Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

TPO - "Con đĩ đánh bồng" là điệu múa cổ của làng Triều Khúc, người múa phải là nam đóng giả nữ. Tồn tại qua hơn 1.000 năm, mới đây di sản này đã thu hút sự tham gia của một số nghệ sĩ quốc tế đến từ Pháp, Hà Lan, Italy trong sự kiện hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Thường phải đợi đến hội tháng Giêng, khách thập phương mới có dịp theo đoàn rước xem các chàng trai Triều Khúc múa bồng.

Nhưng vào sáng 18/11, tại đình làng, biên đạo Tú Hoàng và ba nghệ sĩ quốc tế đã giới thiệu một phiên bản Con đĩ đánh bồng mới, thu hút hàng trăm khán giả đến xem.

di1a.jpg
di1b.jpg
di1.jpg
di3.jpg
Con đĩ đánh bồng do nam thanh niên chưa lập gia đình trong làng biểu diễn.

Ba nghệ sĩ nước ngoài tham gia ‘Con đĩ đánh bồng’

Gió gió mây mây nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội nhằm hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026. Đây là dự án nghiên cứu và phát triển tiềm năng của nghệ thuật sân khấu truyền thống, diễn xướng dân gian Việt Nam do Tú Hoàng đảm nhiệm biên đạo và giám tuyển.

Buổi trình diễn độc đáo và duy nhất với thời lượng khoảng 30 phút, vào ngày 18/11, tại đình làng Triều Khúc, đã thu hút hàng trăm người đến tham dự.

Trước đó, nhóm nghệ sĩ đương đại quốc tế gồm Antonin Comestaz (Pháp), Adrian William Newgent (Hà Lan), và Clara Cozzolino (Italy) đã đến điền dã và làm việc trực tiếp với nghệ nhân tại đình làng Triều Khúc.

di8.jpg
di9.jpg
Các nghệ sĩ quốc tế tham gia trình diễn Con đĩ đánh bồng.

Trong một ngày, họ vừa học, vừa trao đổi về các hình thức diễn xướng dân gian đặc biệt của Con đĩ đánh bồng. Mỗi nghệ sĩ góp vào cuộc thử nghiệm một cách biểu đạt riêng, từ kết hợp chuyển động cơ thể với bộ tổng hợp âm thanh dạng mô-đun đến chơi nhạc điện tử hay dùng giọng nói để sáng tạo nghệ thuật âm thanh.

Những yếu tố độc đáo của văn hóa địa phương trở thành chất liệu để các bên tìm hiểu và thực hành. Chia sẻ về trải nghiệm độc đáo này, nghệ sĩ Antonin Comestaz cho rằng: “Điệu múa thật kỳ lạ, vừa vui tươi vừa hài hước. Những người đàn ông chuyển động một cách duyên dáng. Điều này rất đương đại, đầy sáng tạo và khác biệt”.

di6.jpg
di5.jpg
Tú Hoàng (áo đen) tương tác với các diễn viên.

Nguyễn Hoàng Hà (sinh viên Trường ĐH Hà Nội) chia sẻ đây là lần đầu đi xem Con đĩ đánh bồng trong truyền thuyết.

“Các lớp diễn vô cùng vui, cộng với âm nhạc điện tử và sự cộng hưởng từ các nghệ sĩ khiến cho câu chuyện trở nên trẻ trung, hấp dẫn hơn. Đặc biệt, những tương tác qua lại của các diễn viên và khán giả khiến cho không khí nóng từ đầu đến cuối. Buổi diễn kết thúc mà nhiều người còn muốn nghe, xem tiếp”, Hà nói.

Điệu múa 1.000 tuổi

Câu chuyện Con đĩ đánh bồng gắn với tích truyện về Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng, vị anh hùng đã lãnh đạo cuộc khởi nghĩa thắng lợi chống ách đô hộ phương Bắc tại Tống Bình (Hà Nội xưa).

Theo lời kể của ông Triệu Văn Hải, người từng tham gia đóng "con đĩ", trong quân của Phùng Hưng không có nữ binh, các binh sĩ phải giả gái múa hát để khích lệ tinh thần quân sĩ.

Khi Ngài qua đời, nhân dân Triều Khúc lập đình thờ và lưu giữ điệu múa ấy như một nghi lễ truyền thống, trở thành nét văn hóa đặc sắc của lễ hội làng.

di7.jpg
di4.jpg
Từ nghi lễ khích lệ quân sĩ xưa, điệu múa được gìn giữ qua các thế hệ trong lễ hội truyền thống làng Triều Khúc vào dịp đầu xuân (rằm tháng Giêng).

Ông Hải cho biết để tham gia múa, các nam thanh niên phải được lựa chọn kỹ lưỡng, tập luyện nhiều ngày trước hội, từ cách đánh trống, bước chân, ánh mắt đến thần thái biểu diễn. “Múa sao cho vừa duyên, vừa vui mà không lố là điều rất khó”, ông nói.

Khi múa, những nam thanh niên được hóa trang thành thiếu nữ với khăn mỏ quạ đỏ, váy nhiễu đen, dải lụa ngũ sắc.

