Hoa hậu Mai Phương đối mặt hệ lụy gì khi công khai đấu tố công ty?

Sau ba ngày liên tiếp đưa ra thông tin, mấu chốt bất đồng giữa Hoa hậu Mai Phương và công ty quản lý V-MAS tập trung vào ba vấn đề gồm cách xác định thù lao dựa trên doanh thu hay lợi nhuận, bản chất của các khoản chi phí đầu tư và đối soát tài chính, cùng căn cứ pháp lý để Mai Phương đơn phương chấm dứt hợp đồng.

Đến nay, hai bên vẫn bảo lưu quan điểm riêng và chưa công bố toàn bộ hợp đồng cùng các tài liệu tài chính liên quan. Những nội dung được Mai Phương và V-MAS đưa ra hiện là lập luận của mỗi bên trong quá trình xảy ra bất đồng. Chưa có thông tin cho thấy hai bên đã đạt được thỏa thuận.

Lỗ hổng pháp lý

Chia sẻ với Tiền Phong, luật sư Diệp Năng Bình (Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật) cho biết từ góc độ pháp lý, đây là một tranh chấp hợp đồng dân sự điển hình trong lĩnh vực công nghiệp giải trí và chưa thể kết luận bên nào đúng hay sai khi chưa có phán quyết của cơ quan có thẩm quyền.

Tuy nhiên, vụ việc phản ánh khá rõ những lỗ hổng trong thực tiễn điều chỉnh quan hệ giữa nghệ sĩ và công ty quản lý tại Việt Nam.

Theo luật sư, hiện nay pháp luật chưa có một chế định riêng điều chỉnh hợp đồng quản lý nghệ sĩ mà chủ yếu áp dụng các quy định chung của Bộ luật Dân sự. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn quyền và nghĩa vụ của các bên đều do chính họ tự thỏa thuận.

“Khi hợp đồng không quy định đầy đủ hoặc quy định thiếu rõ ràng về cơ chế phân chia doanh thu, xác định lợi nhuận, phạm vi chi phí đầu tư, quyền kiểm tra sổ sách, nghĩa vụ đối soát, thời điểm thanh toán hay điều kiện chấm dứt hợp đồng thì nguy cơ phát sinh tranh chấp là rất lớn”, ông cho biết.

Luật sư cho biết thực tiễn hoạt động quản lý nghệ sĩ hiện nay thường gắn với việc công ty bỏ ra một khoản đầu tư rất lớn để đào tạo, xây dựng hình ảnh và phát triển thương hiệu, trong khi nghệ sĩ đóng góp bằng hình ảnh, danh tiếng và sức lao động.

Đây là quan hệ có tính đặc thù nhưng lại chưa có cơ chế pháp lý riêng để điều chỉnh, dẫn đến việc khi xảy ra tranh chấp, tòa án phải áp dụng đồng thời nhiều quy định khác nhau của Bộ luật Dân sự đối với hợp đồng dịch vụ, hợp đồng ủy quyền và các quy định chung về thực hiện hợp đồng.

“Điều này cho thấy cần nghiên cứu hoàn thiện khung pháp lý đối với hợp đồng quản lý nghệ sĩ nhằm bảo đảm tính minh bạch, cân bằng quyền lợi và hạn chế các tranh chấp tương tự trong tương lai”, luật sư chia sẻ.

Rủi ro pháp lý và thiệt hại kinh tế

Theo luật sư, nếu tranh chấp phải giải quyết bằng con đường tố tụng, cả Mai Phương và V-MAS đều sẽ phải đối mặt với những rủi ro pháp lý và thiệt hại kinh tế đáng kể.

Đối với Mai Phương, nếu tòa án xác định việc đơn phương chấm dứt hợp đồng không có căn cứ thì cô có thể phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 360 và Điều 419 Bộ luật Dân sự, hoàn trả các khoản đầu tư nếu hợp đồng có điều khoản quy định và công ty chứng minh được khoản đầu tư đó là hợp lý và hợp pháp.

Ngoài ra, các hoạt động nghệ thuật, quảng cáo hoặc ký kết với đối tác mới trong thời gian hợp đồng vẫn được xác định còn hiệu lực cũng có thể làm phát sinh các tranh chấp khác liên quan đến quyền khai thác độc quyền hoặc yêu cầu bồi thường.

Ở chiều ngược lại, nếu tòa án xác định V-MAS đã vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, đặc biệt là nghĩa vụ thanh toán, nghĩa vụ đối soát hoặc nghĩa vụ minh bạch tài chính thì công ty có thể bị buộc thanh toán các khoản thù lao còn thiếu, bồi thường thiệt hại, trả lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo Điều 357 và Điều 468 Bộ luật Dân sự.

Bên cạnh thiệt hại tài chính, điều đáng lo ngại hơn là những tổn thất về uy tín đối với cả nghệ sĩ và công ty quản lý. "Trong lĩnh vực giải trí, uy tín và niềm tin là tài sản rất quan trọng, một tranh chấp kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến các hợp đồng thương mại hiện tại mà còn tác động tiêu cực đến khả năng hợp tác với đối tác, nhãn hàng và các nghệ sĩ khác trong tương lai. Chính vì vậy, thương lượng hoặc hòa giải luôn là phương án được ưu tiên trước khi lựa chọn con đường tố tụng”, luật sư nhận định.

Bài học với cả hai bên

Theo luật sư Diệp Năng Bình, bài học rút ra từ vụ việc là các bên cần coi hợp đồng là "hàng rào pháp lý" bảo vệ quyền lợi của mình chứ không chỉ là thủ tục để bắt đầu hợp tác.

Đối với nghệ sĩ, trước khi ký kết cần được tư vấn pháp lý để hiểu rõ các điều khoản về quyền quản lý độc quyền, cơ chế phân chia doanh thu hoặc lợi nhuận, phạm vi các khoản chi phí đầu tư được khấu trừ, quyền yêu cầu đối soát và kiểm tra chứng từ cũng như điều kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nghệ sĩ cần lưu giữ đầy đủ chứng cứ về các khoản thanh toán, các văn bản trao đổi và yêu cầu giải quyết tranh chấp.

Đối với công ty quản lý, cần xây dựng hợp đồng minh bạch, quy định rõ ràng về cách tính doanh thu, lợi nhuận, các khoản đầu tư, thời điểm quyết toán và cơ chế kiểm tra sổ sách. Việc đối soát tài chính cần được thực hiện định kỳ, có chứng từ đầy đủ và tạo điều kiện để nghệ sĩ tiếp cận thông tin theo đúng thỏa thuận.

“Khi phát sinh bất đồng, các bên nên ưu tiên thương lượng hoặc hòa giải trên tinh thần thiện chí trước khi lựa chọn giải quyết bằng tố tụng”, luật sư cho biết.

Theo ông, trong lĩnh vực giải trí, một vụ kiện có thể xác định được quyền và nghĩa vụ của các bên nhưng rất khó khôi phục lại niềm tin và giá trị thương hiệu đã bị ảnh hưởng trong suốt quá trình tranh chấp. Chính vì vậy, một hợp đồng chặt chẽ, minh bạch cùng cơ chế quản trị tài chính rõ ràng vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa rủi ro pháp lý.