học Tây Bắc, Phó giáo sư Giả Thiển Thiển - con gái nhà văn nổi tiếng Giả Bình Ao - mắc sai phạm lớn trong quá trình thực hiện các nghiên cứu học thuật.
Sau ba tháng điều tra, Đại học Tây Bắc xác định Giả Thiển Thiển đã công bố 16 bài nghiên cứu với tư cách tác giả.
Trong số này, 9 bài có nhiều đoạn văn, câu chữ trùng lặp với tác phẩm của người khác nhưng không ghi nguồn, bao gồm một bài có tình trạng đăng trùng lặp. 6 bài có một số câu chữ giống tài liệu khác và chú thích trích dẫn không đúng quy chuẩn. Chỉ một bài không bị phát hiện vấn đề về trích dẫn.
Hội đồng Học thuật Đại học Tây Bắc kết luận các công trình của Giả Thiển Thiển có hành vi đạo văn, sai phạm học thuật.
Luận văn thạc sĩ của bà Giả cũng bị xác định có quan điểm chính, luận cứ và kết luận trùng lặp với những cuốn sách, bài nghiên cứu đã được người khác công bố. Sau khi hội đồng xem xét, bằng thạc sĩ của Giả Thiển Thiển bị thu hồi.
Đại học Tây Bắc đồng thời thu hồi chức danh phó giáo sư, tư cách đảm nhiệm vị trí giảng viên, chấp thuận đơn xin thôi việc và chấm dứt hợp đồng với bà. Tư cách nhà giáo của Giả Thiển Thiển cũng bị hủy theo quy trình.
Ngoài nghi vấn đạo văn, bài nghiên cứu được Giả Thiển Thiển liệt kê là “thành tựu học thuật quan trọng” còn bị phát hiện có những lỗi câu chữ cơ bản.
Một tác phẩm tiêu biểu khác của Giả Thiển Thiển mang tên Lời nói và ý nghĩa của sinh mệnh - Bàn về sáng tác thư pháp của Giả Bình Ao cũng bị đặt nghi vấn.
Qua đối chiếu, blogger phát hiện một phần nội dung bài viết rất giống với bài bình luận của Giả Bình Ao về nhà thư pháp Mã Trị Quyền, được công bố năm 1994. Đoạn nhận xét do người cha viết từ 20 năm trước bị cho là đã được con gái sử dụng lại, rồi công bố dưới tên mình sau đó 20 năm.
"Nhà trường đặc biệt coi trọng việc xây dựng liêm chính trong nghiên cứu khoa học. Trường sẽ lấy vụ việc này làm bài học, tăng cường toàn diện công tác giáo dục liêm chính trong nghiên cứu và quản lý đội ngũ giảng viên, thiết thực bảo vệ môi trường học thuật và giáo dục lành mạnh", thông cáo nhấn mạnh.
Giả Thiển Thiển sinh năm 1979, là con gái nhà văn Giả Bình Ao - nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn tỉnh Thiểm Tây, nguyên Phó chủ tịch Hội Nhà văn Trung Quốc. Giả Thiển Thiển theo học chương trình cử nhân tại Đại học Tây Bắc, chuyên ngành Văn học hiện đại và đương đại Trung Quốc. Bà có một số tập thơ từng được xuất bản như Đêm thứ 100, Đi bộ trên biển.
Ông Giả Bình Ao cũng là một trong những nhà văn đương đại có ảnh hưởng lớn tại nước này, nổi tiếng cả trong ba thể loại tản văn, truyện ngắn và tiểu thuyết.
Sự nghiệp thuận lợi của Giả Thiển Thiển nhiều lần trở thành chủ đề tranh luận. Những năm gần đây, thơ và các công trình nghiên cứu của bà liên tục bị nghi ngờ về chất lượng. Không ít ý kiến cho rằng thành công của bà có liên quan đến danh tiếng và vị thế của người cha.
Phần nổi của tảng băng chìm
Theo HK01, hai trường hợp Tưởng Phương Châu và Giả Thiển Thiển có xuất phát điểm khác nhau. Trong khi Tưởng Phương Châu nổi tiếng từ nhỏ nhờ hình tượng thần đồng văn học, Giả Thiển Thiển trưởng thành dưới hào quang của người cha có vị thế lớn trong văn đàn.
Tuy nhiên, họ cùng có công việc đáng mơ ước trong giới văn hóa, giáo dục và cuối cùng đều bị xác định có hành vi sai phạm học thuật.
Các vụ việc này được xem là phần nổi của tảng băng chìm, phản ánh những vấn đề tồn tại lâu năm trong giới học thuật Trung Quốc.
Gần đây, một nghiên cứu sinh thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc bị phát hiện có bài viết bị nghi dịch gần như nguyên văn từ công trình của tác giả nước ngoài. Một tài khoản mạng xã hội cũng công khai tài liệu, tố cáo nhiều học giả có danh tiếng làm giả hoặc sao chép bài nghiên cứu, khiến dư luận xôn xao.
Sai phạm học thuật không chỉ là lỗi của cá nhân. Khi một luận văn hoặc bài nghiên cứu có vấn đề vẫn vượt qua nhiều tầng thẩm định, được dùng để cấp bằng, xét chức danh và tạo dựng vị thế nghề nghiệp, trách nhiệm còn thuộc về người hướng dẫn, hội đồng đánh giá, cơ sở đào tạo và cơ chế giám sát.
Việc thu hồi bằng cấp, chức danh và tư cách giảng dạy là biện pháp cần thiết để bảo vệ kỷ cương. Tuy nhiên, xử lý từng cá nhân chỉ giải quyết phần ngọn.
Theo HK01,muốn khôi phục niềm tin, giới học thuật Trung Quốc phải siết chặt quy trình thẩm định, minh bạch trách nhiệm của các bên liên quan và bảo đảm mọi cáo buộc đều được điều tra độc lập, nhất quán.
Học thuật là tài sản chung của xã hội. Nếu đạo văn và gian lận không được phát hiện, xử lý kịp thời, hậu quả không chỉ dừng ở một tấm bằng hay chức danh, mà còn làm xói mòn nguyên tắc công bằng và uy tín của cả hệ thống tri thức.