Những động tác uyển chuyển, ánh mắt, nụ cười duyên dáng tạo nên không khí rộn ràng, vui tươi cho ngày hội. Nếu đội múa đi qua du khách, các "con đĩ" còn có thể biểu diễn đá lông nheo, liếc mắt đưa tình khiến du khách vô cùng thích thú.

Hội làng Triều Khúc thường diễn ra từ mùng 9 đến hết ngày 12 tháng Giêng âm lịch. Mỗi mùa hội, bên cạnh trai tráng còn có những em nhỏ mặc áo, chít khăn, vào vai người múa bồng.

Nhiều năm nay, hội làng Triều Khúc đã trở thành một món ăn tinh thần với đông đảo người dân ở Hà Nội.

di2.jpg
Những "măng non" yêu thích điệu múa cổ.

Cùng chuyên mục

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

TPO - Từ ngày 21-24/11, Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 với nhiều sự kiện đặc sắc như diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm, trình diễn ánh sáng 3D mapping tại Tháp Rùa, triển lãm văn hóa và đại nhạc hội quy mô 50.000 khán giả tại sân vận động Mỹ Đình.

Vẽ lại những điều có thể biến mất

Vẽ lại những điều có thể biến mất

TPO - Họa sĩ vẽ một góc vườn ở Bắc Sơn vì lo cảnh vật ấy có thể biến mất khi du lịch cộng đồng phát triển. Từ những góc vườn, bến sông đến những tác phẩm nhỏ xinh, triển lãm “Miền xa - miền gần” cho thấy cách các nghệ sĩ lưu giữ những hình ảnh bình dị của đời sống.

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

TPO - Sự xuất hiện của đôi rồng khổng lồ mang phong cách thời Lý tại sân khấu Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 đang tạo nên những luồng ý kiến trái chiều. Người trầm trồ trước thiết kế hoành tráng, người lại lo ngại công trình lấn át không gian cảnh quan quen thuộc của Hồ Gươm.

Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long năm 2026 khai mạc, chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok, tôn vinh bản sắc các dân tộc.

Khai mạc Tuần lễ văn hóa, Lễ hội Ok Om Bok

TPO - Tối 18/11, Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 chính thức khai mạc. Đây là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa tốt đẹp, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào và trách nhiệm của mỗi người dân đối với quê hương, đất nước.

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

"Có những ngày anh thấy cuộc đời sao mà ngột ngạt quá..." - Lời ca trong bài hát Bài này chill phết của Đen Vâu đã miêu tả chính xác cảm giác chênh vênh mà tôi mang theo khi bước vào ngưỡng tuổi hai mươi bảy.

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm gây tranh luận ngay khi sân khấu còn đang lắp dựng. Một số chuyên gia lý giải thực tế tiếp nhận những biểu tượng, mẫu vật cổ trong đời sống đương đại bị đứt gãy nên nhiều người dễ có phản ứng trái chiều.

Hết thời phim 'giang hồ mạng' câu view bằng bạo lực, hung khí

Xóa sổ phim giang hồ mạng

TPO - Các phim ngắn, video bạo lực từng giúp nhiều nhân vật được gọi là “giang hồ mạng” thu hút hàng triệu lượt xem. Sau loạt vụ khởi tố người tổ chức, diễn xuất và phát tán nội dung, vụ Hoàng Mèo, Tấn Bo bị bắt tiếp tục đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của nghệ sĩ khi nhận lời tham gia sản phẩm này.

Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho Phúc Tiệp

Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho Phúc Tiệp

TPO - Sau 25 năm theo đuổi con đường âm nhạc, ca sĩ Phúc Tiệp - học trò của NSND Quang Thọ - thực hiện live show cá nhân mang tên "The Gentleman" (Quý ông). Tổng đạo diễn, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho giọng ca thính phòng Phúc Tiệp.

Trọng Tấn giờ chỉ muốn trồng rau, nuôi mèo

Trọng Tấn giờ chỉ muốn trồng rau, nuôi mèo

TPO - Năm giọng ca tiêu biểu của dòng nhạc thính phòng, dân gian và nhạc cách mạng Việt Nam là Trọng Tấn, Đăng Dương, Việt Hoàn, Lan Anh và Anh Thơ cùng bước lên sân khấu Lửa tuổi 20 - 30 năm một chặng đường. Họ đã có chặng đường gắn bó nhiều kỷ niệm từ thời sinh viên.

Lý giải tạo hình đôi rồng bên Hồ Gươm: Nguyên mẫu rồng thời Lý, không phải cá sấu, bạch tuộc

Lý giải tạo hình đôi rồng bên Hồ Gươm: Nguyên mẫu rồng thời Lý, không phải cá sấu, bạch tuộc

TPO - Những ngày qua, tạo hình đôi rồng trên sân khấu khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội nhận những ý kiến đa chiều trên mạng xã hội. Theo chia sẻ của đạo diễn Hoàng Công Cường, thiết kế sử dụng mẫu rồng thời Lý, gắn với dấu mốc định đô Thăng Long năm 1010. Sân khấu là hạng mục lắp đặt tạm thời, sẽ tháo dỡ sau sự kiện.