Một chiếc máy bay thương mại được lắp ráp từ hàng triệu chi tiết, do hàng nghìn doanh nghiệp trên khắp thế giới cùng sản xuất. Mỗi chi tiết phải đạt độ chính xác tuyệt đối, và mỗi nhà cung cấp phải chứng minh chất lượng ổn định qua những bộ tiêu chuẩn quốc tế trước khi được các hãng máy bay đặt hàng. Yêu cầu khắt khe trải dài từ sản xuất, nhân lực, hạ tầng đến quản trị, và không có chỗ cho việc "làm thử".
Vì vậy, Viettel chọn cách đi từ nền tảng sẵn có. Kỷ luật sản xuất và văn hóa kiểm soát chất lượng được rèn qua nhiều năm làm thiết bị quốc phòng, điện tử công nghệ cao trở thành điểm tựa để doanh nghiệp bước vào lĩnh vực được xem là đỉnh cao của ngành sản xuất.
Năng lực đi trước, tuyên bố theo sau
Hiện nay, Tổng công ty Sản xuất thiết bị Viettel có hơn 1.100 kỹ sư, chuyên gia, hệ thống nhà máy rộng hơn 50 ha cùng cơ sở lắp ráp, kiểm thử tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội).
Riêng với hàng không, doanh nghiệp đã đầu tư hàng triệu USD vào các công nghệ như đúc chính xác trong môi trường chân không, gia công cơ khí phức tạp, kiểm tra bên trong chi tiết mà không làm hỏng chi tiết, tích hợp hệ thống điện tử và xử lý bề mặt kim loại.
Những năng lực này đã được công nhận bằng hai chứng nhận quan trọng nhất của ngành: AS9100D, tiêu chuẩn quản lý chất lượng dành riêng cho hàng không, và NADCAP cho các công đoạn xử lý bề mặt giúp chi tiết kim loại chống ăn mòn, yêu cầu bắt buộc của mọi hãng sản xuất máy bay. Linh kiện của doanh nghiệp hiện đã có mặt trong chuỗi cung ứng của Boeing và Airbus.
Tại VAF 2026, Tổng công ty Sản xuất thiết bị Viettel mang tới gần 100 chi tiết, phụ tùng thực tế cho máy bay thương mại, trực thăng và động cơ, từ chi tiết gia công chính xác được hoàn thiện qua các quy trình đặc biệt, đến cụm hệ thống tích hợp.
Chính nền tảng này giúp Tổng Giám đốc Tổng công ty Sản xuất thiết bị Viettel, Nguyễn Thế Nghĩa đủ tự tin khi phát biểu tại phiên khai mạc VAF 2026: "Chúng tôi có mặt tại đây để chứng minh một năng lực đã được kiểm chứng và đang vận hành, chứ không dừng ở việc giới thiệu tiềm năng hay tuyên bố ý định".
Từ sản xuất đến làm chủ thiết kế
Định hướng của Viettel không dừng ở việc cung cấp linh kiện theo đơn đặt hàng. Giai đoạn 2025-2030, cùng với việc hình thành đơn vị chuyên trách lĩnh vực hàng không, Tổng công ty triển khai kế hoạch đầu tư 200 triệu USD để mở rộng nhà xưởng, phát triển vật liệu composite (loại vật liệu nhẹ và bền dùng nhiều trên thân, cánh máy bay hiện đại) và hoàn thiện các công đoạn sản xuất đặc biệt như nhiệt luyện, phủ bề mặt, đúc mẫu chảy chân không và tạo hình kim loại. Mục tiêu là hoàn thiện dây chuyền sản xuất linh kiện hàng không ở quy mô lớn.
Song song, doanh nghiệp đang hoàn tất thủ tục xin chứng nhận Part 21, giấy phép của nhà chức trách hàng không cho phép doanh nghiệp thiết kế và sản xuất linh kiện máy bay. Khi có chứng nhận này, Viettel có thể làm chủ toàn bộ quy trình từ bản vẽ đến thành phẩm, phần tạo ra giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng.
Điểm đáng chú ý trong định hướng của Viettel là cách doanh nghiệp nhìn nhận vai trò của mình. Theo lãnh đạo Tổng công ty, Việt Nam đã có nhiều doanh nghiệp cơ khí chính xác, điện tử và vật liệu có năng lực sản xuất tốt. Điều còn thiếu là một hệ sinh thái đủ chặt chẽ để những năng lực riêng lẻ ấy cùng đi vào chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu.
Viettel xác định sẽ đóng vai trò kết nối khi sẵn sàng hợp tác, chia sẻ tiêu chuẩn và cùng các doanh nghiệp trong nước xây dựng ngành công nghiệp hỗ trợ hàng không Việt Nam. Nói cách khác, khi một doanh nghiệp đầu tàu đã đi qua con đường chứng nhận và đáp ứng tiêu chuẩn, kinh nghiệm đó có thể giúp những doanh nghiệp đi sau rút ngắn quãng đường.
Ở chiều ngược lại, Viettel đề xuất các hãng sản xuất máy bay lớn, trong đó có Airbus, cân nhắc xây dựng chương trình hợp tác công nghiệp đối ứng dành cho Việt Nam. Theo mô hình này, hãng máy bay bán sản phẩm vào một thị trường sẽ chuyển giao công nghệ, mua linh kiện sản xuất tại chỗ và cùng phát triển chuỗi cung ứng ở đó.
Với đội tàu bay thương mại trong nước đang mở rộng nhanh qua từng năm, đây là cách để các tập đoàn toàn cầu tối ưu chi phí, tăng sức chống chịu cho chuỗi cung ứng, và để Việt Nam có thêm cơ hội tham gia sâu hơn.
"Viettel không tìm kiếm sự ưu đãi. Chúng tôi ở đây để chứng minh rằng Việt Nam đã sẵn sàng, và chúng tôi đã sẵn sàng cùng tạo ra những giá trị mới cho ngành hàng không toàn cầu bằng trí tuệ, bản lĩnh và năng lực sản xuất của người Việt", Tổng Giám đốc Nguyễn Thế Nghĩa nhấn mạnh.
VAF 2026 lần thứ 2 diễn ra từ ngày 04-06/11/2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), quy tụ hơn 150 doanh nghiệp hàng không vũ trụ đến từ gần 15 quốc gia, với Airbus là đối tác chiến lược và Viettel là đối tác công nghiệp. Với Viettel, diễn đàn là dịp để những đối tác lớn nhất của ngành thấy rằng cánh cửa khó mở nhất của ngành sản xuất cũng có thể mở ra bằng năng lực cụ thể.
