Quy mô tăng nhanh, phân bổ kéo dài
Tiếp tục chương trình kỳ họp, chiều 5/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Đại biểu Hoàng Quang Hàm (Tây Ninh) nhìn nhận, thời gian qua, Quốc hội giao Chính phủ phân bổ một số khoản của ngân sách Trung ương nhưng chưa ràng buộc chặt chẽ nên quy mô tăng nhanh, việc phân bổ kéo dài, giảm hiệu quả sử dụng ngân sách.
Theo ông Hàm, dự toán ngân sách là kế hoạch thu chi ngân sách trong một năm, nên có những khoản trong dự toán đến tháng 12 mới chi.
“Muốn tăng lương từ tháng 7 thì dự toán đầu năm phải quyết định tăng lương, mức tăng, tổng tiền. Chi đầu năm hay chi cuối năm không phải là vấn đề đặt ra để xem xét đưa vào dự toán hay không. Nếu chất lượng dự toán tốt, chính sách rõ ràng, cụ thể thì đều có thể đưa vào dự toán và phân bổ ngay từ đầu năm, bất kể chi vào lúc nào”, ông Hàm nói.
Để giữ kỷ luật ngân sách, theo ông, cần quy định các khoản chưa phân bổ chi tiết của ngân sách Trung ương giao Chính phủ chỉ bao gồm: các khoản đã có quyết định, đã có chủ trương của cấp có thẩm quyền hoặc chính sách đã ban hành nhưng chưa xác định được cụ thể đối tượng thụ hưởng, mức chi.
Bên cạnh đó là mức khống chế không quá 5% tổng chi ngân sách Trung ương, bằng mức tối đa của dự phòng ngân sách; quy định thời hạn phân bổ tối đa, quá thời hạn thì hủy dự toán.
“Nếu sau khi hủy dự toán có nhiệm vụ cấp bách thì sử dụng dự phòng hoặc điều chuyển từ nơi làm ăn chậm. Không nên để một khoản như khoản dự phòng thứ hai lớn và không có thời hạn phân bổ như hiện nay. Đối với ngân sách địa phương cũng cần quy định tương đương như vậy”, ông Hàm cho hay.
Đề xuất dành 70% kinh phí tiết kiệm sau sáp nhập cho cấp xã
Phát biểu thảo luận, đại biểu Tô Ái Vang (Cần Thơ) dành sự quan tâm tới việc xác định số bổ sung cân đối ngân sách. Thực tế sau khi sáp nhập, quy mô dân số và địa bàn tăng gấp đôi, áp lực công việc lên cán bộ cơ sở vô cùng lớn.
Nhằm hướng đến nguyên tắc tinh giản nguồn nào thì tái đầu tư nguồn đó, bà Vang kiến nghị bổ sung quy định: đối với các đơn vị hành chính cấp xã thực hiện sắp xếp, sáp nhập, định mức phân bổ dự toán chi quản lý hành chính và chi các đơn vị sự nghiệp được áp dụng hệ số khuyến khích theo quy mô diện tích tự nhiên, dân số sau sáp nhập và lộ trình chuyển tiếp.
Chủ trương này nhằm đảm bảo tổng dự toán chi thường xuyên của đơn vị hành chính mới không thấp hơn tổng dự toán chi thường xuyên của các đơn vị hành chính trước khi sáp nhập trong thời hạn tối thiểu 5 năm kể từ khi có nghị quyết sắp xếp.
Đại biểu đoàn Cần Thơ cũng kiến nghị để lại cho ngân sách cấp xã toàn bộ hoặc tối thiểu 70% kinh phí chi thường xuyên tiết kiệm được từ việc giảm quỹ lương, quỹ phụ cấp do tinh giản biên chế và giảm đầu mối sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã.
Theo đại biểu, nguồn kinh phí này nhằm tái đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng, phục vụ chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân; đồng thời bảo đảm nguồn chi thu nhập tăng thêm, phụ cấp đối với công việc có tính chất đặc thù cho cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách tại địa phương, thay vì bị điều chuyển vào nguồn cải cách tiền lương hoặc cân đối về ngân sách cấp trên.
Để đánh giá hiệu quả đầu tư, đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) lưu ý, việc đánh giá giữa kỳ phải chỉ ra khả năng hoàn thành và nội dung cần điều chỉnh; đánh giá kết thúc phải đối chiếu sản phẩm, tổng chi phí, kết quả thực tế với mục tiêu đã được quyết định và xác định điều kiện vận hành; đánh giá tác động phải kiểm chứng lợi ích thực tế sau một thời gian khai thác. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ bố trí, điều chỉnh ngân sách.
