Thường phải đợi đến hội tháng Giêng, khách thập phương mới có dịp theo đoàn rước xem các chàng trai Triều Khúc múa bồng.
Nhưng vào sáng 18/11, tại đình làng, biên đạo Tú Hoàng và ba nghệ sĩ quốc tế đã giới thiệu một phiên bản Con đĩ đánh bồng mới, thu hút hàng trăm khán giả đến xem.
Ba nghệ sĩ nước ngoài tham gia ‘Con đĩ đánh bồng’
Gió gió mây mây nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội nhằm hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026. Đây là dự án nghiên cứu và phát triển tiềm năng của nghệ thuật sân khấu truyền thống, diễn xướng dân gian Việt Nam do Tú Hoàng đảm nhiệm biên đạo và giám tuyển.
Buổi trình diễn độc đáo và duy nhất với thời lượng khoảng 30 phút, vào ngày 18/11, tại đình làng Triều Khúc, đã thu hút hàng trăm người đến tham dự.
Trước đó, nhóm nghệ sĩ đương đại quốc tế gồm Antonin Comestaz (Pháp), Adrian William Newgent (Hà Lan), và Clara Cozzolino (Italy) đã đến điền dã và làm việc trực tiếp với nghệ nhân tại đình làng Triều Khúc.
Trong một ngày, họ vừa học, vừa trao đổi về các hình thức diễn xướng dân gian đặc biệt của Con đĩ đánh bồng. Mỗi nghệ sĩ góp vào cuộc thử nghiệm một cách biểu đạt riêng, từ kết hợp chuyển động cơ thể với bộ tổng hợp âm thanh dạng mô-đun đến chơi nhạc điện tử hay dùng giọng nói để sáng tạo nghệ thuật âm thanh.
Những yếu tố độc đáo của văn hóa địa phương trở thành chất liệu để các bên tìm hiểu và thực hành. Chia sẻ về trải nghiệm độc đáo này, nghệ sĩ Antonin Comestaz cho rằng: “Điệu múa thật kỳ lạ, vừa vui tươi vừa hài hước. Những người đàn ông chuyển động một cách duyên dáng. Điều này rất đương đại, đầy sáng tạo và khác biệt”.
Nguyễn Hoàng Hà (sinh viên Trường ĐH Hà Nội) chia sẻ đây là lần đầu đi xem Con đĩ đánh bồng trong truyền thuyết.
“Các lớp diễn vô cùng vui, cộng với âm nhạc điện tử và sự cộng hưởng từ các nghệ sĩ khiến cho câu chuyện trở nên trẻ trung, hấp dẫn hơn. Đặc biệt, những tương tác qua lại của các diễn viên và khán giả khiến cho không khí nóng từ đầu đến cuối. Buổi diễn kết thúc mà nhiều người còn muốn nghe, xem tiếp”, Hà nói.
Điệu múa 1.000 tuổi
Câu chuyện Con đĩ đánh bồng gắn với tích truyện về Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng, vị anh hùng đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa thắng lợi chống ách đô hộ phương Bắc tại Tống Bình (Hà Nội xưa).
Theo lời kể của ông Triệu Văn Hải, người từng tham gia đóng "con đĩ", trong quân của Phùng Hưng không có nữ binh, các binh sĩ phải giả gái múa hát để khích lệ tinh thần quân sĩ.
Khi Ngài qua đời, nhân dân Triều Khúc lập đình thờ và lưu giữ điệu múa ấy như một nghi lễ truyền thống, trở thành nét văn hóa đặc sắc của lễ hội làng.
Ông Hải cho biết để tham gia múa, các nam thanh niên phải được lựa chọn kỹ lưỡng, tập luyện nhiều ngày trước hội, từ cách đánh trống, bước chân, ánh mắt đến thần thái biểu diễn. “Múa sao cho vừa duyên, vừa vui mà không lố là điều rất khó”, ông nói.
Khi múa, những nam thanh niên được hóa trang thành thiếu nữ với khăn mỏ quạ đỏ, váy nhiễu đen, dải lụa ngũ sắc.
Những động tác uyển chuyển, ánh mắt, nụ cười duyên dáng tạo nên không khí rộn ràng, vui tươi cho ngày hội. Nếu đội múa đi qua du khách, các "con đĩ" còn có thể biểu diễn đá lông nheo, liếc mắt đưa tình khiến du khách vô cùng thích thú.
Hội làng Triều Khúc thường diễn ra từ mùng 9 đến hết ngày 12 tháng Giêng âm lịch. Mỗi mùa hội, bên cạnh trai tráng còn có những em nhỏ mặc áo, chít khăn, vào vai người múa bồng.
Nhiều năm nay, hội làng Triều Khúc đã trở thành một món ăn tinh thần với đông đảo người dân ở Hà Nội.